Henri (birim)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Elektromanyetikte indüktans birimi. Uluslar arası MKS (SI) birimdir ve Amerikalı bilim insanı Joseph Henry (1797-1878) adına izafe edilmiştir. Birimin orijinal hali henry olup ülkemizde telaffuz kolaylığı açısından henri olarak söylenmektedir. Birim küçük harfle yazılmakta, ancak H şeklindeki kısaltması büyük harfle yapılmaktadır.Ast katı ve üst katı açısından diğer birimlerin tabi olduğu kurallara tabidir. Uygulamada, özellikle ast katları kullanılmaktadır. (mH, yani milihenri ile µH, yani mikrohenri)


İndüktans[değiştir | kaynağı değiştir]

Herhangi bir bobin içinden akım geçtiği zaman ilk anda bu akım bobin çevresinde bir manyetik akıya sebep olur. Bu akı da ters yönlü bir gerilim üretir. Ancak akımdaki değişiklik bittikten sonra, bobinin iki ucu arasındaki gerilim asimtotik olarak zayıflar ve bobin kısa devre gibi davranmağa başlar. Doğru akımda gerilimin uygulanmasını izleyen kısa süre sonra bobinin etkisi sıfırlanır.Kısacası bobinin ilk anda açık devre olduğu, fakat daha sonra kısa devre haline geldiği söylenebilir.Bu sebepten, doğru akım söz konusu olduğunda, bobinin sadece bir geciktirme elemanıdır.

Buna karşılık, dalgalı akım söz konusu olduğunda, durum farklıdır. Çünkü dalgalı akım sürekli olarak değişir ve bobin de sürekli olarak ters yönlü gerilim indüklemeğe devam eder. Bu durum bobinin iki ucu arasına uygulanan gerilim ile bobin içinde akan akım arasında bir faz farkına yol açar. (Şayet devrede başka eleman yoksa faz farkı π/2 radyandır.) Faz farkı sebebiyle, bobin dalgalı akımın her periyodunda önce enerji depolar , daha sonra da depoladığı enerjiyi devreye verir. Yani bobinin sebep olduğu net enerji kaybı yoktur. Bobinin bu etkisine indüktans (inductance) denilir.

Aslında bobin adı verilen elemanın mutlaka klasik sargı olması da gerekmez. Çok yüksek frekanslarda kablo üzerinde her kıvrım, her düzensizlik bobin gibi etki yapar. Bu sebeple bu tür elemanlara daha genel bir isim verilmiş ve indüktör (inductor) denilmiştir.

Matematiksel olarak indüktans[değiştir | kaynağı değiştir]

İndüktör üzerindeki gerilim şu şekilde gösterilir:

 v(t) = L \cdot \frac{di}{dt}

Burada V gerilim, I akım, t zaman ve L de indüktanstır.

Bu denklemde, indüktör içinde akan akımdaki değişikliklerin indüktörün iki ucu arasındaki gerilimi saptadığı görülmektetir. Ancak, akım değişikliği (di/dt) ile bobinin iki ucu arasındaki oluşan gerilim arasında bir de katsayı vardır. İşte indüktans L harfiyle gösterilen bu katsayıdır. (birimi henri)


Henri biriminin temel birimler cinsinden karşılığı[değiştir | kaynağı değiştir]

İndüktansın boyutu

 {Induktans} = \frac{{uzunluk}^2 \cdot {kutle}}{{zaman}^2 \cdot {akim}^2}


şeklinde verilir.


Şayet bir indüktör içindeki akım 1 saniye içinde 1 amper değişiyor ve bu değişiklik 1 voltluk gerilime yol açıyorsa, henri biriminin SI temel birimler cinsinden karşılığı karşılığı

H = \frac{m^2 \cdot kg}{t^2 \cdot A^2}

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]