Pali Derlemesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Tayland'da Pali Derlemesi'nin standart bir baskısı

Pali Derlemesi, Pali Kanonu ya da Tipitaka, Theravada geleneğinde kabul edilenPali dilindeki şekliyle korunmuş Budist yazmaların standart bir derlemesidir.[1] Sözlü gelenekten aktarılmıştır yazmalardan oluşan derleme, Dördüncü Budist Konsey döneminde, MÖ 1 yüzyılda Sri Lanka'da[2] biraraya getirilmiştir. Sri Lanka'ya Kuzey Hindistan'dan[3] aktarıldığı düşünülen yazmalar, buradan diğer Theravada ülkelerine geçmiştir. Derleme günümüze kadar bütünlüğünü koruyan erken Budist yazmalardandır, ayrıca en eskilerinden biridir.[4]

Pali Derlemesi 19. yüzyıla kadar basılmamıştır; günümüzde ise elektronik formları bile bulunmaktadır.[5]

Derleme, Pali dilinde pitaka (piṭaka, sepet) olarak adlandırılan üç genel kategoriye ayrılır. Bu nedenle de geleneksel olarak Tipitaka (Tipiṭaka; üç sepet) adıyla anılır. Üç pitaka şunlardır:[6]

  1. Vinaya Pitaka, rahip ve rahibelerle ilgili konuları ele alır.
  2. Sutta Pitaka, çoğunluğu Buda'ya ve öğrencilerine atfedilen konuşmalar.
  3. Abhidhamma Pitaka, felsefe, psikoloji, metafizik vb. konular

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Gombrich, Theravada Buddhism, 2nd edn, Routledge, London, 2006, sayfa 3
  2. ^ Encyclopedia of Religion, Macmillan, New York, sv Councils, Buddhist
  3. ^ Kimi araştırmacılar derlemelerin özgün dilinin Hindistan'ın kuzeyine ait olduğu göz önünde tutarak bu kanıya varmıştır. Bkn. Alexander Wynne, How old is the Sutta Pitaka?, St. Johns' College, 2003
  4. ^ Harvey, Introduction to Buddhism, Cambridge University Press, 1990, sayfa 3.
  5. ^ Bechert & Gombrich, The World of Buddhism, Thames & Hudson, 1984, page 293
  6. ^ Gombrich, sayfa 4

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Budizm
Dharma wheel

Budizm Tarihi
Budizm kronolojisi

Budizm Kavramları
Pratitya-samutpada
Üç Hazine
Dört Asil Hakikat
Asil Sekiz Yol
Nirvāna

Önemli Kişiler
Buddha
Śākyamuni Buddha
Bodhisattva

Yörelere göre Budizm
Güneydoğu Asya Budizmi
Çin Budizmi
Tibet Budizmi
Batı Budizmi
Japon Budizmi

Üçlü Budizm
Theravada
Mahāyāna
Vajrayāna

Budizmin Yazılı Kaynakları
Tripitaka
Pali Derlemesi
Vinaya
Pali Suttaları
Mahayana Sutraları
Abhidharma
Budist Tantra

Budist Kültürü