Kadeş Antlaşması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
İstanbul Arkeoloji Müzesinde bulunan antlaşmanın asıl metni

Kadeş Antlaşması, MÖ 13. yüzyılın başında, bazı kaynaklara göre MÖ 1285[1] bazı kaynaklara göre ise MÖ 1296[2] yılında yapılan Kadeş Savaşı sonunda Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit Kralı III. Hattuşili arasında imzalanmış barış antlaşmasıdır.[3] Suriye topraklarının paylaşılması ile neticelenmiştir.[1] Yakın Doğu’da imzalanmış ilk antlaşma olma niteliğini taşır. Şu güne kadar kaydedilmiş-bulunmuş en eski uluslararası antlaşma[4] olmasına karşın daha eski antlaşmaların varlığı kanıtlanmıştır. Orjinal olarak Akad dilinde yazılmış Mısır ve Hititçe'ye de kopyalanmış[4]eşit koşullar altında[3] imzalanmış olan antlaşmanın kil tabletten kopyası Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan Hattuşa (Boğazköy) antik kentinde yapılan kazılar sonucu 1906 yılında bulunmuştur.[3]

Antlaşma Öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Mısır'da II. Ramses tahta geçmiş ve genel olarak mimari yönden ülkesini güzelleştirmiştir. Ayrıca düzeni kurmak ve ülkesinin gücünü göstermek için bazı askeri seferlere çıkmıştır.[2] Bununla beraber tahta çıktığı dönemde ülkesinin, Hitit Devleti ile olan siyasi ve ekonomik sorunlarını da sırtlamıştır. Kadeş Savaşı hükümdarlığının en önemli olaylarından biridir. Savaşın nedeni M.Ö. 13. yüzyıl başlarında Mısır ve Hitit devletlerinin birbirine eşit kuvvetler haline gelmesi, Kral Muvatallis'in ülke sınırlarına yeniden şekil vermek istemesi, Suppiluliuma döneminde Hitit Prensi Zannanza’nın kraliçe Ankesenamon ile evlenmek üzere Mısır'a giderken Mısır'lılar tarafından öldürülmesi[2] ve bu iki büyük devletin ekonomik çıkarlarının Kuzey Suriye toprakları üzerinde birleşmesidir.Bir diğer neden ise Hitit egemenliğindeki Amurru şehir devletinin Mısır safına geçmesidir.[2] İki büyük ordu Kadeş yakınlarında karşılaşmıştırlar ve savaş burada yapılmıştır.[2]

Christian Jacq'ın "Ramses Kadeş Savaşı" isimli kitabında; II.Ramses'in büyük bir başarı kazandığından, Hititleri darmadağın ettiğinden ve o zamanki Hitit kralı Muvatallis’in barış için yalvardığından bahseder.[2] Aslında ne Mısır ne de Hitit Devleti'nin Kadeş Savaşı'nın gerçek galibi olduğu söylenemez. Ancak sadece Mısır kaynaklarına bakılmayıp objektif bir yaklaşım ele alınırsa askeri açıdan Hititlerin daha başarılı olduğunu söylemek mümkündür.[2] Savaşın ardından III.Hattuşili döneminde II. Ramses ile Kadeş Antlaşması imzalanmıştır. Anlaşmanın Doğu'daki Asur tehditine karşı da yapıldığı savunulabilir.

Antlaşmanın İçeriği[değiştir | kaynağı değiştir]

Antlaşma metninde "Mısır ülkesi kralı, büyük kral, kahraman Mısır ülkesi kralı, büyük kral, kahraman Re-masesa-mai Amana'nın (II. Ramses), Hatti ülkesinin büyük kralı Hattuşili ile dostluklarının, kardeşliklerinin ve büyük krallıklarının devamı için yaptıkları antlaşmadır." denmektedir.[3]

Antlaşmanın içeriği iki önemli kararı barındırmaktadır.

  • İki ülkeden birine iç veya dış yapılacak her türlü saldırıda ülkeler birbirlerine yardım göndereceklerdir.[3]
  • Mısır’dan Hatti ülkesine veya Hatti ülkesinden Mısır’a kaçan-sığınan kişiler kendi ülkelerine iade edilecek ancak bu kişiler şiddetle cezalandırılmayacaktır.[3]

Antlaşmanın sonuçları ve önemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şu güne kadar kaydedilmiş-bulunmuş en eski uluslararası antlaşmadır.[4]Kazılarda bulunmuş olan orijinal tabletin iki metre boyundaki bakır kopyası, antlaşmanın insanlık tarihindeki önemi nedeniyle Birleşmiş Milletler Binası'nın duvarına asılmıştır.[3]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]