Wokou

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Wokou saldırılarına maruz kalan bölgeler

Wokou veya Japon korsanlar (Çince: 倭寇; Çince okunuşu: wōkòu; Japonca okunuşu: wakō; Korece okunuşu: 왜구 waegu) MS 13. yüzyıldan başlayarak Çin ve Kore sahillerine saldıran korsanlardır. İlk başlarda Wokou; Japonya’dan askerler, roninler, tüccarlar ve kaçakçılardan oluşuyordu.

Wokou saldırıları 13. yüzyılda başlar ve 14. yüzyılın ikinci yarısına kadar etkili olur. Japonya’da üsleri olan Japon korsanlar Kore Yarımadasına ve Çin kıyılarına saldırıyorlardı. Çin’de bu dönemde hüküm süren Ming Hanedanı Japonya ile sadece devletlerarası ticareti gerçekleştirmekte, özel sektörün ticarî faaliyetlerini engellemekteydi. Ming Hanedanı özel ticarî faaliyeti ne kadar azaltırsa korsanlığa o kadar engel olabileceğini düşünüyordu. Bunun yerine zor durumda kalan Çinli tacirlerin yasadışı yollardan Japonya ile ticareti sürdürdüğü görüldü. Bu dönemden sonra 16. yüzyılın başlarında Wokou faaliyetleri ikinci aşamaya girer ve Japon korsanlar Çinli işbirlikçileriyle beraber hareket etmeye başlar. Bu dönemde güçleri artan Wokouların bileşimi de değişir ve yoğunlukla Çinli korsanlar tarafından yönetilir hale gelirler. Güçlerinin doruğunda oldukları 1550 yıllarında korsanların denizlerle yetinmeyip Yangtze Nehrine girmeye başladıkları görülmektedir.

Dilbilimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Wokou terimi Japon anlamına gelen (倭) ile korsan, düşman ve işgal anlamına gelen kòu (寇) kelimelerinin birleşimidir. Wokou terimi ilk olarak Kore’de dikilen MS 414 tarihli Gwanggaeto stelinin üzerinde geçer. Günümüzde ise bu kelime Çin ve Kore’de Japon işgalcilerini tanımlamak için propaganda amaçlı kullanılmaktadır.

Korsanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wokou saldırılarına ilişkin 16.yüzyıldan bir resim

MS 1395 tarihli Kore’de hüküm süren Joseon Hanedanının tarih yazımlarına göre wokou Japonya kıyı bölgelerinde hüküm süren birden fazla küçük ve orta ölçekli feodal bey tarafından yönetilmekte ve çoğunlukla topraksız köylü ve balıkçılardan oluşmaktaydı. Wokounun sayıları 20 ila 400 gemi olarak belirtilmiştir. Japonya’daki Sengoku dönemindeki siyasi belirsizlik ortamının wokounun ortaya çıkışında büyük etken olduğu düşünülmektedir.

Kore’de bu dönemde sahte wokouların da ortaya çıktığı görülür. Yönetimden memnun olmayan Koreli köylülerin wokou kılığına girerek kırsalda bazı saldırılar gerçekleştirdiği Joseon Hanedanı döneminde yazılı kaynaklarda geçmektedir[1]. Buna rağmen ilk dönemde bütün wokouların Japon olduğu bilinmektedir.

Wokou’nun sonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Wokou varlığının sona ermese de giderek azalmasına etki eden çok sayıda faktör bulunmaktadır.

Deniz ticareti[değiştir | kaynağı değiştir]

Deniz ticaretine dair yasakların gevşetilmesiyle beraber wokouların çoğu yasal deniz ticaretine döner. Portekiz’in coğrafi keşifler sayesinde bölgeye gelmesiyle beraber 16.yüzyıl ortalarında Makao'da yerleşerek ticari faaliyet izni aldıkları bilinmektedir. Bu iznin karşılığında Portekizlilerin Wokoulara karşı Çinlilerle beraber savaştıkları da bilinmektedir[2].

Portekiz etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Portekiz'in bölgeye kabul edilmesiyle beraber ticaretin önündeki engellemeler gevşetilecek ve özellikle Kanton bölgesi bu uygulamadan faydalanacaktur. Korsan gemilerine göre daha iyi silahlanmış olan Portekiz gemilerinin yoğun olmaya başlayan sadece varlığı bile korsan saldırılarını azaltmıştır. Ayrıca Portekiz’in ticari sisteme dahil olmasıyla beraber ticari kanunların daha iyi uygulanması yasal ticaretle uğraşanların daha çok kâr kazanmasına yol açtığından yasadışı ticaret durgun bir döneme girecektir. Aynı zaman yasadışı ticaret yapan wokoular, Portekiz’in bögeye daha ucuza getirdiği tropik meyve ve diğer ürünlerin fiyatlarına ulaşamadıklarından yasal işlere dönmüşlerdir.

Japon etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu etkenlerin yanı sıra Japon anakarasındaki siyasi durumun da korsanların faaliyetlerinde etkisi büyüktür. Toyotomi Hideyoshi tarafından 1588 yılında yürürlüğe konan Kılıç Yasası (Katana Gari) ile köylülerin elindeki tüm silahlara el konmuştur. Bu sayede hem isyanların önü alınmış hem de korsanların olası silah sağlama kaynakları kurutulmuştur. Kiliseler de bu uygulamadan bağışık tutulmamış, bu sayede rejime karşı silahlı muhalefetin önü alınmıştır. Ayrıca yerel feodal beyler olan daimyolardan egemen oldukları bölgede korsanlığa izin vermeyeceklerine dair güvence alınmış ve eğer bölgelerinde korsanlık faaliyeti tespit edilirse daimyonun tüm mallarına el konulacağına dair kanun çıkartılmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Konuyla ilgili Korece makale, 29 Kasım 2009 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ 1520 ve 1564 yıllarına ait Çin kaynaklarında korsanlara karşı Portekiz-Çin ortak askeri harekâtlarından bahsedilmektedir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili yazılan eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gwanggaeto Stele: "十四年甲辰而倭不軌,侵入帶方界□□ □□□,石城□連船□□□王躬率□□從平穰□□□鋒相遇,王幢要截盪刺,倭寇潰敗,斬殺無數。"
  • 太祖 7卷, 4年(1395 乙亥) 4月 19日 壬午
  • 世宗 114卷 28年 (1446 丙寅) 10月 28日 (壬戌) "臣聞前朝之季, 倭寇興行, 民不聊生, 然其間倭人不過一二, 而本國之民, 假著倭服, 成黨作亂, 是亦鑑也。"
  • Sahte wokou ile ilgili, Chungcheong-maeil 그러나 우리 측 사료인 ‘고려사’에는 단 3건의 가왜(假倭)기록이 있을 뿐이다. 1223년부터 1392년까지 169년간 총 529회의 침입에 겨우 3번의 ‘가왜’ 기록이 있을 뿐인데, 이를 보고 왜구의 주체를 고려인으로 봄은 어불성설이고 침소봉대를 해도 너무 지나치다고 볼 수 있다. ‘조선왕조실록’에도 왜구침구 기사가 무려 312건이 나오는데 이 기사 어디에도 조선인이 왜구라는 말은 없다.(Korece)
  • 明史卷三百二十二 列傳第二百十外國三 日本 嘉靖二十六年 "大抵真倭十之三,從倭者十之七。"
  • Zheng Ruohui, Zhouhai Tubian (籌海図編)
  • Hŭi-gyŏng Song, Shōsuke Murai Rōshōdō Nihon kōroku : Chōsen shisetsu no mita chūsei Nihon (老松堂日本行錄 : 朝鮮使節の見た中世日本) Iwanami Shoten, Tōkyō, 1987. ISBN 9784003345412
  • So, Kwan-wai. Japanese Piracy in Ming China During the sixteenth Century. Michigan State University Press, East Lansing, 1975. ISBN 0870131796
  • Boxer, C.R. “Piracy in the South China Sea”, History Today, XXX, 12 (December), s. 40-44.
  • Stephen Turnbull "Samurai: The World of the Warrior" Osprey Publishing, Oxford, 2003, s. 155-157. ISBN 1841767409