Vikipedi:Kamu malı kaynaklar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi araştırma kaynakları

GÖBL kaynaklar
Kamu malı kaynaklar
Kamu malı görüntü kaynakları
Özgür görüntü kaynakları
Kamu malı olmayan kaynaklar
Haritalar
Bibliyografiler

Kısayol:

Vikipedi ABD'de bulunan sunuculardan İnternete sunulduğundan dolayı içindeki malzemenin kamu malı olduğunun belirlenmesinde yalnızca ABD telif kanunları geçerlidir. Bir eserin hangi tarihte ve hangi şartlarda kamu malına dönüştüğünün kıstasları karmaşıktır. Bu (İngilizce) site [1] ABD'de bir eserin kamu malı olma şartlarını özetlemektedir. ABD'de yaratılmamış bir eserin kaynak ülkesinde kamu malında olup olmadığı, ve zamanında telif haklarını ABD'de tescil edip etmediği, onun ABD'deki statüsünü etkilemektedir. Örneğin Türkiye'de bir eser, sahibinin ölümünden 70 yıl sonra kamu malı olur [2].

İnternette kamu malı olan ve bu nedenle de Vikipedi içeriği olan herhangi bir kısıtlama olmaksızın özgürce kullanılabilecek birçok kaynak bulunur.

Bu sayfa sadece gerçekten kamu malı olan metinsel kaynakların listesi olarak planlanmıştır. Diğer kaynak listelerine ulaşmak için sağdaki şablonu veya sayfanın en altındaki bu sayfalara bağlantı veren bölümleri kullanabilirsiniz.

UYARI[değiştir | kaynağı değiştir]

  • A.B.D.'deki uygulamanin aksine, çoğu ülkede devlet tarafından üretilen bilgi içeriği kamu malı değildir. Çoğu Commonwealth ülkesinde Crown copyright (kraliyet telif hakları) uygulanır.
  • Türkiye 'deki devlet sitelerinde de eğer aksi belirtilmemişse telif hakları saklıdır. T.C. Telif hakları yasası [3] "Resmen yayımlanan veya ilan olunan, kanun tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge ve kazai kararların" serbestçe kopyalanabileceğini belirtir. Ayrıca T.B.M.M. ve diğer resmi meclis ve kongrelerdeki nutukların kopyalanıp kullanılması serbesttir. Telif Hakları Yasasının 34. Maddesi, "hal ve vaziyetinden eğitim ve öğretim gayesine tahsis edildiği anlaşılan seçme ve toplama eserler" (Vikipedi'nin bu tanıma girdiğini varsayabiliriz) "maksadın haklı göstereceği bir nispet dahilinde iktibas" yapılmasına, yani makul miktarda alıntı yapılmasını izin verir. "Ancak bu serbestlik, hak sahibinin meşru menfaatlerine haklı bir sebep olmadan zarar verir veya eserden normal yararlanma ile çelişir şekilde kullanılamaz."
  • Japon telif hakkı kanunununda kamu malı kavramı olmadığı için, bir yazının kamu malı olduğu belirtse dahi onun ticari kullanımında kısıtlamalar olabilir, çünkü bu GFDL ile çelişkilidir.

Herhangi bir devletin sitesinden bilgi aldığınız zaman bunun telifli olmadığından emin olun.

A.B.D. telif hakkı sona erme çizelgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

A.B.D. hukuk firması Bromberg & Sunstein LLP bir eserin kamu malına dönüşmesinde kullanılan kıstasları belirten bir çizelge hazırlamıştır.

Bilgi yığıntısı yapmayın![değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıda belirtilen kaynaklar değerli olmalarına rağmen çoğu eskidir, belli bir bağlamda yazılmıştır ve taraflıdır. Yararlı bilgiler içerirler ama yazım üslupları eskidir ve pek çok hatalı bilgi içerebilirler.

Bu yüzden, lütfen, eğer bu kaynaklardan bilgi kopyalayacaksanız, bilginin doğruluğunu kontrol etmek için biraz zaman harcayın. Aldığınız yazıyı düzenleyin, yenileyin, ona bir giriş yazın, ne gerekiyorsa yapın ki iyi bir madde olabilsin. Ama bunu yapamıyacaksanız bulduğunuz yazıyı gene de kaydedin, birisi gelip onu düzeltecektir. Vikipedi maddeleri canlı metinlerdir, çünkü herkes onları değiştirme gücüne sahiptir. Hatalı veya taslak olarak başlayan bir maddede sonunda düzeltilip çok kaliteli bir hale dönüşecektir.

Kullandığınız kaynak için uygun bir şablon kullanın[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğer kullandığınız kaynak için hazır bir şablon varsa onu kullanın. Örneğin eğer {{CIA WFB 2000}}, kullanırsanız şöyle görünecektir:

Şablon:CIA WFB 2000

Bu uygulamayla, o şablonun sayfasındaki "Sayfaya bağlantılar" sekmesini kullanarak belli bir kamu malı kaynağı kullanan maddeleri kolayca bulabiliyoruz. Örneğin Template:CIA WFB 2000 için Special:Whatlinkshere/Template:CIA WFB 2000.

Kaynaklar için şablonlar listesi Wikipedia:Template messages/Sources of articles sayfasında bulunabilir (bu listede kamu malı olmayan kaynaklar da bulunabilir).


Ansiklopedik ve Genel Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

A.B.D. Devleti[değiştir | kaynağı değiştir]

A.B.D. Federal Yasalarının 17. maddesi, paragraf 105, telif hakları hakkında şöyle der: "A.B.D. devletinin herhangi bir eserinin telif hakkı yoktur." Devlete ait eserler 17. madde 101. paragrafında devlet eserlerinin tanımı "bir devlet memurunun görevi gereği yaptığı iş" olarak tanımlanır. Dolayısıyla yalnızca A.B.D. Federal hükümeti görevlilerince hazırlamış olduğu eserlerin telif hakları yoktur. Federal hükümet için çalışan müteahitler ve ondan fon almış kişilerin eserlerinin telif hakları vardır. Bu durumlarda A.B.D. hükümetinin o eseri çoğaltmak, ondan türemiş eserler üretmek, bunların kopyalarını dağıtmak. bunların sergilenmesi veya gösterilmesine dair, geri alınmaz ve her ülke için geçerli bir ruhsata (lisansa) sahiptir. Devlet bu yetkileri kendi amaçları için başka kişilere de devredebilir. Devlete verilen bu lisans bu eserleri kamu malı yapmaz. Ayrıca telih hakkı devlete geçmiş (bağış veya tahsis yoluyla) eserler de kamu malı değildir. A.B.D. Federal Hükümeti yayınları ve sitelerindeki izin ve telif hakkı açıklamalarına bakınız. Devlet kuruluşları telif hakkı ibaresinin olmaması halinde eserin telifli olmadığının varsayılabilecegini belirtseler de hukuken bu doğru değildir. Bu varsayım, 1989'da A.B.D.'nin Bern konvansiyonuna katılmasının ardından kanunlarının uluslararası standartlarla uyumlu hale getirilmesi amacıyla değiştirilen Copyright (telif hakları) kanunu ile çelişmektedir. Eskiden telif hakları koruması olması için eserin içinde telif hakları yazısı ve eserin kaydı gerekirken artık bunlar artık tercihe kalmıştır. Copyright yazısının olmaması o eserin kamu malı olduğunu gerektirmemektedir. Bu konunun diğer hukuki boyutları için şu İngilizce kaynağa bakınız [4].

Kanada Devleti[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kanada devleti kraliyet telif haklarına ("Crown Copyright") koruduğunu beyan eder: İngiliz kraliçesi ve onun memurlarının çalışma ürünlerinin telif hakkı kraliçeye aittir. Bununla beraber Kanada Milli Kütüphanesinde kamu malı resimler bulunmaktadır. Bunların arasında:

Sözlükler[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu site 1901-1906 arasında yayımlanmış olan 12 ciltlik Yahudi ansiklopedisinin tamamını bulundurmaktadır. Yakın zamanda kamu malı olmuş olan Musevi Ansiklopedisinde 15.000 madde ve resim vardır. Web sitesi bu ansiklopedinin orijinal halinin elden geçmemiş içeriğine sahiptir. Bu kaynak bundan yüz yıldan eski olmasından dolayı modern Musevi tarihi (Holokost, İsrail'in kurulması) gibi konuları kapsamaz. Buna rağmen günümüz için hâlâ geçerli olan büyük miktarda bilgi vardır.
  • ibiblio.org kamu malı bilgi kaynaklarının başlıcaları arasındadır. "Kamu kütüphanesi ve arşivi" olarak tanımlanan ibiblio.org'daki bütün bilgiler aksi belirtilmedikçe kamu malı sayılabilir. Kullanmayı arzu ettiğiniz malzemenin telif hakkı olmadığını kontrol ediniz.
  • Biyografi ve mitoloji telafuz sözlüğü çok sayıda (10.000'den fazla) tarafsız bakış açılı kısa biyografik madde bulundurur. Vikipedi'de henüz pek bulunmayan, 18 ve 19. yy kişileri ağırlıklıdır. (İngilizce)

Felsefe, matematik ve doğal bilimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Astronomi ve astrofizik[değiştir | kaynağı değiştir]

Biyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Kimya[değiştir | kaynağı değiştir]

sayılabilir. (İngilizce)

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Jeoloji ve yer bilimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Matematik[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 10 10 Britanyalı matematikçi Ten British Mathematicans of the Nineteenth Century, by Alexander Macfarlane, published 1916. (Alexander Macfarlane died in 1913.) Ondokuzuncu yüzyılın 10 matematikçisi. Yazan Alexander Macfarlane'ın ölüm tarihi 1913, eserin yayım tarihi 1916'dır. (İngilizce)

Felsefe[değiştir | kaynağı değiştir]

http://www.philosophypages.com (İngilizce)

http://www..iep.utm.edu (İngilizce)

Fizik[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Özgür Fizik ABD'de Yale University eski profesörlerinden Frank Firk tarafından yazılmış, biri temel fizik üzerine, diğeri gruplar ve tanecikler üzerine (İngilizce) olan kamu malı iki fizik kitabı.

İstatistik[değiştir | kaynağı değiştir]

Sosyal bilimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Antropoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Arkeoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Not: resimlerin hepsi kamu malı olmayabilir. Teliflerine dair açıklamaya bakınız. [6]. (İngilizce)

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Coğrafya ve haritacılık[değiştir | kaynağı değiştir]

yım Müdürlüğü US Census Bureau] ABD şehir ve eyaletleri hakkında maddeler yazarken çok faydalı olabilecek çok kapsamlı bir bilgi koleksiyonu var.

  • (ABD Federal Devleti) CIA World DataBank II - UIC Electronic Visualization Laboratory'den Dave Pape tarafından vektür formatlı olarak kaydedilmiş coğrafi şekil bilgileri (kıyı çizgileri, nehirler ve ülke sınırları). Bilgiler 1972'den kalma olduğu için çoğu milli sınırlar artık geçerliğini kaybetmiştir.
  • (ABD Federal Devleti)ETOPO2 - dünya çapında 2 açısal dakika aralıklı sayısal yikselti bilgileri.
  • (ABD Federal Devleti) GTOPO30 - dünya çapında 30 açısal saniye aralıklı sayısal irtifa bilgileri.- Veri dosyaları ftp://edcftp.cr.usgs.gov/pub/data/gtopo30/global/ adresinde bulunuyor.
  • (ABD Federal Devleti) Mavi misket (Blue Marble), uydu fotoğraflarından elde edilmiş silindrik projeksiyonlu, yüksek çözünürlüklü dünya resmi.
  • (ABD Federal Devleti) the NIMA www.nima.mil GEOnet Names Server A.B.D dışında yaklaşık 3,8 milyon coğrafi nokta için 5,8 milyon isim ve koordinat içermektedir.[8]
  • (ABD Federal Devleti) [USGS coğrafi isimler bilgi sistemi Geographic Names Information System . ABD içinde yaklaşık 2 milyon fizikî ve kültürel noktayı içermektedir.
  • Perry-Castañeda Library Map Collection at the University of Texas(kullanım şartlarınave telif statüsüne bakınız)
  • DEMIS dünya harita sunucusu kamu malı bilgiler kullanarak kullanım sınırlaması olmayan haritalar üretir.
  • [9] USGS milli harita göstericisi, 'National Map Viewer. Topografik ve diğer ayrıntıların gösterimi kullanıcının kontrolunda.

Ayrıca Vikipedi:Harita sayfasına bakınız.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilim ve teknoloji tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dil ve dil bilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasal bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Psikoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Classics in the History of Psychology (Psikoloji tarihinde klasik eserler) Christopher Green tarafından toplanmış, psikolojide kamu malı olmuş klasik calışmalar. Bu bağlantıda[10] koleksiyondaki belgelerin telif durumlarına dair bir açıklama bulunmaktadır. (İngilizce)

Uygulamalı sanatlar ve bilimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ziraat[değiştir | kaynağı değiştir]

Mimarlık[değiştir | kaynağı değiştir]

İşletmecilik ve endüstri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • (ABD Federal Devleti) ABD Enerji tanıtım Kurumu US Energy Information Agency - Enerji endüstrisi (coğunlukla ABD'de, az miktarda dünyanın geri kalanında) hakkında bilgi ve istatistikler. Bu kaynaktan yararlanıldığının belirtilmesinin memnunluk vereceği ama mecburi olmadığı belirtiliyor[11]. (İngilizce)

İletişim[değiştir | kaynağı değiştir]

  • (ABD Federal Devleti) Federal Standard 1037C Telekomünikasyon terimler listesi yukarıda açıklanan kanunlar gereği kamu malı olsa gerek. Çok sayıda faydalı bilgi içeriyor. Telifli kaynaklardan aktarılmış birkaç bilgi durumunda kaynak belirtilmiş. Çok sıradan maddeler dışındaki 1037C maddelerinin hemen hepsi İngilizce Vikipedi'ye aktarılmış durumdadır. (İngilizce)
  • (ABD Federal Devleti) DISA Ticari telekomünikasyon standartları "Bu site Defense Information Systems Agency DISA'nın Ticari Standartlar şubesi tarafından ticari telekomünikasyon standartlarının güncel hali hakkında bilgi vermek amacıyla idame ettirilmektedir. (İngilizce)

Bilgisayar bilimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Jargon dosyası Eric S. Raymond'un "geek-speak" teknik jargon çalışması (İngilizce)

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

  • ERIC Digests Bu sitede eğitim konusunda birkaç bin makale bulunmaktadır. Hepsi ABD hükümetinin ERIC dağıtım sistemi tarafından hazırlanmıştır ve kamu malıdır. (İngilizce)
  • ABD New York Eyaleti Eğitim Müdürlüğü sitesi "Aksi belirtilmemişse New York Eyaleti Eğitim Müdürlüğü sitesi [12] adresinde bulunan tüm bilgiler kamu malıdır..." (İngilizce)

İstihdam[değiştir | kaynağı değiştir]

Enerji[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluslararası Güneş Enerjisi Derneği, International Solar Energy Society (http://www.ises.org/ ) tarafından sağlanan Dünya Çaplı Yenilenebilir Enerji Bilgi Sistemi (World-wide Information System for Renewable Energy) adlı hizmetin bir ürünüdür. (İngilizce)

Mühendislik[değiştir | kaynağı değiştir]

tasarımı, debi ölçümü, türbin hesapları vs. hakkında yayımlar... (İngilizce)

Hukuk[değiştir | kaynağı değiştir]

Tıp[değiştir | kaynağı değiştir]

Askeriye[değiştir | kaynağı değiştir]

videoların kaynağı olarak Savunma Bakanlığı "Department of Defense" belirtilmesi rica ediliyor. (İngilizce)

firlatma üsleri, ticari roket şirketleri hakkında bilgiler, roket üsleri hakkında çevresel ve teknik bilgiler. (İngilizce)

Kamu yönetimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ulaştırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Sanat ve eğlence[değiştir | kaynağı değiştir]

Klasik sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

Yemek[değiştir | kaynağı değiştir]

Kütüphaneler[değiştir | kaynağı değiştir]

Edebiyat[değiştir | kaynağı değiştir]

Müzik[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğlence[değiştir | kaynağı değiştir]

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Hristiyanlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Musevilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Batıl inançlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Lewis Spence'in Batıl İnançlar Ansiklopedisi (An Encyclopedia of Occultism) ABD'de kamu malıdır. (İngilizce)

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Fotoğraflar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çeşitli[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Greg Goebel'in yazıları: Bilim, teknoloji, askeri tarih, klasik ve relativite fiziğine giriş. (İngilizce)
  • Infoanarchy:Telif hakları konusunda bir blog. Özgün malzeme kamu malıdır ancak başka kaynaklardan elde edilmiş malzemelerin hakları saklı olabilir. (İngilizce)
  • "Ethical treatment for all youth" (gençler için etik tedavi) Cinsel suç işlemiş gençlerin cezalandırılmak yerine tedavi edilmesi konusunu işleyen bir site. Site yöneticisi sitedeki metnin kamu malı olduğunu belirtmiştir. (İngilizce)

Düzenlenecek[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu kaynaklari yukarida belirtilen başlıkların altına yerleştirin.

  • Halen tasnifi gereken kaynak kalmamıştır

Kamu malı kaynaklar bulmak için kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıda ABD Federal Devleti ve diğer kamu malı belgelerin bulunmasına yarayabilecek Web aramaları bulunmaktadır. Elde edeceğiniz sonuçlardaki belgelerin gerçekten kamu malı olduğunu kontrol etmeniz gerekmektedir. Ayrıca çgov ile biten internet sitelerinin hepsinin ABD Federal Devletine ait olmadığını not ediniz: bunların bazıları ABD eyaletlerine veya başka yerel yönetimlere ait olabilir.

Başka Google aramaları:

Creative Commons girişimi Vikipedi yazarları için yararlı bir kaynak olabilir. Bu proje çeşitli açık içerikli lisanslamalar (aslında bir lisans türü olmayan kamu malı da dahil olmak üzere) için bir "wizard" sağlamaktadır. Bu eserlerin listelenebileceği bir kütük de temin edilir. (Bakınız Creative Commons License)


Genel Kaynak Listeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD devlet kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]