Princeps

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Princeps (çoğul: principes), Latince "birinci" anlamına gelen sözcük.

Bu kelimeye hasredilen özel tarihi anlamlardan en önemlileri aşağıdadır;

Roma İmparatoru[değiştir | kaynağı değiştir]

Princeps (burada "Birinci Yurttaş" anlamındadır) Roma İmparator'larının resmi unvanıydı ve bazı tarihçilere göre bu unvan Antik Roma'da İmparatoru tarif ederdi.

"Princeps" kelmesi Princeps Senatus (Senato'nun "Primus inter pares'i" ) unvanından türetilmiştir. İlk olarak M.Ö. 23 yılında, rex 'kral' ya da diktatör unvanlarını kullanması durumunda bunun senatörler ve diğer etkili kişiler arasında kızgınlığa neden olacağı düşüncesiyle İmparator Augustus tarafından kullanılmıştır. Augustus, politik ve askeri olarak başat güç olmasına rağmen, İmparatorluğu yönetebilmesi için Romalı dostlarının desteğine ihtiyaç duyuyordu.

İmparatorun kullandığı diğer unvanlar arasında, imperator, Augustus, Sezar ve sonraki dönemlerde orataya çıkan dominus ve basileus (Yunanca "hükümdar") sayılabilir. İmparator unvanı, Augustus tarafından bir praenomen kullanılmaya başlamadan önce, çok da önemli olmayan bir askeri unvan olan imperator unvanından türetilmiştir.

Tetrarşi'nin babası olan İmparator Diokletian (285-305), "princeps" unvanı kullanmayı reddederek dominus ("efendi, sahip") unvanını kullanmaya başlamıştır. Augustus ve Diokletian'ın saltanatı arasında kalan ve kendilerini "princeps" olarak adlandıran imparatorların dönemi Principate, Diokletian'la başlayan ve 476 yılında sona eren dönem ise Dominate olarak adlandırılır.

  • Antik Roma'da, ileride İmparator olması muhtemel prensler için kullanılan bir başka princeps daha vardır ve princeps iuventutis ("gençler arasında birinci") olarak adlandırılır.

Roma yönetimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: officium

Princeps, aynı zamanda bir Officium'daki birinci yönetici için kullanılan Princeps officii teriminin kısaltmasıdır.

Askeri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bkz. Principes (Ağır silahlı piyade lejyon askerleri)
  • centurio(n) bir birliğin ya da yönetim ofisinin komutanı.
  • Princeps ordinarius vexillationis: vexillatio (müfreze) komutanı.
  • Princeps peregrinorum ("yabancıların komutanı"): castra peregrina'da görevli centurion (eyalet askerleri için Roma'da kurulmuş askeri üs)
  • Princeps prior: manipulus komutanı
  • Princeps posterior: Princeps prior vekili
  • Princeps praetorii : Karargâha bağlı centurion

Soyluluk mirası[değiştir | kaynağı değiştir]

"Princeps", günümüzde birçok dilde kullanılan prens unvanının da türetildiği kelimedir.

Çeviri kaynağı[değiştir | kaynağı değiştir]

İngilizce Vikipedi'deki 12 Ocak 2007 tarihli Princeps maddesi