Hipofiz

hipofiz Latin = hypophysis, glandula pituitaria
Hipofiz dokusunun beyin tabanında yerleşimi ve komşuları.
Hipofiz bezi
Arter	superior hypophyseal artery, infundibular artery, prechiasmal artery, inferior hypophyseal artery, capsular artery, artery of the inferior cavernous sinus
Prekürsor	neural ve oral ektoderm, Rathke kesesi

Hipofiz veya diğer adıyla Pitüiter bez bir fasülye tanesi büyüklüğünde yaklaşık 0,5 gram ağırlığında bir endokrin bezdir. Beyin tabanında, hipotalamusun altında bir çıkıntı şeklinde uzanır. Beyni örten dura mater (sert zar) ile çevrilmiştir. Hipofiz hormon üretip salgılayarak Homeostasiyi düzenler. Bunu bütün iç salgı bezlerini denetleyerk yapar. Bu anlamda hipofiz, endokrin ve sinir sistemi arasındaki en büyük organizasyon ağını kontrol eder. Hipotalamusun salgısı olan RF, kan yoluyla hipofizi uyarır ve hipofizin hedef organının uyarılmasını sağlayan hormonu üretmesini sağlar. Hipofiz bezi ön, orta ve arka lop olmak üzere üç parçalıdır. Hipofizzin ön lobu epitel doku, arka lobu sinir hücrelerinden oluşmuştur. Ara lop insan embriyosunda görüldüğü halde, ergin insanda körelmiştir.

Pitüiter bez (hipofiz bezi) düzenleme amaçlı homeostatik ve stimulasyon amaçlı trofik hormonlar salgılamaktadır. Fonksiyonu hipotalamus uyarımı aracılığı ile olmaktadır.

Bölümleri

Hipfiz Bezi iki ana bölümden oluşmaktadır. Ön lob (adenohipofiz) ve arka lob (nörohipofiz). Her iki lob da hipotalamus ile bağlantılıdır ve hipotalamusun kontrolündedir.

Ön lob (Adenohipfiz)

Ön lobda sentezlenen ve salgılanan hormonlar vardır bunlar ;

• Adrenokortikotropik hormon (ACTH)
• Tiroid uyarıcı hormon, ya da "tiroid simule edici hormon" (TSH)
• Büyüme hormonu, ya da "somatotropin" (STH)
• Prolaktin (PRL), ya da "luteotropik hormon" (LTH)
• Endorfin
• Melanosit uyarıcı hormon, ya da "melanosit simule edici hormon" (MSH)
  

Eşey hormonları (gonadotropinler):

• Luteinleştirici hormon (LH)
• Folikül uyarıcı hormon, ya sa "folikül simule edici hormon" (FSH)

Arka Lob (nörohipofiz)

Ürettiği ve salgıladığı hormonlar:

• Oksitosin
• Vasopressin, ya da "antidiüretik hormon" (ADH)

Ara lob (intermediate lob)

Çoğu canlının hipfizinde bir de ara lob bulunmaktadır. Yetişkin insanlarda ön lob ile arka lob arasında çok ince bir hücre katmanı şeklindedir. Kesin olmamakla birlikte, bu işlev ön loba ait olmasına rağmen MSH üretimi yapar.

Fizyolojisi

Hipofiz bezi hormonlarının etki gösterdiği fonksiyonlar şunlardır;

• Kan basıncı
• Hamileliği kontrol etmekle birlikte doğum sırasında dölyatağı kaslarının kasılmasını sağlayarak doğuma yardımcı olur.
• Anne sütü üretimi ve salgılanması
• Erkek ve kadında cinsel organ fonksiyonu
• Tiroid bezi fonksiyonları
• Besinlerin enerjiye dönüşümü (metabolizma).
• Vücudun su dengesinin düzenlenmesi
• Böbreklerden suyun geri emiliminin düzenlenmesi (ADH ile)
• Vücut sıcaklığının düzenlenmesi

Patoloji

Hipofiz bezindeki bozuklukların yol açtığı rahatsızlıklar:

Durum	Sapma	Hormon
Akromegali	aşırı üretim	growth hormon
Büyüme hormunu eksikliği	üretim bozulması	growth hormon
Antidiüretik hormon bozuklukları	aşırı üretim	vasopressin
Diabetes insipidus	üretim azalması	vasopressin
Sheehan sendromu	üretim azalması	prolaktin
Pituiter adenom	aşırı üretim	herhangi pitüiter hormon
Hipopituitarizm	üretim azalması	herhangi pitüiter hormon

Kaynakça

13 Temmuz 2010 tarihli İngilizce Wikipedi maddesinden yararlanılmıştır. Guyton hall tıbbi fizyoloji

Dış Bağlantılar

• The Pituitary Gland, UMM Endocrinology Health Guide kitabı
• Oklamoma State, Endocrine System
• T.C Guatr ve Tiroid Derneği Resmi Sitesi