Niterói

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 22°52′58″S, 43°06′14″W

Niterói
Município de Niterói
Niterói Belediyesi
Bulunduğu Ülke Brezilya
Niterói'daki İcarai Plajı
Niterói'daki İcarai Plajı
Niterói
Bayrak
Niterói
Arma
Takma ad: "Niquiti",
"Nicki City"
"Cidade Sorriso (Gülümseme Kenti)"
Niterói'nun Rio de Janeiro eyaletinde konumu
Niterói'nun Rio de Janeiro eyaletinde konumu
Niterói
Niterói
Niterói'nun Rio de Janeiro eyaletinde konumu
Koordinatlar: 22°52′58″G 43°06′14″B / 22.88278°G 43.10389°B / -22.88278; -43.10389
Ülke Brezilya Brezilya
Bölge Güneydoğu Brazilya
Eyalet 22px Rio de Janeiro eyaleti
Kurulma 22 Kasım 1573
Belediye olma 1835
Kurucu Araribóia
Yönetim
 - Belediye Başkanı Rodrigo Neves (PT (İşçiler Partisi))
Yüzölçümü
 - Belediye 129,38 km2 (50 mi2)
Rakım m (13 ft)
Nüfus (2010)
 - Belediye 487.327
 - Yoğunluk 3.684,4/km² (9.542,6/sq mi)
 - Metropol 12.620.000 (Rio de Janeiro Şehri'nin Metropoliten bölgesinin bir parçası olarak)
  Nüfus Sayımı[1]
Zaman dilimi UTC-3 (-3)
 - Yaz (YSU) UTC-2 (-2)
Posta kodu 24000-000
Alan kodu (+55) 21
İnternet sitesi: / http://www.niteroi.rj.gov.br /


Niterói, Brezilya'nin "Güneydoğu" Bölgesinde Rio de Janeiro eyaletinde yer alan bir şehirdir.

22 Kasım 1573'de, adını "Martim Afonso" olarak değiştiren, aslında ismi Ararıbóia olan bir Tupi yerlisi kabile reisi tarafından kurulmuştur. Brezilya'nın gerçek yerlisi bir kişi tarafından kurulan tek şehir olma özelliğine sahiptir. Şehrin adı da Tupi yerlisi dilinden gelmektedir ve "Saklı Sular" anlamına gelir.

Kent, Brezilya'nin Sao Paulo'dan sonra ülkenin ikinci büyük şehri olan Rio de Janeiro'ya 13 km uzaklıkta olup iki şehir birbirine Rio-Niterói köprüsü ve feribot seferleriyle bağlanmaktadır.

Haziran 2011 tarihli "Getulio Vargas Vakfı" araştırmaları sonuçlarına göre Niteroi Brezilya'da en zenginleriun yaşadığı bir şehirdir. Yapılan araştırmada en yüksek gelirliler A, B ... olarak sınıflandırılmışlar ve Niteroi'daki nüfusun  %55.7'i A sınıfı gelirlilerden ve nüfusun %85.9 u ise A ve B sınıfı gelirlilerden oluştuğu gözümlenmiştir. BM tarafından 5600 Brezilya şehri arasında yapılan "İnsan Gelişması Endeksi" araştırmasına göre Niteroi Rio Janeiro eyaletınde en yüksek sırayı almakta ve Brezilye'nin tümünde en yüksek endeks değeri olanlardan biri olmaktadır.[2]

Şehrin mihenk taşlarından biri olan Niterói Güncel Sanat Müzesi'nin tasarımı, Breziyalı mimar Oscar Niemeyer tarafından yapılmıştır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Kasım 1555'de Fransız amiralı Nicolas Durand de Villegaignon (1510–1575) Fransa'ada Katolikler tarafından devamlı hücuma uğrayan Fransız Protestan Huguenot'lara bir sığınak sağlamak için 2 gemi, 600 asker, Hugeunot göçmen siviller ile birlikte günümüzde Rio de Jeneiro şehir önünde Guanabara Körfezi içinde bulunan Serigipe adasını eline geçirdi ve buraya Fort Coliğny adını verdiği bir Fransız kalesi kurdu. Bu yeni Amerika kıtasını İspanyollara ve Portekizliler arasıdna paylaştıran 1493 tarihli Papalık Kanuna aykırı idi. Bu kale 1555-1567 döneminde Fransızlar elinde kaldı. Bu dönemde buraya yeni Kalvinist göçmenler de getirildi. Bu kale ile Fransızlar Rio de Janeiro'den Cabo Frio buruna kadar sahilleri kontrolları altına aldılar. Bu durumdan Portekizliler hoşlanmamaktaydılar. 1560'da Brezilya'ya yeni gelen Portekiz Brezilya Genel Valisi "Mem de Sa" komutasında 26 gemi ve 2900 asker ile bu Fransiz kalesine hücum edip bu kaleyi ele geçirip yıktılar. Fakat Fransiz askerleri ve göçmenleri kara içine kaçıp Yerli Amerikalılar yardımı ile hayatlarına devam ettiler. 1 Mart 1560'da Rio de Janeiro'yu kuran Portekizli Estácio de Sá amcası olan Portekiz genel valisi desteği ile Fransızlarla 2 yıl daha savaştı. 20 Ocak 1567'de Fransızlara karşı galip gelen Estacio de Sa Fransızları Brezilya'da kovdu.

Estacio de Sa'nın bu askeri maceralarından sonra Portekizliler Rio de Janeiro körfezinin stratejik önemini anladılar, Bu körfez Portekiz'in Afrika ve Asya'da ki kolonilerine giden deniz yolunu kontrol altina almak için ve aynı zamanda Güney Brezilya'ya ilerlemek için bir köprü rolü oynamak için bir Portekiz ana üssü oldu. Portekizliler bu körfezde kaleler kurdular ve civarda yaşamakta olan yerli Amerikan Tupi-Guaranı kabileleri ile bu arazileri savunmak için ittifaklar yaptılar,

Bu müttefik yerli Amerikan kabilerinden birinin, "Temininos"'un, lideri Arariboia Portekizlilerin Brezilya Genel Valisi "Mem de Sa"'dan kendine toprak verilmesine istedi. Portekizli vali de körfezin doğusunda bulunan "Marui Nehri"'den "Gragioata" ve "Boa Viagem" kumlu sahilleri arasında bulunan "Kırmızı Bariyerler" mevkine kadar olan ve "Banda d'Alem" adıyla anılan arazi şeridini bu kabile reisine verdi. [3] Bu arazi günümüzde Niteroi şehirsel arazisinin merkezi ve kuzey bölgesini ve Niteroi Belediyesini kuzeybatı kısmını oluşturmaktadır. Bu kabile reisi Ararıboia kendine verilen bu topraklar üzerinde "Vila de São Lourenco dos Índios (Amerika Kızılderililerin San Lawrence Köyü)" adını verdiği bir köysel yerleşke kurdu ve bu yerleşke Niteroi'nun nüvesini teşkil etti. [4]

Bu köy 1816'da Portekiz ve Brezilya Kralı VI. Dom João tarafından ziyaret edildi. 10 Mayıs 1819'da bir kral beyannamesi ile bu köyün Rio de Jenairo'dan bağımsız olduğunu; bu köyde yeni bir belediye idaresi kurulduğunu ve bu belediyenin yeni isminin "Vila Real da Praia Grande (Büyük Plajın Kraliyet Şehiri)" olduğu ilan edildi. [4]

1834'de ilan edilen "Ato Adicional" Kanunu ile, yeni kurulan "Brezilya İmparatorluğu"'nun başkenti olarak Rio de Janeiro seçildi. Bu başkent şehri o zaman kadar merkezi olduğu Rio de Janeiro ilinden ayrılıp bağımsız bir belediye yapıldı. Rio de Janerio ilinin geri kalan kısmı ve Rio de Janeiro eyaletinin başkenti olarak o zamanki "Vila Real da Praia Grand" isim ile Niteroi seçildi. 6 Mart 1863'de şehrin ismi resmen "Vila Real da Praia Grande"'den "Nictheroy" (Tupi dilinde "Saklı Sular") ismine çevrildi. 20. yüzyıl ortasında ise şehrin adı "Nickteroy" olarak yazılmasından vazgeçildi ve yazılması değiştirilip günümüzde kullanılan "Niteroi" adı ile anılmaya başlandı. 1890'da Brezilys'ds o vakte kadar "il" olarak anılan yörel idari birimleri yeni statü ve yeni yetkiler verilerek "eyalet" oldular. Federal başkent olan Rio de Janeiro şehir arazileri "Distritto Fedaral, DF (Federal Bölge)" oldu. Niteroi ise Rio de Janeiro eyaleti başkenti olarak göreve devam etti. Niteroi şehri 1834-1894'de eyalet başkentliği yaptı. 1894-1913 döneminde Petropolis eyalet başkenti oldu. 1913-1975 arasinda ise Niteroi tekrar Rio de Janeiro eyaleti başkentliği yaptı.[4]

1960'da Federal Başkent yeni kurulan Brasilia şehrine nakledildi. Eski bağımsız federal başkent Rio de Janerio sehri küçük tek bir belediyesi ile "Guanabra Eyaleti" olarak oluşturuldu. 1975'de ise bu küçük eyalet Rio de Janeiro eyaletine bağlandı ve büyüyen Rio de Janiero eyaletinin başkenti Rio de Janiero şehir oldu. Niteroi şehri eyalet başkentlik olmaktan çıktı.[4]

Niteroi şehri bazı büyük felaketlere de sahne oldu. 17 Aralık 1961 'de "Gran Circus Norte-Americano" adlı büyük bir sirkte çıkan yangında 500'den fazla kişi öldü ve 800'den fazla kişi yaralandı. Bu yangının hoşnutsuz sirk işçileri tarafından kasden çıkartıldığı anlaşıldı. Bu Brezilya tarihinde en büyük zayiat veren yangın olmuştur. [5] Nisan 2011'de yağan şiddetli yağmurların ortaya çıkardığı bir çamurdan yer kaymasının 200 kişiyi öldürdüğü ve 11.000 kişinin evsiz kalmasına neden olduğu haberleri verildi. [6]

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Niteroi şehrinin belediye sınırlari içindeki yüzölçümü 129.375km² olup nüfus (2010 Nüfus Sayımın itibariyle) 487,327 kişi ölüp Brezilya içinde 6. en kalabalık şehir sırasına girmektedir. Nüfus yoğunluğu (yine 2010 verilerine göre) 129.375 kişi/km² olmaktadır. Nüfusun 1950'den itibaren uzun dönem trend gelişmesi şu tablodan izlenebilir:

1950 1970 1990 2000 2010
698,582 513,771 431,070 459,451 487,327

Niteroi'un nüfusu 1950'de 698,582 kişi iken 2010'da 487,327 olmuştur ve bu genellikle beldiye sınırları içinde şehir nüfusunun azaldığını göstermektedir. Buna nedenin belediye sınırları dışında yeni varoşların açılıp geliştirilmesi olarak açıklanmaktadır. Ama bu trend 2000 -2010 döneminde değiştiği ve bu dönemde nüfusun %9 artrma gösterdiği de görülmektedir.


Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Censo Populacional 2010". Censo Populacional 2010. Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE). 29 Kasım 2010. http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/censo2010/populacao_por_municipio.shtm. Erişim tarihi: 11 Aralık 2010. 
  2. ^ wiki/List_of_Brazilian_states_by_Human_Development_Index
  3. ^ Conheca Niteroi (Know Niteroi)
  4. ^ a b c d "Niterói Şehri Tarihi". Soumaisniteroi.com.br. http://www.soumaisniteroi.com.br/historia.html. Erişim tarihi: 26-03-2013. 
  5. ^ Kunath, Wolfgang (10 Ocak 2012). "Zirkuskatastrophe Das Brandmal". Frankfurter Rundschau (Almanca)
  6. ^ "Fears Rio mudslide toll could soar – Americas". Al Jazeera English. http://english.aljazeera.net/news/americas/2010/04/2010491715201125.html. Erişim tarihi: 26-03-2013. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]