Saponin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Solanum nigrum'da bulunan solanin adlı saponinin kimyasal yapısı.

Saponinler çeşitli bitki türlerinde bulunan bir kimyasal bileşik sınıfıdır. Fenomenolojik olarak sulu çözeltilerle karıştırıldığında sabun benzeri kalıcı köpük bırakan amfifil glikozitler olarak gruplandırılırken yapısal olarak da lipofil triterpen türevleri birleşik bir ya da daha fazla hidrofil çekirdek glikozitler olarak sınıflandırılır.[1][2][3] Soğukkanlı hayvanlarda zehirli etki gösterirler ayrıca antifungal ve antibiyotik etkiye sahiptirler.[4] Yüksek oranda saponin içeren bitkiler acı bir tat verdiğinden hayvanlar ve insanlar tarafından tüketilmezler.[4]

Kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Saponinler, tarih boyunca yalnızca bitki kaynaklı oldukları düşünülmüştür ancak denizde yaşayan denizyıldızı gibi organizmaların da saponin ürettiği görülmüştür.[1][5] Saponinler birçok bitkide bulunur[1] ve adları, kökleri tarihte sabun olarak kullanılmış olan Karanfilgiller'den Saponaria cinsi bitkilerden gelmektedir.[2] Saponinler ayrıca Sapindaceae, Aceraceae ve Hippocastanaceae familyalarında da bulunur.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c Hostettmann, K.; A. Marston (1995). Saponins. Cambridge: Cambridge University Press. ss. 3ff. ISBN 0-521-32970-1. OCLC 29670810. 
  2. ^ a b "Saponins". Cornell University. 14 Ağustos 2008. http://www.ansci.cornell.edu/plants/toxicagents/saponin.html. 
  3. ^ Kocaoğlu Güçlü, Berrin; Fatma Uyanık (2004). "Saponinler ve Biyolojik Önemi" (pdf). Erciyes Üniv Vet Fak Derg 1 (2): 125-131. http://ercivet.erciyes.edu.tr/arsiv/2004-2/8-saponinler-ve-Biyolojik-onemi.pdf. Erişim tarihi: 9 Haziran 2014. 
  4. ^ a b Küçükkurt, İsmail; A. Fatih Fidan (2008). "Saponinler ve Bazı Biyolojik Etkileri" (pdf). Kocatepe Veteriner Dergisi 1: 89-98. http://www.aku.edu.tr/AKU/DosyaYonetimi/VETDERGI/2008%201%201/20%20Saponinler%20ve%20Baz%C4%B1%20Biyolojik%20Etkileri-K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkkurt%20ve%20Fidan.pdf. 
  5. ^ Riguera, Ricardo (Ağustos 1997). "Isolating bioactive compounds from marine organisms". Journal of Marine Biotechnology 5 (4): 187–193. http://www.springerlink.com/content/m9cclbrm1y0e5ge5/.