Paraben

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Parabenin kimyasal yapısı

Paraben, ilaç ve kozmetik sektöründe kullanılan koruyucu bir kimyasal maddedir. Bu bileşikler ve tuzlar özellikle bakterisid ve fungusit özellikleri nedeniyle kullanılır. Şampuan, saç kremi, nemlendirici krem, tonik, deodorant, parfüm, tıraş jeli, bronzlaşma kremi, makyaj malzemeleri, güneş koruyucusu ve diş macununda bulunur.[1]

Koruyucu madde olarak etkisi, düşük maliyeti ve doğal seçeneklerden greyfurt tohum özünün etkisizliği[2] parabenin uzun bir süredir yaygınca kullanılmasının nedenleridir. Meme kanserine yakalananların tümörlerinde doku başına 20 nanogram paraben tespit edilmiştir.[3] Parabenler ayrıca östojeni taklit eden madde olarak bilinir. Parabenlerle kanser arasında nedensel ilişki kurulmamıştır.[4]

Kimyasal[değiştir | kaynağı değiştir]

Parabenler, para-hidroksibenzoik asitin esterleri olup, adını burdan almıştır. Yaygın parabenler, metilparaben (E numarası E218), etil paraben (E214), propilparaben (E216),bütilparaben ve heptilparaben (E209) kapsamaktadır. Daha az yaygın olarak parabenler izobütilparaben, izopropilparaben, benzilparaben ve onun sodyum tuzu olarak bulunmaktadır.Parabenin genel yapısı sayfanın sağ üstünden belirtilmiş olup, R ile gösterilen kısım metil, etil, propil ve bütil gibi alkil gruplarını belirtmektedir.

Bulunuşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı parabenler bitkisel kaynaklı olarak bulunabilmektedir. Örneğin, metilparaben, antimikrobiyal ajan olarak yabanmersininde bulunur.

Sentezi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı doğada bulundukları bilinen türlerin dışında tüm ticari kullanımlı parabenler sentetik olarak üretilir. Metanol, etanol, ya da n-propanol gibi uygun bir asitle para-hidroksibenzoik asitin esterleştirilmesiyle üretilir. para-Hidroksibenzoik asit, endüstriyel olarak Kolbe-Schmitt reaksiyonun bir çeşit modifiyeli hali olarak, potasyum fenoksit ve carbon dioksit kullanılarak üretilmiş halidir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]