Yedi Yıl Savaşı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Yedi Yıl Savaşları
Battle of Sainte-Foy.jpg
Sainte-Foy Muharebesi, George B. Campion.
Tarih 1756–1763
Bölge Avrupa, Afrika, Hindistan, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Filipinler
Sonuç
Coğrafi
Değişiklikler
Avrupa'da Status quo ante bellum. Kolonilerde:
Taraflar
Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Prusya
Birleşik Krallık Büyük Britanya
Flag of Hanover (1692).svg Hannover
Flag of the Iroquois Confederacy.svg İrokualar
Portekiz Portekiz (1761'den sonra)
Wappen Braunschweig.svg Braunschweig-Wolfenbüttel
Flag of Hesse.svg Hessen-Kassel
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg Schaumburg-Lippe
Royal Standard of the King of France.svg[1] Fransa
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svgAvusturya
Flag of Russia.svg Rusya (1762'ye kadar)
İsveçİsveç (1757-1762)
İspanya İspanya(1761'den sonra)
Flag of Electoral Saxony.svg Saksonya
Flag of the Mughal Empire.svg Babürlüler (1757'den sonra)
Sardinya Sardinya Krallığı
Komutanlar
Flag of Prussia 1892-1918.svg II. Friedrich
Flag of Prussia 1892-1918.svg Friedrich Wilhelm von Seydlitz
Birleşik Krallık John Manners
Birleşik Krallık Edward Boscawen
Birleşik Krallık Baron Clive
Birleşik Krallık James Wolfe  
Birleşik Krallık Baron Amherst
Birleşik Krallık Edward Braddock  
Flag of Hanover (1692).svg Ferdinand von Braunschweig
Royal Standard of the King of France.svg XV. Louis
Royal Standard of the King of France.svg Louis-Joseph de Montcalm  
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Count von Daun
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Franz Moritz von Lacy
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Karl Alexander von Lothringen
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Ernst von Laudon

Flag of Russia.svg I. Elizaveta
Flag of Russia.svg Pyotr Saltykov
Flag of Electoral Saxony.svg III. Augustus

Yedi Yıl Savaşı, Avrupa'nın güçlü devletleri arasında, 1756-1763 yılları arası yaşanmış bir dizi askeri çatışmadır. Savaşın nedeni Büyük Britanya ve Fransa için aralarındaki sömürge yarışı; Avusturya ve Prusya içinse Orta Avrupa hegemonyasıdır.

Savaşın nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Avusturya, Avusturya Veraset Savaşı'nda (1740-1748) elinden çıkan Silezya bölgesini geri alabilmek için ittifak arayışı içindeydi. Fransa, Saksonya, İsveç ve Rusya ile bir ittifak oluşturmuştur. Prusya ise Büyük Britanya ile ittifaka gitmiştir.

Esasen gerek Avusturya Veraset Savaşı, gerekse de Yedi Yıl Savaşı, aynı stratejik hedeflere yönelik savaşlardır, ve tek bir savaşlar dizisi olarak kabul edilir. Bir yanda, Büyük Britanya ve Fransa arasında denizaşırı sömürgelerin ve dünya denizlerindeki üstünlüğün kontrolüdür. Diğer yandan da Orta Avrupa'da Avusturya ile Prusya arasında, bir güçler dengesi arayışı olarak kabul edilmektedir.

Stratejiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransa, 18. yüzyıl boyunca kolonilerine yetersiz miktarda destek asker göndermiştir. Büyük Britanya'nın donanmasını aşamayacağını bildiğinden, eninde sonunda kolonilerini kaybedeceğini düşünmekteydi.[2][3] Bu yüzden asıl askerî harekatlarını Kıta Avrupası üzerinden yapmaktaydı. Burada başarılı olursa, barış antlaşmalar yapılırken kolonilerini koruyabilecekti. Plan Kıta Avrupası'nda başarılı olmasına karşın, Fransız kolonilerinin kaybına engel olamamıştır.

Büyük Britanya, Fransa'nın tam tersi bir politika izliyordu. Kıta Avrupası'nda büyük askerî harekatlardan kaçınmaktaydı.[4] Abluka taktiği uygulayarak, destek gönderilerin orduları engelliyordu. Kara savaşlarından kaçındığından, Kıta Avupası'nda kara orduları güçlü bir ülkeyle müttefik olmak zorunda kalıyordu. Bu yüzden, Yedi Yıl Savaşı'nda Prusya'yla müttefik olmuştu.

Avusturya ve Rusya, bulundukları bölgede yeni bir gücün çıkmasını istemediğinden, Prusya'ya karşı müttefik olmuşlardı.

Savaşın gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa'daki gelişmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yedi Yıl Savaşı'na katılan ülkeler ██ Büyük Britanya, Prusya ve Portekiz ittifakı ██ Fransa, İspanya, Avusturya, Rusya ve İsveç ittifakı

Karşısındaki bu güçlü ittifakı, ilk saldırıyı kendisi yaparak parçalamayı amaçlayan Prusya Kralı II. Friedrich, 1756 yılında Saksonya'nın merkezi Dresden'e saldırarak kenti almıştır.

Bir dizi küçük çaplı çatışmadan da başarılı çıkan II. Friedrich, 6 Mayıs 1757 tarihinde Prag Muharebesi'nde Avusturya'yı yenilgiye uğratmıştır. Ancak ertesi sene yenilerek Bohemya'dan çekilmek zorunda kalmıştır.

Ardından İsveç ve Rusya, Doğu Prusya'ya saldırdılar. Ruslar burada Prusya orduları karşısında belirgin bir başarı kazanmışlardır. Fransa ise batıdan Silezya'ya saldırdı. II. Friedrich bu saldırıyı karşılamış ve güçlü Fransız ordusunu bozguna uğratmıştır. 5 Aralık 1757 tarihinde ise Avusturya birlikleri karşısında parlak bir zafer kazandı.

21 Haziran 1758 tarihinde Büyük Britanya ordusu Fransız ordusunu bozguna uğrattı. Ardından II. Friedrich, Doğu Prusya'dan Rus ordusunun işgalindan kurtardı. Ancak 12 Ağustos 1759 tarihinde Avusturya-Rusya birleşik ordusuna yenildi. Bu yenilgi Prusya'nın zaten sınırlı olan askeri olanaklarını da tüketmiş oldu. II. Friedrich artık taarruz edecek askeri güce sahip değildi. Hatta savunmada bile İngiltere'nin mali desteğine güvenmektedir.

Aralık 1762'de Çariçe I. Elizaveta'nın ölümü ve yerine Prusya'ya düşmanca tutumlar beslemeyen III. Petro'nun tahta geçmesi II. Friedrich'i Rusya ile bir barış anlaşması yapmaya itmiştir. Ardından III. Petro'nun arabuluculuğuyla İsveç'le barış imzalandı (Sankt Petersburg ve Hamburg Antlaşmaları).

Rusya ve İsveç'in çekilmesiyle zayıflayan Fransız-Avusturya ittifakı, barış istemek zorunda kalmıştır. 10 Şubat 1763 tarihinde Fransa ile Büyük Britanya arasında imzalanan Paris Antlaşması'yla, Kuzey Amerika ve Hindistan'daki Fransız sömürgeleri Büyük Britanya'ya geçmiştir. Prusya ile Avusturya arasındaki bu savaşlara Fransa ve İngiltere'nin katılması esasen, aralarında yüzyılı geçkin zamandır süregelen sömürgecilik ve deniz üstünlüğü için olan politik mücadelelerdir.

15 Şubat 1763 tarihinde Avusturya ile Prusya arasında imzalanan Hubertusburg Anlaşması'yla da Silezya Prusya'ya bırakıldı.

Kolonilerdeki gelişmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Savaşın ilk dört yılındaki Kuzey Amerika ██ İngilizlerin bölgesi ve kaleleri ██ Fransızların bölgesi ve kaleleri

Kolonilerdeki savaş, İngilizler ile Fransızlar-İspanyol ittifakı arasında gerçekleşti. Kuzey Amerika'da, Ohio Nehri çevresinde yapılan çarpışmalarda, çoğunlukta Fransızlar üstün geldi. Kanada'da ise İngilizler üstün geldi. Güney Amerika'da, İspanyolların kısa süreli kazanımları oldu. Hindistan'da, Fransızlar buradaki sömürgelerinin tamamını kaybetti. Afrika'da da Hindistan'dakine benzer bir durum vardı.

Sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yedi Yıl Savaşı'nın sonucundaki Paris Antlaşmasıyla, Büyük Britanya dünya çapında deniz üstünlüğünü ve sömürgeciliğini pekiştirmiştir. Böylece hem ekonomik bakımdan, hem de politik bakımdan Fransa güç kaybetti,. Bu da Büyük Britanya denizlerdeki ve denizaşırı sömürgecilik yarışındaki üstünlüğünü sağlamlaştırılması anlamına gelmekteydi. Bu durum, Fransız Devrimi'ne zemin hazırlamıştır.

Hubertusburg Anlaşması'yla da artık Prusya, Avrupa'nın askeri ve politik anlamda güçlü devletlerinden biri haline geldi. Ayrıca Prusya, Avusturya karşısına daha etkin bir biçimde Almanya toprakları üzerinde politik bir güç olarak ortaya çıkmış bulunmaktadır. Bu durum, Almanya'nın birleşmesi süreci için son derece elverişli bir zemin hazırlamıştır.

Öte yandan İngiltere'nin Yedi Yıl Savaşı'nın yol açtığı ek mali yükleri, Amerika Kıtası'ndaki kolonilerinde ek ve arttırılan vergilerle karşılamaya çalıştı. Bu vergilendirme politikası Amerika Kıtası'ndaki İngiliz kolonilerinin birleşerek isyan edip, bir bağımsızlık savaşını başlatmalarına yol açmıştır (Amerikan Bağımsızlık Savaşı). Bu savaşla, Amerika Kıtası'ndaki Kolonileşme dönemi de son bulmuştur.

Fransa'nın Hindistan'daki kolonilerinin Büyük Britanya'ya devretmesi, Hindistan'da Büyük Britanya hakimiyetinin başlamasına neden olmuştur.

Bu savaştan sonra, Fransız Devrim Savaşları'na kadar Avrupa'da başka büyük çaplı bir savaş yaşanmayacaktı.

İlgili film ve kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ George Ripley, Charles Anderson Dana, The American Cyclopaedia, New York, 1874, p. 250, "...the standard of France was white, sprinkled with golden fleur de lis...". *[1] The original Banner of France was strewn with fleurs-de-lis. *[2]:on the reverse of this plate it says: "Le pavillon royal était véritablement le drapeau national au dix-huitième siecle...Vue du chateau d'arrière d'un vaisseau de guerre de haut rang portant le pavillon royal (blanc, avec les armes de France)."[3] from the 1911 Encyclopedia Britannica: "The oriflamme and the Chape de St Martin were succeeded at the end of the 16th century, when Henry III, the last of the house of Valois, came to the throne, by the white standard powdered with fleurs-de-lis. This in turn gave place to the tricolour."
  2. ^ Pritchard, James (2004). In Search of Empire: The French in the Americas, 1670-1730. Cambridge: Cambridge University Press. ss. 356. ISBN 0-521-82742-6. http://books.google.com/books?id=kK9wa98I4eEC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false. 
  3. ^ Dull, Jonathan R. (2007). The French Navy and the Seven Years' War. Lincoln NE: University of Nebraska Press. ss. 14. ISBN 0-8032-1731-5. http://books.google.com/books?id=QcsnvXeOdW4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false. 
  4. ^ Till, Geoffrey (2006). Development of British Naval Thinking: Essays in Memory of Bryan Ranft. Abingdon: Routledge. ss. 77. ISBN 0-714-65320-9. http://books.google.com/books?id=iIpFoGiz88IC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false.