Zeaksantin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Zeaksantin
Zeaksantin
Genel
Kimyasal adı 4-[18-(4-hydroxy-2,6,6-trimethyl-1-cyclohexenyl)-
3,7,12,16-tetramethyl-octadeca-
1,3,5,7,9,11,13,15,17-nonaenyl]-
3,5,5-trimethyl-cyclohex-3-en-1-ol
Diğer isimleri zeaksantin; ß,ß-karoten-3,3'-diol
Moleküler formül C40H56O2
SMILES CC(C=CC=C(C)C=CC1(C(C)(C)CC(O)CC(C)=1))
=CC=CC=C(C)C=CC=C(C)
C=CC2(C(C)(C)CC(O)CC(C)=2)
Molekül ağırlığı 568.88 g/mol
Görünüş turuncu-kırmızı
CAS numarası 144-68-3
PubChem satırı 91445
EINECS satırı 205-636-4
Özellikleri
Suda çözünürlük çözünmez
Ergime noktası 215.5 °C (488.7 K)
İlgili bileşikler lütein
ksantofil
Aksi belirtilmemişse tüm veriler standart hal (25 °C, 100 kPa) içindir.
Kaynakça ve sorumluluk reddi

Zeaxantin retinada bulunan iki karotenoidden biridir. Makula merkezinde en çok zeaksantin bulunur, periferal retinada ise daha çok lütein bulunur.

Lütein ve zeaksantinin kimyasal formülleri aynıdır ve izomerlerdir ama stereozimer değillerdir. İkisi arasındaki fark, üç halkalardan birindeki bir çift bağın konumudur. Bu farktan dolayı lüteinin üç kiral merkezi vardır, zeaksantinin ise iki.

Bir gıda katkı maddesi olarak zeaksantin bir gıda boyasıdır, E numarası E161h'dir.

İzomerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Simetriden dolayı zeaksantinin (3R,3'S) ve (3S,3'R) stereoizomerleri aynıdır. Dolayısyla zeaksantinin üç stereoizomerik biçimi vardır. (3R,3'S) steroizomeri mezo-zeaksantin olarak adlandırılır.

Zeaksantinin başlıca doğal biçimi (3R,3'R)-zeaksantindir. Makula başlıca (3R,3'R) ve mezo-zeaksantin bulundurur ama az miktarda üçüncü, (3S,3'S) biçiminden de vardır.

Göz hastalıklarıyla bağlantı[değiştir | kaynağı değiştir]

Düşük kan basıncı ile hem lütein ve zeaksantin konsantrasyonu, hem de yaşa bağlı maküler dejenerasyon arasında bağlantı olduğu epidemiyolojik olarak gösterilmiştir. Bazı çalışmalar lütein ve veya zeaksantin takviyesinin bu hastalığa karşı koruyucu olduğunu göstermiştir.

Doğal kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Zeaksantin doğadaki en yaygın karotenoid alkollerden biridir. Mısır, safran ve çoğu başka bitkiye kendilerine has rengi veren pigmenttir. Zeaksantin parçalanadığı zaman pikrkrosin ve safranal meydan gelir, bunlar safranın tadı ve aromasından sorumludur.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

BioCyc