Stenocereus thurberi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Stenocereus thurberi
S. thurberi
S. thurberi
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Klad Angiosperms
(Kapalı tohumlular)
Klad Eudicots
(İki çenekliler)
Klad Core eudicots
Takım: Caryophyllales
Familya: Cactaceae
(Kaktüsgiller)
Alt familya: Cactoideae
Oymak: Pachycereeae
Cins: Stenocereus
Tür: S. thurberi
İkili adı
Stenocereus thurberi
(Engelm.) Buxbaum, 1961
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Stenocereus thurberi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Stenocereus thurberi ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Stenocereus thurberi, Meksika ve ABD'de bulunan Stenocereus cinsinden bir kaktüs türüdür. Kayalık çöllerde bulunur. İki tanede dağılımı ve yüksekliğinden ayırt edilebilecek alt türü bulunmaktadır. O kadar ünlü bir kaktüs türüdür ki ABD'de Arizona eyaleti Sonora çölünde bu türden kaktüsleri Org Borulu Kaktüs Ulusal Anıtı olarak ilan etmiştir,UNESCO tarafından miras olarak kabul edilmiştir..

Diğer taraftan meyveleri sebebiyle her ne kadar daha çok, bu türün yaşadığı kurak yörede iyi şekilde yetişemeyen Hylocereus türündeki kaktüslere bu ad atfedilmişse de, halk tarafından bu kaktüs türünün meyvelerine de 'pitaya' denmekte ve tatlı pitaya olarak bu türün meyveleri adlandırılmaktadır.

Açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

Org Borulu Kaktüs'ün Dalları

Yerden biten tek bir gövdenin üsütnde bu türde birbirine paralel ve dik olarak büyüyen birden çok dal bulunur. Dalları 6 inches (15 cm) kalınlığında olup and 16 feet (5 m)yüksekliğe kadar büyüyebilir bununla birlikte 23- 26 feet (7 ila 8 m) yüksekliğe erişenleride görülmüştür.[1] Gövdeden ayrılan dallar nadiren dallanır fakat her yıl son büyümelerinden kalan uçtan büyümeye devam ederler.Erişkin bir bitki 12 feet (3.7 m) ene ulaşabilir.Her sapta 12 ila 19 1/3 inch (.85 cm) uzunluğunda yaprak damarları bulunur, bunlar önce koyu kahverengi sonrasında siyah ve olgunlaştıkça griye dönen dikenlere sahiptir.Kaktüsün erişkinliğe erişmesi 150 yılı bulabilmektedir. [1] Yaşlı bitkiler three-inch (8 cm) lik huni-şeklinde,yıllık beyaz çiçekler verir,bu çiçekler gece açılıp,sabaha kapanır mor ya da pembe renk tonu alır. Çiçekleri Nisan, Mayıs ve Haziran'da açar. Bitki yarasalar sayesesinde tozlaşır. Tenis topu büyüklüğünde meyveler verir. Meyvenin dış kabuğunun altında kırmızı eti bulunur.Bu cinsin meyvesi Hylocereus meyvelerinden daha tatlı kavun tadı gibidir.[2] Bu meyve geleneksel olarak bu meyveye ool adı da veren Serilerce hasat edilir ve geleneksel tıpta bu halkça kullanılır.[3][4]

Dağılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Org Borulu Kaktüs Çiçeği

Bitki Meksika, tam olarak Sonora Çölü and güney Baja California'da bulunur. 3000 feet (900 m) yüksekliğe kadar kayalık kurak bölgelerde bulunur. Soğuğa karşı hassas olup USDA Soğuğa dayanıklılık haritası 9b-11 arası bölgelerde dışarıda yetiştirilebilir.Bitki yavaş büyür ve iyi dranajlı toprak ve bol güneş ister. [2] Ancak fide aşamasında belli bir süre büyüyüp kök yapısı gelişene ve toprağın üst kısmında 10 cm'e kadar büyüyene kadar gölgede tutulabilir.[5]

Alt türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilinen alt türüneden biri, thurberi türüdür,çok büyüktür ve Güney Arizona,Meksika ve Baja Yarımadasının kuzeyinde bulunur. Diğer türü ise littoralis adını alır daha küçüktür ve (3 m) büyüyebilir ve sadece Güney Baja California adasında bulunur.[3]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Johnson, G. Mark (26-03-2003). The Ultimate Desert Handbook. McGraw-Hill Professional. ss. 27. ISBN 0-07-139303-X. 
  2. ^ a b Mielke, Judy (01-01_1993). Native Plants for Southwestern Landscapes. University of Texas Press. ss. 262–3. ISBN 0-292-75147-8. 
  3. ^ a b Anderson, Edward (13-03-2001). Cactus Family. Timber Press. ss. 648. ISBN 0-88192-498-9. 
  4. ^ Felger, Richard (1985). People of the desert and sea: ethnobotany of the Seri Indians. Tucson: University of Arizona Press. ISBN 0-8165-0818-6. 
  5. ^ "ORGAN PIPE CACTUS (Stenocereus thurberi)". Desert Ecology. http://helios.bto.ed.ac.uk/bto/desertecology/organpip.htm.