Seçki

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Seçki veya güldeste (ayrıca antoloji) bir konu ya da beğeniye göre, derlenen metinlerin bulunduğu eser. Divân-ı Lügati't-Türk, Türk edebiyatındaki il plara denir. Yunanca'daki "anthos" (çiçek) ile "legein" (toplamak) kelimelerinden türemiştir. İlk antolojileri eski yunanlılar derlemişlerdir. Bilinen ilk antoloji m.ö. II. Yüzyılda derlenmiştir. "çelenk" adındaki bu antolojinin derleyicisi gadara'lı meleagros'tur.I. Yüzyılda da, makedonyalı philippos buna benzer bir "çelenk" meydana getirmiştir. II. Yüzyılda ise, diagenianus ilk kez olarak "anthologion" (antoloji) adı altında bir derleme yapmıştır. Hemen hemen aynı sıralarda sardeis'li straton da bir şiir antolojisi derledi. Bu saydığımız eserlerin çoğu bugün kaybolmuş bulunmaktadır.IX. Yüzyılda constantinus cephalas biraz önce saydığımız eserleri de kapsayan büyük bir antoloji meydana getirdi. Bu antoloji, konulara göre sıralanmıştı. Aynı şekilde konulara göre sıralanmış bir antoloji de, IV. Yüzyılın sonlarında, agathias tarafından derlenmişti.Batılılar'ın dikkatini çeken ilk yunan antolojisi 1301 yılında maximus planudes'in hazırladığı antoloji oldu. Planudes eserinde cephalas'ın antolojisini esas tutmuştu. Bu eser ilk olarak floransa'da yayınlanmıştır (1494). XVII. Yüzyılın hemen başlarında da palatine yazması adıyla anılan bir başka yunan antolojisi ele geçirildi.Heildelberg'de, palatine kütüphanesinde bulunan bu yazma bugünkü yunan antolojisi eserlerinin temeli sayılır. Bu antoloji 15 kitaptan meydana gelmiştir. İçindeki eserler, 2.000 yıllık yunan örf ve geleneklerini canlandırmaları bakımından, çok önemli sayılırlar. Latin antolojilerinin en önemlisi ise "codex selmasianus" adındaki eserdir. Bu antoloji vı. Yüzyıla ait eserleri kapsamaktır. Tahminen vııı. Yüzyıl başında derlendiği sanılmaktadır. Bu şiirler, 533 yılında "antologia latina" adındaki eserde toplanmıştı. Tanzimat edebiyatında ise ilk seçki Ziya Paşa'nın "Harabat" adlı eseridir.