Cavi alfabesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Jawi alfabesi

Cavi alfabesi (Cavi : توليسن جاوي ;Tulisān Jāwi) Arap alfabesi'nin Güneydoğu Asya dillerinde uyarlanmış şeklidir.Malayca, Açece, Tayca, Banjar dili, Minangkabau dili, Tausug dili ve daha birçok Güneydoğu Asya dili bu alfabe ile yazılır. Jawi alfabesi Brunei'de resmi alfabedir. Malezya'da ise alternatif alfabe olarak kullanılır. Endonezya,Singapur, Filipinler'in güneyindeki Müslüman Mindanao Özerk Bölgesi ve Tayland'ta müslümanların çoğunlukta olduğu Pattani'de ise dini işler için kullanılır.

Etimolojisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cavi (جاوي) kelimesi, Arapça Cava adası ve çevresini ifade etmek için kullanılan Jawah (جاوة) kelimesinden türetilmiştir. Cavi (جاوي) ise bu adalarda yaşayan insanları ifade etmek için kullanılır.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Güneydoğu Asya'nın İslamlaşmasından önce bölgedeki diller Grantha alfabesi ve Vatteluttu alfabeleri ile yazılıyordu. Bölgenin İslamlaşmasından sonra bu alfabelerin yerine Cavi alfabesi kullanılmaya başlanmıştır. Cavi alfabesi Malakka Sultanlığı, Açe Sultanlığı, Johor Sultanlığı, Sulu Sultanlığı, Pattani Sultanlığı, Ternate Sultanlığı gibi tarihte bölgede hüküm sürmüş müslüman devletler tarafından kullanılmıştır.

Bugünkü Cavi alfabesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cavi alfabesi bugün resmi olarak sadece Brunei ve Malezya'da kullanılır ve bölgedeki Müslümanlarca dini işlerde kullanılır. Ayrıca Malezya ringgitsi ve Brunei doları banknotlarının arka yüzlerinde de kullanılır. Malay dili bu ülkelerde Rumi adı verilen Latin alfabesi'nden uyarlanmış diğer bir alfabeyle de yazılır.

Harfler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tek başına Sözcük sonunda Sözcük ortasında Sözcük başında Adı Rumi
alif a, e
ba b
ta t
sa s
jim c
ha h
cha c
kha kh
dal d
zal z
ra r
zz z
sin s
syin sy
sad s
ﺿ dad d
tho t
zho z
ain 'a
ghain gh
ـڠ ڠ ـڠـ ڠ nga ng
ـف fa f
ڤ ـڤ ـڤـ ڤـ pa p
qaf q
kaf k
ݢ‎ ـݢ ـݢـ ݢـ ga g
lam l
mim m
nun n
wau w,u,o
ۏ‎ ـۏ vau v
ha bulat h
ya y,i,e
ڽ ـڽ ـڽـ‎ ڽـ nya ny
ء ء hamzah -
ـأ أ hamzahalif a,u
ـإ ـإ hamzahalif i
ئ ـئ ـئـ ئـ hamzahya -
لا لا ـلا ـلا lamalif la

Cavi ve Rumi(Latin) alfabeleriyle yazılmış örnek bir Malayca metin[değiştir | kaynağı değiştir]

Malayca(Cavi) Malayca(Rumi)

كيلان اينتن بركليڤ-كليڤ د لاڠيت تيڠڬي،
دان چهاي مناري-ناري د لاڠيت بيرو،
تيدكله داڤت مننڠكن ڤراسانكو،
يڠ ريندوكن كحاضيرن كاسيه.

ڬيميرسيك ايرام مردو بولوه ڤريندو،
دان ڽاڽين ڤاري-ڤاري دري كايڠن،
تيدكله داڤت تنترامكن صنوباري،
يڠ مندمباكن كڤستين كاسيهمو.

Kilauan intan berkelip-kelip di langit tinggi,
Dan cahaya menari-nari di langit biru,
Tidaklah dapat menenangkan perasaanku,
Yang rindukan kehadiran kasih.

Gemersik irama merdu buluh perindu,
Dan nyanyian pari-pari dari kayangan,
Tidaklah dapat tenteramkan sanubari,
Yang mendambakan kepastian kasihmu.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]