Fidelio
| Fidelio | |
|---|---|
 |
|
| Özgün ismi: | Fidelio |
| Müzik: | Ludwig Van Beethoven |
| Libretto: | Joseph Sonnleithner, Stephen von Breuning, George Friedrich Treitschke |
| Galası: | 20 Kasım 1805 |
| İlk gösterim yeri: | Theater an der Wien, Viyana, Avusturya |
| Oyuncular: | * Marcellina: Rocco’nun kızı (Soprano) |
Fidelio (Op.72) 1791 yılında Ludwig Van Beethoven tarafından bestelenen ve librettosunu "Joseph Sonnleithner"'in yazdığı 2 perdelik opera eseri. Librettosunun düzenlemeleri "Stephen von Breuning" ve "George Friedrich Treitschke"'a aittir. Fidelio, Ludwig Van Beethoven'ın yazdığı tek operadır. Operanın gala prömiyeri 20 Kasım 1805 tarihinde Viyana'nın Theater an der Wien sahnesinde yapılmıştır. Sonradan iki defa değiştirilmiş olup genellikle son verziyon sahnelenmektedir. Devlet Operasında ilk kez 1942 yılında Ankara'da temsil edilmiştir.
Konu başlıkları |
[değiştir] Roller
| Rol | Ses tipi | Prömiyerde roller, 20 Kasım, 1805 (Orkestra şefi: Ludwig van Beethoven) |
Prömiyerde roller, Son verziyon, 23 Mayıs, 1814 (Orkestra şefi: Michael Umlauf) |
|---|---|---|---|
| Florestan, Tutuklu İspanyol kişizade | tenör | Friedrich Christian Demmer | Giulio Radichi |
| Leonore, Florestan’ın karısı | soprano | Anna Milder | Anna Milder-Hauptmann |
| Rocco, Zindancı (gardiyan) | bas | Rothe | Carl Friedrich Weinmüller |
| Marzelline, Rocco’nun kızı | soprano | Louise Müller | Theresa Bondra |
| Jaquino, Rocco’nun yardımcısı | tenör | Caché | Früwald |
| Don Pizarro, Sevil zindanı komutan | bas-bariton | Sebastian Mayer | Johann Michael Vogl |
| Don Fernando, Kral'in hükümet üyesi | bas | Weinkopf | Ignaz Saal |
| İki tutuklu | tenör ve bas | bilinmiyor | bilinmiyor |
| Askerler, mahpuslar, şehir halkı | |||
Not: Opera'nın ikinci verziyonu prömiyeri 29 Mart 1806'da yeni Florestan rolünün Joseph August Röckel tarafından oynanması dışında, aynı kişilerle sahnelenmiştir. İkinci verziyonun ikinci ve son sahnelenmesi 10 Nisan 1806'da yapılmıştır.
[değiştir] Konu özeti
- Mekân: Sevil'in birkaç kilometre dışında bir İspanyol hapishanesi.
- Zaman: Geç 18. yüzyıl.
Uyarı: Yazının devamı, eserin konusu hakkında ayrıntılı bilgi içermektedir.
[değiştir] I. Perde
 UYARI Bu kısımda ya gösterilebilir ya da gizlenebilir ayrıntılı bilgiler bulunmaktadır. Tıklayın |
|---|
|
Rocco'dan başkaları sahneden ayrılırlar. Pızarro gardiyanlarla birlikte girerken bir marş çalmaya başlar. Rocco Pizarro'ya bir sürpriz olarak bir bakanın gelip hapisaneyi teftiş edeceğine dair bir mesaj verir ve bu teftişin Pizarro'nun mahpuslara karşı çok gaddar davrandığı için yapılan şikayet nedeni ile olduğunu da ilave eder. Pizarro hapisanede bulunan Don Florestan'ın teftiş edecek bakan tarafından bulunmasını hiç istemediğini söyler; çünkü herkes Florestan'ın ölmüş olduğunu sanmaktadırlar. Bu nedenle Pizarro'nun Florestan'ı teftişten önce öldürmesi gerekmektedir. Pizarro Rocca'ya Florestan'ı öldürmesi için para teklif eder; fakat bunu Rocco rededer. (Jetzt, Alter, jetzt hat eş Eile!- "İhtiyar adam, şimdi acele etmeliyiz"). Bu sefer Pizarro Rocca'ya zindanlarda bulunan battal su kuyusunu kazıp büyültüp bir mezar haline döndürmesini emreder. Mezar hazır olunca Rocco'nun alarm çalmasını emreder; o zaman kıyafet değiştirmiş olacak Pizarro zindana inip Florestan'ı kendi eliyle öldürebilecek ve mezara koyabilecektir. Leonore, Pizarro ve Rocca'nın gizli bir plan hakkında konuştuklarını görebilmiştir ama birbirlerine ne söylediklerini duyamamıştır. Bu onu çok korkutup telaşlandırmıştır, ama kocası hakkında düşünmeye başlayıp kendini yatıştırmayı başarır. (Abscheulicher! Wo eilst du hin? ... Komm, Hoffnung, lass den letzten Stern - "Pislik! Nereye gidiyorsun? ... Gel, ümit et ve son yıldızı ortaya çıkar."). Jaquino Marzelline'e yalvararak onunla evlenmek istediğini söyler, ama Marzelline bu evlenme teklifini rededer. Leonore, Florestan'ı bulmak umuduyla, Rocco'dan zavallı mahkumların bahçede dolaşıp güzel havanın tadını çıkarmaları için izin ister. Marzelline da ona yalvarır. Mahkumlar serbest bırakılmakta iken Rocco, Pizarro'nun aklını başka taraflara çekmeyi kabul eder. Mahkumlar, özgür olmaktan çok memnun olarak sevinçle (O welche Lust - "Oh ne sevinç") şarkısını söylemeye başlarlar. Ancak, tekrar yakalanabileceklerini hatırlayarak ve bundan korkarak hemen seslerini keserler. Rocco tekrar gelir ve Leonore'ya Pizarro karşı kazandığı başarıyı anlatır: Pizarro evliliğe izin verecektir ve Leonore'nin Rocco zindanda nöbet gezisini yerine getirirken Leonore'nin kendine refakat etmesine izin verilecektir. (Nun sprecht, wie ging's? - "Konuş, nasıl gitti?") Rocco onlara, hemen öldürülüp bir saat içinde gömülmesi gereken bir zavallı adamın hücresine gitmeye hazırlanmalarını bildirir. Bu Leonore'yi çok sarsmıştır ve Rocco onu gitmeyip geride kalmaya ikna etmeye çalışır ama o gelmekte ısrar eder. Onlar sahneden ayrilmakta iken, aceleyle Jaquino ile Marzelline gelirler ve Rocco'ya kacmasini soylerler. Pizarro mahpuslarin acik havaya cikarildiklarini ogrenmistir ve buna cok siddetli olarak ofkelenmistir.(Ach, Vater, Vater, eilt! - Baba, baba, hemen ayrılmak hazırlan). Fakat onlar daha kımıldayamadan Pizarro girer ve hemen bir açıklama talep eder. Rocco hala Kral'ın isim gününü kutluyorlarmış gibi yapmacıktan hareket eder ve çok düşük bir sesle Pizarro'ya öfkesini yeraltındaki zindandaki mahpuslardan almasını önerir. Pizarro ona elini çabuk tutup mezarı kazmasını söyler ve sonra mahpusların tekrar hücrelere geri götürülüp kapatılmarını emreder. Rocco, Leonore, Jacquino ve Marzelline istemesizlikle mahpusları tekrar hücrelerine götürürler.(Leb wohl, du warmes Sonnenlicht - "Sıcak güneş ışığına elvada") |
[değiştir] II. Perde
| UYARI Bu kısımda ya gösterilebilir ya da gizlenebilir ayrıntılı bilgiler bulunmaktadır. Tıklayın |
|---|
|
Rocco ve Leonere ona bir mezar kazmak için gelirler ve onu uyur bulurlar. Mezar kazmaya başlarlar ve Rocco Leonere'ye elini çabuk tutup işi hızlandırmasını söyler.(Wie kalt ist eş in diesem ünterirdia önrschen Gewolbe! - "Bu yeraltı hücresi ne kadar soğuk") Florestan uyanıp kalkar ve Leonore onun hemen tanır. Florestan sonunda Pizarro'nun zindanında olduğunu öğrenir ve o zaman karış olan Leonore Florestan'a bir mesaj göndermek istediğini bilidirir. Fakat Rocco bunun imkansız olduğunu söyler. Florestan içecek bir damla su ister ve Rocco Leonore'ye tutukluya bir bardak su vermesini emreder. Florestan Leonore'nin kim olduğunu değişmiş kılığı dolayisiyla bilemez. Ama verdiği su için onun cennette bir yer kazanadığını söyler.(Euch werde Lohn in beşsern Welten "Sen çok daha iyi dünyalar ile ödüllendirileceksin"). Leonore Rocco'ya Florestan'a bir ekmek kabuğu vermesine izin için yalvarır. Rocco bunu kabul eder ve Florestan Leonore'nin verdiği ekmek kabuğubu yemeye başlar. Rocco Pizarro'nun emirlerini yerine getirmiştir ve Pizarro'yu çağıracak alarm çanını çalar. Pizzaro gelir ve herşeyin hazır olup olmadığını sorar. Rocco hazır olduğunu bildirir ve Leonore'ye oradan ayrılmasını söyler. Leonore ayrılrmiş gii yapıp karanlıkta saklanır. Pizarro Florestan'a kendinin kim olduğunu söyler ve Florestan onun bir katil olduğunu söyleyerek yanıt verir.(Er sterbe! Doch er soll erst wissen "Onu odüreyim! Ama önce ne olup olacağını bilmesi gerekir."). Pizarro Florestan'ı öldürmek için kamasını kaldırır. Fakat saklandığı yerden çıkan Leonore Pizarro ile kocası Florestan arasına girer ve Piözarro'ya eğer Flörestan'ı öldürecekse önce onun karısını da öldürmesi gerektiğini söyler. Pizarro her ikisini de öldürme şansını eline geçirmekten büyük bir zevk duymaktadır. Fakat bu sırada Leonore elbisesine sakladığı bir tabancayı çıkarır. Tam bu sırada bir boru sesi duyulur; hapishaneyi teftiş edecek bakanın gelmiş olduğunu ilan eder. Jaquino beraberindeki askerlerle girer ve bakanın hapishane kapısında beklediğini açıklar. Rocco askerlere Pizarro'nun yukarı çıkışında ona refakat etmeleri için emir verir. Pizarro bunun intikamını alacağını şarkıyla söylemekteyken Florestan ve Leonore hayata kaldıkları için şarkıya katılırlar ve aynı sırada Rocco durumun ne olacağağını bilmediğini ifade ederek şarkıya katkı yapar.(Eş schlägt der Rache Stunde - "İntikamın çanları çalmakta"). Sonra Florestan ve Leonore bir aşk ikilisine başlarlar. (O namenlose Freude! - "Oh adlandırılmamış sevinç!"). Bu sırada bazan Leonore için uvertür No. 3 parçası çalınır. Zindand tutuklular ve kasaba halkı adalet günü ve saatinin geldiği için şarkıya başlarlar. (Selamlar bu güne.") Bakan tiranlık idaresinin sona erdiğini ilan eder. Rocco, Leonore ve Floestan ile birlikte gelirler ve Don Fernando'ya kendilerine yardım etmesini ister.(Wohlan, so helfet! Helft den Armen! "Öylese yardım et! Zavallılara yardım et!"). Rocco Leonore'nin kocasını kurtarmak için nasıl Fidelio kılığına bürünüp onu taklit ettiğini anlatır. Bu Marzelline'i çok sarsar. Rocco Pizarro'nun yapmayı düşündüğü katil planını anlatır. Pizarro bu nedenle hapse konulur. Leonore Florestan'ın pranga zencirlerini çıkarır. Ahali, kocasını kurtaran sadık kadın olan Leonore'yi övmek için şarkıya başlarlar. (Wer ein holdes Weib errungen - "Kimin iyi bir karısı var."]). |
[değiştir] Ünlü müziksel parçalar
[değiştir] I. Perde
- Jetzt, Schätzchen, sind wir allein : İkili
- O wär'ich schon mit dir vereint: Arya
- Mir ist so wunderbar: Dörtlü
- ...man braucht auch... : Arya
- Gut, Söhnchen, gut, hab'ich immer Mut : Üçlü
- Marş
- Ha! Welch ein Augenblick »: Arya ve koro
- Jetzt, Alter, jetzt hat es Eile: İkili
- Abscheulicher! Wo eilst du hin?: Resitatif ve arya
- Final
[değiştir] II. Perde
- Gott! Welch Dunkel hier: Giriş ve arya
- Wie kalt ist es in diesem unterirdischen Gewölbe: İkili
- Euch werde Lohn in besser'n Welten : Üçlü
- Er sterbe! Doch er soll erst wissen : Dörtlü
- O namenlose Freude : İkili
- Final
[değiştir] Seçilmiş ses kayıtları
| Yıl | Roller (Florestan, Leonora, Don Fernando, Don Pizarro, Rocco, Marzelline, Jacquino) |
Orkestra şefi, Opera evi ve Orkestra |
Marka |
|---|---|---|---|
| 1944 | Jan Peerce, Rose Bampton, Nicola Moscona, Herbert Janssen, Sidor Belarsky, Eleanor Steber, Joseph Laderoute |
Arturo Toscanini, NBC Senfoni Orkestra ve korosu |
RCA Victor Gold Seal Cat: 60273 |
| 1961 | Jan Peerce, Sena Jurinac, Frederick Guthrie, Gustav Neidlinger, Dezsö Ernster, Maria Stader, Murray Dickie |
Hans Knappertsbusch, Baverya Devlet Opera Orkestra ve korosu |
Audio CD: Westminster Records Cat: 471 204-2 |
| 1961 | Jon Vickers, Sena Jurinac Forbes Robinson Hans Hotter Gottlob Frick, Elsie Morrison John Dobson |
Otto Klemperer, Royal Opera House Covent Garden Orkestra ve Korosu |
Audio CD: Testament Cat: SBT2 1328 |
| 1962 | Jon Vickers, Christa Ludwig Franz Crass Walter Berry Gottlob Frick, Ingeborg Hallstein Gerhard Unger |
Otto Klemperer, Philharmonia Orkestra ve korosu |
Audio CD: EMI Cat: 67361 |
| 1976 | Jon Vickers, Teresa Kubiak, Richard Van Allan, Donald Gramm, Mac Morgan, Magdelena Falewicz, Joseph Evans |
Sarah Caldwell, Harvard Glee Club, Boston Opera Company |
Audio CD: VAI Audio Cat: VAIA 1222-2 |
| 2006 | John Mac Master, Christine Brewer, Daniel Borowski, Juha Uusitalo, Kristinn Sigmundsson Sally Matthews, Andrew Kennedy |
Colin Davis, Londra Senfoni Orkestra ve korosu |
Super Audio CD: LSO Live Cat: LSO0593 |
[değiştir] Medya
- Ludwig van Beethoven'ın Fidelio operasından "Alice Guszalewicz" tarafından seslendirilen "The Komm' o Hoffnung" aryası:
[değiştir] Dipnotları
[değiştir] Ayrıca bakınız
[değiştir] Dış bağlantılar
- Opera Türkiye Websitesi "Fidelio" sayfası (Erişim:8.9.2010)
- IMSLP projesinde "Fidelio" icin tum partisyon notalari (İngilizce) (Erişim:8.9.2010).
- [1]: Bonn'da ki Ludwig van Beethoven Arşivi. (Almanca) (Erişim:26.3.2009).
- Opernführer Konu özeti - Libretto - Ünlü parçalar (Almanca) (Erişim:26.3.2009).
