Sini
 |
Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Not: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Haziran 2009 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir. |
Sini, bakır ya da gümüşten, genellikle 3-4 santimetreden yüksek olmayan kenarlarıyla, büyük, çember şeklinde levhalar olup, genellikle yemek yemek için üstüne bakır kaşık, çatal ve yemek kaseleriyle tabaklarının sığacağı şekilde tasarlanmış mutfak malzemesidir. Çoğu kez sininin çevresini oluşturan kenarları ve sininin içi geometrik desenlerle süslenir, taban yüzeyleri 5 veya 6 kollu yıldızlar, kartal, kuş, balık gibi figürler, selvi ve çiçek gibi bitki motiflerin yer aldığı dövme ve oyma tekniğinde zengin süslemelerle donatılır. Siniler sadece yemek yeme amacıyla değil farklı yiyecekleri işlemek, biriktirmek, saklamak gibi amaçlarla da kullanılır.
Anadolu'da yemekler geleneksel olarak sofra bezleri üzerine sininin kasnak yardımıyla yükseltilmesiyle üzerine kaplarla yemekler konularak, sofra beziyle de dizler korunarak yenirdi. Sofra bezi üzerine konulan ekmekler dilimlenir ve sofraya konur, sırasıyla yemekler sini üzerine getirilip, boşalan kaplar sininin kenarlarına kaldırılırdı.
Siniler yemek sonrası odun külü ile ovularak temizlenirdi. Yılın belli zamanlarında,eğer bakırdan yapılmış ise, kalaylanırdı. Bu yöntem doğaya zarar vermeyen bir yöntem olarak kullanılırken günümüzde doğada çözülmeyen kimyasallarla bulaşık yıkanmaktadır.
Yer sofrası üzerine konulan sinilerde yemek yeme alışkanlığı, Anadolu'nun bazı kırsal kesimlerinde hala sürse de günümüzde insanlar bu alışkanlıklarından vazgeçerek yemeklerini masada yemeye başlamışlardır. Günümüzde yemekler çoğu yerlerde artık bakır ya da gümüş sinilerde, bakır ya da gümüş kaşık çatallar yerine Batılı usülle yemek masasında, porselen tabak, çelik kaşık-çatalla yenilse de, köylerde ve kırsal yörelerde bu gelenek devam etmektedir.
En çok makbul olan gümüş sinilerdir. Günümüzde siniler yoğun bir şekilde farklı çeşitlerde tasarlanıp üretilmemektedir. Önceleri çeyizlerde mutlaka bir sini olması gerekirdi.Düğün öncesi, düğün yemeği öncesinde ya da kına gecesinde komşular çeyizlere bakarken gelinin çeyizindeki sini sergilenir ve bu seremoniye siniye bakma ismi verilirdi. Tarak, yazma, mendil, yüksük gibi diğer çeyizler ve benzeri nevaleler sininin içinde sergilenirdi.
Elle dövülerek üretilmek yerine fabrikalarda seri üretimle yapılan büyük tepsiler sini adıyla satılmaktadır. Sini üzerinde aynı kaplardan birlikte yemek yeme kültürü, Şamanizm'e kadar kökleri uzanan geleneksel ve sahip çıkılması gereken bir kültürdür. Sini ise bir tasarım ürünü olarak düşünülmeyi geliştirilmeyi haketmektedir.
Yaz tatillerinde kırsaldaki ailelerini ziyaret eden şehirliler bu kültürü devam ettirmek adına yer sofralarında ve sinilerde yemek yemekten zevk alır ve çocuklarına da bu kültürü öğretirler. Özellikle "hızlı yemek" (fast-food) kültürü ile yetişen nesiller bu kültürden uzak büyüseler de geleneksel yaşama ilgi duydukları için ailelerinden bu tip gelenekleri öğrenmek isterler.
- Sini Çeşitleri
