Fidelio

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Fidelio
Ludwig Van Beethoven, Portre

Özgün ismi: Fidelio
Müzik: Ludwig Van Beethoven
Libretto: Joseph Sonnleithner, Stephen von Breuning, George Friedrich Treitschke
Galası: 20 Kasım 1805
İlk gösterim yeri: Theater an der Wien, Viyana, Avusturya
Oyuncular: * Marcellina: Rocco’nun kızı (Soprano)
  • Jaquino: Rocco’nun yardımcısı (Tenor)
  • Rocco: zindancı (Bas)
  • Leonore: (Fidelio), Florestan’ın karısı (Soprano)
  • Pizarro: Sevil zindanı komutanı (Bas)
  • Florestan: İspanyol kişizade (Tenor)
  • Don Fernando: bakan (Bas)

Fidelio (Op. 72) 1791 yılında Ludwig Van Beethoven tarafından bestelenen ve librettosunu "Joseph Sonnleithner"'in yazdığı 2 perdelik opera eseri. Librettosunun düzenlemeleri "Stephen von Breuning" ve "George Friedrich Treitschke"'a aittir. Fidelio, Ludwig Van Beethoven'ın yazdığı tek operadır. Operanın gala prömiyeri 20 Kasım 1805 tarihinde Viyana'nın Theater an der Wien sahnesinde yapılmıştır. Sonradan iki defa değiştirilmiş olup genellikle son verziyon sahnelenmektedir. Devlet Operasında ilk kez 1942 yılında Ankara'da temsil edilmiştir.

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyerde roller,
20 Kasım, 1805
(Orkestra şefi: Ludwig van Beethoven)
Prömiyerde roller,
Son verziyon,
23 Mayıs, 1814
(Orkestra şefi: Michael Umlauf)
Florestan, Tutuklu İspanyol kişizade tenor Friedrich Christian Demmer Giulio Radichi
Leonore, Florestan’ın karısı soprano Anna Milder Anna Milder-Hauptmann
Rocco, Zindancı (gardiyan) bas Rothe Carl Friedrich Weinmüller
Marzelline, Rocco’nun kızı soprano Louise Müller Theresa Bondra
Jaquino, Rocco’nun yardımcısı tenor Caché Früwald
Don Pizarro, Sevil zindanı komutan bas-bariton Sebastian Mayer Johann Michael Vogl
Don Fernando, Kral'in hükümet üyesi bas Weinkopf Ignaz Saal
İki tutuklu tenor ve bas bilinmiyor bilinmiyor
Askerler, mahpuslar, şehir halkı

Not: Opera'nın ikinci verziyonu prömiyeri 29 Mart 1806'da yeni Florestan rolünün Joseph August Röckel tarafından oynanması dışında, aynı kişilerle sahnelenmiştir. İkinci verziyonun ikinci ve son sahnelenmesi 10 Nisan 1806'da yapılmıştır.

Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Mekân: Sevil'in birkaç kilometre dışında bir İspanyol hapishanesi.
Zaman: Geç 18. yüzyıl.


I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Jaquino ve Marzeline tek başlarınadır. Jaquino Marzelline ne zaman kendisiyle evlenmeye razı olacağına sorar. Marzılline yanıt olarak onunla hiçbir zaman evlenmeyeceğini söyler; çünkü Fidelio'ya aşıkdir. (Jetzt, Schätzchen, jetzt sind wir allein- "Şimdi sevgilim yalnızız"). Jaquino hemen oradan ayrılır. Marzelline Fidelio'nun karısı olabilme emelini açıklar. (O wär ich schön mit dir vereint - "Eğer şimdi seninle birlikte olabilseydim"). Rocco ve Jaquino girerler; Fidelio'yu aramaktadırlar. Gerçekte kılığını değiştiren Leonere olan Fidelio girer; elinde yeni tamir ettiği ağır bir zincir yükü taşımaktadır. Rocco Leonere'yi gösterdiği beceri dolayısıyla över; ve onun mütevazı cevabını hatalı olarak onun kızına olan gizli sevdasına yorar. Marzelline, Leonore, Rocco ve Jaquino, Marzelline'nin Fidelio'ya olan aşkı hakkında bir dörtlü şarkıya başlarlar.(Mir ist so wunderbar - "Ne güzel hislerle doluyum"). Rocco Leonore'ye hapisane müdürü Sevil'e gitmek için ayrıldığı zaman, hemen Marzelline ile evlenebileceğini söyler. Fakat, aynı zamanda eğer paraları yoksa mutsuz olacaklarını da ekler. (Hat man nicht auch Gold beineben - "Eğer bir tarafta paranız bulunmuyorsa"). Leonore para istediği kadar başka bir şey de istediğini belirtir: Niçin Rocco zindanlarda kendinin yardımını istemediğini ve niçin zindanlardan döndüğünde nefes nefese kaldığını öğrenmek istemektedir. Rocco hapisanenin kimseyi hiç götürmemek ve hic göstermemek istemediği bir kısmı bulduğunu söyler ve bu kısımda şu anda çok güçlü düşmanları olan bir mahpusun iki yıldır kapalı tutulduğunu bildirir. Marzelline babasından Leonere'ye bu kişinin çok kötü durumunu hiç göstermemesi için yalvarır. Rocco ve Leonore cesaret hakkında bir ikiliye başlarlar ve sonra buna Marzelline'de katılarak bir üçlü şarkı söylerler.(Güt, Sohnchen, güt - "İyi, oğlum, iyi")

Rocco'dan başkaları sahneden ayrılırlar. Pızarro gardiyanlarla birlikte girerken bir marş çalmaya başlar. Rocco Pizarro'ya bir sürpriz olarak bir bakanın gelip hapisaneyi teftiş edeceğine dair bir mesaj verir ve bu teftişin Pizarro'nun mahpuslara karşı çok gaddar davrandığı için yapılan şikayet nedeni ile olduğunu da ilave eder. Pizarro hapisanede bulunan Don Florestan'ın teftiş edecek bakan tarafından bulunmasını hiç istemediğini söyler; çünkü herkes Florestan'ın ölmüş olduğunu sanmaktadırlar. Bu nedenle Pizarro'nun Florestan'ı teftişten önce öldürmesi gerekmektedir. Pizarro Rocca'ya Florestan'ı öldürmesi için para teklif eder; fakat bunu Rocco rededer. (Jetzt, Alter, jetzt hat eş Eile!- "İhtiyar adam, şimdi acele etmeliyiz"). Bu sefer Pizarro Rocca'ya zindanlarda bulunan battal su kuyusunu kazıp büyültüp bir mezar haline döndürmesini emreder. Mezar hazır olunca Rocco'nun alarm çalmasını emreder; o zaman kıyafet değiştirmiş olacak Pizarro zindana inip Florestan'ı kendi eliyle öldürebilecek ve mezara koyabilecektir. Leonore, Pizarro ve Rocca'nın gizli bir plan hakkında konuştuklarını görebilmiştir ama birbirlerine ne söylediklerini duyamamıştır. Bu onu çok korkutup telaşlandırmıştır, ama kocası hakkında düşünmeye başlayıp kendini yatıştırmayı başarır. (Abscheulicher! Wo eilst du hin? ... Komm, Hoffnung, lass den letzten Stern - "Pislik! Nereye gidiyorsun? ... Gel, ümit et ve son yıldızı ortaya çıkar.").

Jaquino Marzelline'e yalvararak onunla evlenmek istediğini söyler, ama Marzelline bu evlenme teklifini rededer. Leonore, Florestan'ı bulmak umuduyla, Rocco'dan zavallı mahkumların bahçede dolaşıp güzel havanın tadını çıkarmaları için izin ister. Marzelline da ona yalvarır. Mahkumlar serbest bırakılmakta iken Rocco, Pizarro'nun aklını başka taraflara çekmeyi kabul eder. Mahkumlar, özgür olmaktan çok memnun olarak sevinçle (O welche Lust - "Oh ne sevinç") şarkısını söylemeye başlarlar. Ancak, tekrar yakalanabileceklerini hatırlayarak ve bundan korkarak hemen seslerini keserler.

Rocco tekrar gelir ve Leonore'ya Pizarro karşı kazandığı başarıyı anlatır: Pizarro evliliğe izin verecektir ve Leonore'nin Rocco zindanda nöbet gezisini yerine getirirken Leonore'nin kendine refakat etmesine izin verilecektir. (Nun sprecht, wie ging's? - "Konuş, nasıl gitti?") Rocco onlara, hemen öldürülüp bir saat içinde gömülmesi gereken bir zavallı adamın hücresine gitmeye hazırlanmalarını bildirir. Bu Leonore'yi çok sarsmıştır ve Rocco onu gitmeyip geride kalmaya ikna etmeye çalışır ama o gelmekte ısrar eder.

Onlar sahneden ayrilmakta iken, aceleyle Jaquino ile Marzelline gelirler ve Rocco'ya kacmasini soylerler. Pizarro mahpuslarin acik havaya cikarildiklarini ogrenmistir ve buna cok siddetli olarak ofkelenmistir. (Ach, Vater, Vater, eilt! - Baba, baba, hemen ayrılmak hazırlan). Fakat onlar daha kımıldayamadan Pizarro girer ve hemen bir açıklama talep eder. Rocco hala Kral'ın isim gününü kutluyorlarmış gibi yapmacıktan hareket eder ve çok düşük bir sesle Pizarro'ya öfkesini yeraltındaki zindandaki mahpuslardan almasını önerir. Pizarro ona elini çabuk tutup mezarı kazmasını söyler ve sonra mahpusların tekrar hücrelere geri götürülüp kapatılmarını emreder. Rocco, Leonore, Jacquino ve Marzelline istemesizlikle mahpusları tekrar hücrelerine götürürler.(Leb wohl, du warmes Sonnenlicht - "Sıcak güneş ışığına elvada")

II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Florestan zindanın en diplerinde olan hücresinde yalnızdır. Önce kendinin tanrısına inancı hakkında şarkı söyler sonra Leonore'nin gelip kendini kurtaracağına dair bir hayal kurar. 'Gott! Welch Dünkel hier! - "Tanrım! Burası ne kadar karanlık") (In des Lebens Fruhlingstagen - "Hayatın ilkbahar günlerinde") Sonra yere serilip uykuya dalar.

Rocco ve Leonere ona bir mezar kazmak için gelirler ve onu uyur bulurlar. Mezar kazmaya başlarlar ve Rocco Leonere'ye elini çabuk tutup işi hızlandırmasını söyler.(Wie kalt ist eş in diesem ünterirdia önrschen Gewolbe! - "Bu yeraltı hücresi ne kadar soğuk")

Florestan uyanıp kalkar ve Leonore onun hemen tanır. Florestan sonunda Pizarro'nun zindanında olduğunu öğrenir ve o zaman karış olan Leonore Florestan'a bir mesaj göndermek istediğini bilidirir. Fakat Rocco bunun imkansız olduğunu söyler. Florestan içecek bir damla su ister ve Rocco Leonore'ye tutukluya bir bardak su vermesini emreder. Florestan Leonore'nin kim olduğunu değişmiş kılığı dolayisiyla bilemez. Ama verdiği su için onun cennette bir yer kazanadığını söyler.(Euch werde Lohn in beşsern Welten "Sen çok daha iyi dünyalar ile ödüllendirileceksin"). Leonore Rocco'ya Florestan'a bir ekmek kabuğu vermesine izin için yalvarır. Rocco bunu kabul eder ve Florestan Leonore'nin verdiği ekmek kabuğubu yemeye başlar.

Rocco Pizarro'nun emirlerini yerine getirmiştir ve Pizarro'yu çağıracak alarm çanını çalar. Pizzaro gelir ve her şeyin hazır olup olmadığını sorar. Rocco hazır olduğunu bildirir ve Leonore'ye oradan ayrılmasını söyler. Leonore ayrılrmiş gii yapıp karanlıkta saklanır. Pizarro Florestan'a kendinin kim olduğunu söyler ve Florestan onun bir katil olduğunu söyleyerek yanıt verir.(Er sterbe! Doch er soll erst wissen "Onu odüreyim! Ama önce ne olup olacağını bilmesi gerekir."). Pizarro Florestan'ı öldürmek için kamasını kaldırır. Fakat saklandığı yerden çıkan Leonore Pizarro ile kocası Florestan arasına girer ve Piözarro'ya eğer Flörestan'ı öldürecekse önce onun karısını da öldürmesi gerektiğini söyler. Pizarro her ikisini de öldürme şansını eline geçirmekten büyük bir zevk duymaktadır. Fakat bu sırada Leonore elbisesine sakladığı bir tabancayı çıkarır.

Tam bu sırada bir boru sesi duyulur; hapishaneyi teftiş edecek bakanın gelmiş olduğunu ilan eder. Jaquino beraberindeki askerlerle girer ve bakanın hapishane kapısında beklediğini açıklar. Rocco askerlere Pizarro'nun yukarı çıkışında ona refakat etmeleri için emir verir. Pizarro bunun intikamını alacağını şarkıyla söylemekteyken Florestan ve Leonore hayata kaldıkları için şarkıya katılırlar ve aynı sırada Rocco durumun ne olacağağını bilmediğini ifade ederek şarkıya katkı yapar.(Eş schlägt der Rache Stunde - "İntikamın çanları çalmakta"). Sonra Florestan ve Leonore bir aşk ikilisine başlarlar. (O namenlose Freude! - "Oh adlandırılmamış sevinç!").

Bu sırada bazan Leonore için uvertür No. 3 parçası çalınır.

Zindand tutuklular ve kasaba halkı adalet günü ve saatinin geldiği için şarkıya başlarlar. (Selamlar bu güne.") Bakan tiranlık idaresinin sona erdiğini ilan eder. Rocco, Leonore ve Floestan ile birlikte gelirler ve Don Fernando'ya kendilerine yardım etmesini ister.(Wohlan, so helfet! Helft den Armen! "Öylese yardım et! Zavallılara yardım et!"). Rocco Leonore'nin kocasını kurtarmak için nasıl Fidelio kılığına bürünüp onu taklit ettiğini anlatır. Bu Marzelline'i çok sarsar. Rocco Pizarro'nun yapmayı düşündüğü katil planını anlatır. Pizarro bu nedenle hapse konulur. Leonore Florestan'ın pranga zencirlerini çıkarır. Ahali, kocasını kurtaran sadık kadın olan Leonore'yi övmek için şarkıya başlarlar. (Wer ein holdes Weib errungen - "Kimin iyi bir karısı var."]).


Ünlü müziksel parçalar[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Jetzt, Schätzchen, sind wir allein : İkili
  • O wär'ich schon mit dir vereint: Arya
  • Mir ist so wunderbar: Dörtlü
  • ...man braucht auch... : Arya
  • Gut, Söhnchen, gut, hab'ich immer Mut : Üçlü
  • Marş
  • Ha! Welch ein Augenblick »: Arya ve koro
  • Jetzt, Alter, jetzt hat es Eile: İkili
  • Abscheulicher! Wo eilst du hin?: Resitatif ve arya
  • Final

II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gott! Welch Dunkel hier: Giriş ve arya
  • Wie kalt ist es in diesem unterirdischen Gewölbe: İkili
  • Euch werde Lohn in besser'n Welten : Üçlü
  • Er sterbe! Doch er soll erst wissen : Dörtlü
  • O namenlose Freude : İkili
  • Final

Seçilmiş ses kayıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
(Florestan, Leonora, Don Fernando, Don Pizarro, Rocco, Marzelline, Jacquino)
Orkestra şefi,
Opera evi ve Orkestra
Marka
1944 Jan Peerce,
Rose Bampton,
Nicola Moscona,
Herbert Janssen,
Sidor Belarsky,
Eleanor Steber,
Joseph Laderoute
Arturo Toscanini,
NBC Senfoni Orkestra ve korosu
RCA Victor Gold Seal
Cat: 60273
1961 Jan Peerce,
Sena Jurinac,
Frederick Guthrie,
Gustav Neidlinger,
Dezsö Ernster,
Maria Stader,
Murray Dickie
Hans Knappertsbusch,
Baverya Devlet Opera Orkestra ve korosu
Audio CD: Westminster Records
Cat: 471 204-2
1961 Jon Vickers,
Sena Jurinac
Forbes Robinson
Hans Hotter
Gottlob Frick,
Elsie Morrison
John Dobson
Otto Klemperer,
Royal Opera House Covent Garden Orkestra ve Korosu
Audio CD: Testament
Cat: SBT2 1328
1962 Jon Vickers,
Christa Ludwig
Franz Crass
Walter Berry
Gottlob Frick,
Ingeborg Hallstein
Gerhard Unger
Otto Klemperer,
Philharmonia Orkestra ve korosu
Audio CD: EMI
Cat: 67361
1976 Jon Vickers,
Teresa Kubiak,
Richard Van Allan,
Donald Gramm,
Mac Morgan,
Magdelena Falewicz,
Joseph Evans
Sarah Caldwell,
Harvard Glee Club,
Boston Opera Company
Audio CD: VAI Audio
Cat: VAIA 1222-2
2006 John Mac Master,
Christine Brewer,
Daniel Borowski,
Juha Uusitalo,
Kristinn Sigmundsson
Sally Matthews,
Andrew Kennedy
Colin Davis,
Londra Senfoni Orkestra ve korosu
Super Audio CD: LSO Live
Cat: LSO0593

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ludwig van Beethoven'ın Fidelio operasından "Alice Guszalewicz" tarafından seslendirilen "The Komm' o Hoffnung" aryası:

Dipnotları[değiştir | kaynağı değiştir]


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]