Mad (dergi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mad
Mad ilk sayı 1952oct-nov.jpg
Mad Dergisi'nin Ekim-Kasım 1952 tarihli ilk sayısının ön kapağı
Kategori Dergi, süreli yayın
Editör Harvey Kurtzman
Yayımcı şirket EC Comics
Tür Mizah, hiciv
Fiyat Ekim 1952 tarihli ilk sayısı 10 cent
Ekim 2011 tarihli 511. sayısı $ 5.99
"Türkçe Mad" Ağustos 2000 sayısı 1 Milyon Lira
İlk sayı 1952 Ekim-Kasım sayısı
Ülke ABD
Dil İngilizce
ISSN 0024-9319
Resmî internet sitesi

Mad 1952 yılından beri yayınlanmakta olan popüler bir Amerikan mizah dergisidir.

Mad dergisi 1940'lı yıllardan beri faaliyette olan ve özellikle bilim kurgu, korku ve suç türlerinde dergileri ile ünlü çizgi roman yayımcısı EC Comics'in bünyesinde şirketin sahibi William Gaines ve editör Harvey Kurtzman tarafından çıkartılmaya başlandı. Yayınladığı diğer türler yüzünden sık sık sansürün baskısı altında olan EC Comics bütün gücünü bu gelecek vaadeden yeni mizah dergisine kanalize etti. Böylelikle dünyanın en çok satan mizah dergisi ortaya çıkmış oldu. Mad Amerikan hayatı ve pop kültürü üzerine hiciv yapan aylık bir dergidir, ancak her ay yayınlanmamıştır. İlk çıktığı yıl 2 sayı basılmış bazı yıllar 10 sayı bazı yıllar da 4 sayı çıkmıştır. Genellikle yılda 8 sayı yayınlanmaktadır. Ekim 2011'de çıkan dergi ile 511. sayıya erişmiştir. Standart aylık sayılarının yanı sıra çok sayıda özel albüm ve kitap da yayınlanmıştır. "Dünyanın en çok satan mizah dergisi" ünvanı ile anılan Mad'in tirajı zaman içinde 200.000 ila 2.100.000 arasında değişiklikler göstermiştir.

Türkiye'de 1970'li yıllarda yayın hayatına başlayan ve yüksek tirajlara ulaşan Gırgır dergisi reklamını yaparken bu dergi ile kıyaslanmış ve "Mad ve Krokodil (Rus."Крокодил" SSCB'de yayınlanıyordu) dergilerinden sonra dünyada en çok satan üçüncü mizah dergisi" şeklinde sloganlar kullanılmıştı. Derginin ilk 23 sayısı kitap formatındaydı (paperback) ve renkli basılıyordu, Temmuz 1955 yılında çıkan 24.cü sayıyla birlikte dergi formatına çevrilmiştir ve siyah beyaz basılmaya başlanmıştır. Aralık 2000 yılında 400. cü sayısı ile birlikte tekrar renkli baskıya geçilmişti.

Mad kelime olarak Türkçede "deli, çılgın, sinirli" anlamlarına gelmektedir. Derginin hatırı sayılır bir hayran kitlesi vardır ve eski sayıları oldukça yüksek fiyatlardan el değiştirmektedir. Bir örnek vermek gerekirse Mad'in yıpranmamış (Nearly mint condition) orijinal bir ilk sayı nüshası 7.000 ABD dolarına kadar müşteri bulabilmektedir.[1]

Diğer dillerde Mad[değiştir | kaynağı değiştir]

Mad'in "Aksoy yayıncılık" tarafından Türkiye'de Türkçe olarak çıkartılan Ağustos 2000 tarihli ilk sayısı.

Mad, ABD dışında ilk kez 1959 yılında Birleşik Krallık'ta, 1960 yılında da İsveç'te yayımlanmaya başladı. Bu sürümlerinde Mad'in ABD'de daha önce yayımlanmış materyallerinin yanı sıra yöresel espiri ve çizgilere de yer veriliyordu. Ama haliyle ABD kültürüne ve diline dayalı espiriler başka dillere çevrildiklerinde anlamlarını büyük ölçüde yitirecekler ve Mad dergisi o ülkenin dilinde de çıksa hiçbir zaman diğer ülkelerde tam anlamıyla benimsenmeyecekti. Nitekim öyle de oldu ve başta ilk yayımlananlar olan İngiltere ve İsveç Mad'leri olmak üzere, aralarında Türkçe Mad'in de olduğu onlarca lokal Mad zaman içerisinde yayımlarına son vermek zorunda kaldılar. Üstelik bu ülkelerden ikisinin resmi dilleri de İngilizceydi. Yayımına son verilen yöresel Mad dergilerinden bazıları zaman içinde tekrar yayımlanmaya başlasa da kaçınılmaz bir şekilde tekrar kapandılar. Kapanan diğer ülke Mad'lerinin sayısı 18 kadarken halen ABD dışında 5 ülkede bu dergi o ülkenin diliyle yayımını sürdürmektedir.

Halen yayımlananlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Almanya, 1968–1995, 1998-günümüze;
  • Brezilya, 1974–1983, 1984–2000, 2000–2006, 2008–günümüze;
  • Avustralya, 1980-günümüze;
  • Güney Afrika, 1985-günümüze;
  • İspanya, 2006–-günümüze;

Yayımına son vermiş olanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Birleşik Krallık, 1959–1994
  • İsveç, 1960–1993, 1997–2002;
  • Macaristan, 1994–2009;
  • Danimarka, 1962–1971, 1979–1997, 1998–2002;
  • Hollanda, 1964–1996;
  • Fransa, 1965, 1992;
  • Kanada (Quebec), 1991–1992;
  • Arjantin, 1977–1982;
  • Norveç, 1971–1972, 1981–1993, 1995, 2002–2003;
  • Finlandiya, 1970–1972, 1982–2008
  • İtalya, 1971, 1984, 1992;
  • Meksika, 1977–1983, 1984–1986, 1993–1998; 2004–2010
  • Karayipler, 1977–1983;
  • Yunanistan, 1978–1985, 1995–1999;
  • İzlanda, 1985; 1987–1988
  • Tayvan, 1990;
  • İsrail, 1994–1995;
  • Türkiye, 2000–2003.

Türkçe Mad[değiştir | kaynağı değiştir]

Birçok ülkede farklı dillerde de yayınlanan Mad dergisi Türkiye'de 2000 yılının Ağustos ayında Aksoy Yayınları'ndan Orhan Alev editörlüğünde Türkçe olarak ve aylık periodlarla yayımlanmaya başladı. Bu Türkçe Mad 2003 yılına kadar yayınını sürdürdü ve bu yıl kapandı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]