Tutunma kaybı
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Tutunma kaybı, (stall, perdövites) uçak veya roket gibi havada hareket eden cisimlerin taşıyıcı yüzeylerinden yeterli kadar taşıma elde edemediği durumlarda olur. Türk havacılık/mühendislik terminolojisinde "Stall" olarak da bilinir.
Tutunma kaybına uğramanın çeşitli nedenleri olabilir. En temel iki sebep şöyledir:
- Taşıyıcı yüzey üzerinde gereken akışkan hızının elde edilememesi
- Kontrol ya da taşıma yüzeyleri üzerinde meydana gelen akım ayrılması
Tutunma kaybına tüm kanat uğrayabileceği gibi, kontrol yüzeylerinin bulunduğu kanat kısımları da uğrayabilir. Her ikisi de kontrol kaybına, dolayısıyla tutunma kaybına sebep olacaktır. Örneğin, ok açısı verilmiş kanatlarda kanat ucunda bulunan kontrol yüzeyleri, uçaktan ve kanadın tamamından daha evvel tutunma kaybına uğrar. Bu sebeple, taşıma merkezi, ağırlık merkezinin önüne geçer ve bu da pozitif yunuslama momenti meydana getirir. Yani uçak, burnunu kaldırma eğilimine girer. Artık kontrol yüzeyleri üzerinde hakimiyet zayıfladığından, tutunma kaybı böyle bir durumda kazaya sebebiyet verebilir.
Türbülanslı hava akımlarında meydana gelen kontrol kaybı, tutunma kaybıyla karıştırılmamalıdır.
