Joseph Wilson Swan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Joseph Swan
Joseph Swan'ın bir fotoğrafı.
Joseph Swan'ın bir fotoğrafı.
Doğum 31 Ekim 1828
Sunderland
İngiltere
Ölüm 27 Mayıs 1914
Warlingham, Surrey
İngiltere
Meslek Fizikçi
Kimyager

Joseph Wilson Swan, (d. 1828 - ö. 1914) ünlü İngiliz fizikçi ve kimyager.

Hayatı ve Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

31 Ekim 1828'de Newcastle yakınlarındaki Sunderland’da doğdu, 27 Mayıs 1914’te Londra'nın güneyindeki Warlnigham‘da öldü. Ailesinin mali durumu bozulunca 14 yaşında okuldan ayrılıp, birkaç yıl eczacı çıraklığı yapıktan sonra, Newcastle’de fotoğraf levhaları üreten bir firmada çalışmaya başladı. Sonradan ortak olduğu bu firmada fotoğraf levhalarına ilişkin birçok buluşun patentini aldı ve giderek başarılı bir iş adamı oldu. Özellikle karbon filamanlı elektrik ampulünü geliştirmesiyle tanınan Swan, 1984’te Londra’daki Royal Society’nin üyeliğine seçilmiş. 1904’te kendisine "Sir" unvanı verilmiştir. Swan’ın fotoğrafçılık alanındaki en önemli buluşları, 1856’da fotoğraf levhalarına ışığa duyarlı maddeyi sıvamakta kullanılan ve nitroselülozun bir alkol eter karışımındaki çözeltisi olan kolodyumun elde edilmesi yönteminin geliştirilmesi, 1872’de, o zamana değin kullanılan yaş fotoğraf levhası (camı) yerine, bugünkü fotoğraf filmine ulaşılmasında önemli bir adım olan kuru fotoğraf levhasını, 1871’de de gümüş bromürlü fotoğraf kağıdını bulmasıdır.

Asıl ününü karbon filamanlı elektrik ampulüne borçlu olan Swan, 1848’de, kömürleştirilmiş kâğıttan yaptığı ilk filamanı, havası boşaltılmış cam tüp içine yerleştirerek deneylerine başladı. Ancak, yüksek vakum tekniğinin ampul içinde tam bir boşluk sağlayabilecek seviyede olmaması ve elektrik kaynağı olarak sadece pil tipindeki üreteçlerin bilinmesi nedeniyle, uzun süre ara çalışmalarına ara verdi. 1870’lerde vakum pompalarındaki gelişmeler ve elektrik üretici olarak dinamonun ortaya çıkması, Swan’ın tekrar çalışmalarına devam etmesini sağladı. Geliştirdiği karbon filamanlı ampulü 18 Aralık 1878’de Newcastle kimya derneğinde sergileyen Swan’dan sonra, deneylerini platin filaman kullanarak sürdüren Edison’da kısa sürede karbon filamana geçti ve elektrik ve elektrik direnci yüksek olduğu için daha kullanışlı olan bir ampul geliştirdi. Edison ile Swan arasında İngiltere mahkemelerinde patent kavgası sürerken, iki buluşçu anlaşarak 1883’te Edison-Swan limitet şirketini (ediswan)şirketini kurdular ve birlikte çalışmaya başladılar. Aynı yıl Swan, nitroselülozlu asetik asit içinde eritip ince deliklerden geçirdikten sonra kimyasal yollarla selüloza dönüştürerek filaman yapma yöntemini buldu. Bu yöntemde yapay elyafın özellikle viskozlu yapay ipeğin üretimi için başlangıç adımı oldu.