Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Nahcivan sayfasından yönlendirildi)
Git ve: kullan, ara
Bu madde Nahcivan maddesi ile tek başlık altında birleştirilmiştir. Sayfa geçmişinin de, hizmetliler tarafından, Nahcivan maddesinin geçmişine aktarılması gerekmektedir.
Düzenle Bu madde ya da bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir.
Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT:Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır.
Bu madde Nisan 2009 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.
Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.
Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti
Naxçıvan Muxtar Respublikası
Нахичеванская Автономная Республика
250px haritada gösterilmiştir.
Yönetim Şekli Özerk Cumhuriyet
Başkent Nahcıvan
En Büyük Şehir Nahcıvan
Yönetici Vasif Talybov
Alan 5,500 km²[1] km²
Nüfus
- Yoğunluk		 384,400[2]
67.8/km²/km²
GSMH
- Kişi Başına		 Manat Yuan
Manat Yuan
Resmi Websitesi:
www.nakhchivan.az

Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti (Azerice: Naxçıvan Muxtar Respublikası; Rusça: Нахичеванская Автономная Республика), kısa ifade edildiğinde ise Nahçıvan olarak bilinen, Azerbaycan Cumhuriyeti'ne bağlı, etrafı kara ile çevrili bir ülkedir.

Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, kuzeyi ve doğusu Ermenistan ile, güneyi ve batısı da İran topraklarıyla çevrilmiş olup, batısında yer alan Türkiye ile on üç kilometrelik bir sınırı vardır. Bu sınır bölgesi Türkiye tarafından Dilucu olarak adlandırılmakta olup, Türkiye ile Nahçıvan'ı birbirine bağlayan yol Dilucu'nda Aras Nehri üzerine inşa edilen "Hasret Köprüsü"nden geçmektedir.

Konu başlıkları

[değiştir] Etimoloji

Nahçıvan adının çeşitli kullanılış biçimleri şunlardır: Nakhichevan[3], Nachidsheuan[4], Nakhijevan[5], Nakhchawan[6], Nakhitchevan[7], Nakhjavan[8] ve Nakhdjevan[9]. Ondokuzuncu yüzyıl dil bilimcisi Johann Heinrich Hübschmann'a göre Ermenice[kaynak belirtilmeli] "Nakhichavan"'ın edebi anlamı, İncil'de Nuh Peygamber'in Gemisi'nin komşu Ağrı dağına inişine atfen "iniş yeri"dir. Ancak Hubschmann antik çağlarda bu yerin bu isimle anılmadığını da not etmektedir. Tersine günümüzdeki adın ""Naxcavan"dan "Nahçıvan"a evrildiğini iddia etmektedir. "Naxc" ön takısı ona göre bir isimdi ve "avan" Ermenice "şehir" demek.[10]Nahçıvan Batlamyus'un Coğrafyasında ve diğer klasik yazarlar tarafından Naxuana olarak ifade edilmiştir.[11][12]Diğer kullanımlara göre Nahçıvan adı ülkenin güzelliğine atfen Farsça Nakş-ı Cihan 'dan (Dünyanın Görüntüsü) gelmektedir.[13][14] Orta Çağ Arap yazarları bölgeden Nashava diye bahsetmektedir.[15]

[değiştir] İdari yapı

Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti (NÖC)'nin statüsü 12 Kasım 1995 tarihinde halk oylaması ile kabul edilen Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası'nın 9. Bölümünde düzenlenmiştir. Buna göre; NÖC içişlerinde özerk, savunma ve dış politikasında ise Azerbaycan'a bağımlı bir statüye sahiptir. Yasama organı 45 üyeli Ali Meclis'ten, yürütme organı ise Bakanlar Kurulu'ndan oluşan Nahçıvan'da yargı görevi bağımsız mahkemelerce ifa edilmektedir.

NÖC, Türkiye'nin de taraf olduğu 1921 Moskova ve Kars Antlaşmaları uyarınca Özerk Statüsü devam etmek kaydıyla Azerbaycan'a bırakılmıştır. Bu çerçevede, Türkiye de NÖC'ün statüsünün devamında dolaylı olarak bir güvence unsuru haline gelmiş Nahçıvanın sınır bütünlüğünü kabul etmiştir.ancak KKTC'deki gibi daimi bir garantörlük söz konusu olmamıştır. Türkiye'nin orta ve uzun vadeli stratejisinde çok önemli bir yere sahip olan NÖC ile Azerbaycan arasında fiziki bir bağlantı bulunmamaktadır.

[değiştir] Nüfus

NÖC, tarihi Nahçıvan Hanlığı gibi, kendisine başkentlik yapan Nahçıvan şehrinin adı ile anılmaktadır. Şehir bugün 70.389 kişi nüfusa sahip olup (1 Ocak 2008 resmi verisi).[2], Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin toplam nüfusu ise 384.400 kişidir (1 Ocak 2008 resmi verisi).[2]

NÖC, Nahçıvan şehri ile buna bağlı 7 ilçeden oluşmaktadır (1 Ocak 2008 resmi verilerine göre Şerur:97.929 kişi, Sederek:13.339, Babek:67.726, Şahbuz:21.783, Culfa:39.071 Kengerli: 26.093 ve Ordubat:43.143 kişi).[2].

[değiştir] Etnik yapı

1 Ocak 2008 resmi verilerine göre Nahçivan Özerk Cumhuriyetinin nüfusu 384.400.[2]Etnik yapı ise 1 ocak 1999 resmi verilerine göre 350.806 Azeri (% 99.5), 1.121 Kürt (%0.32), 384 Rus (% 0.11), 97 Türk (% 0.027), 95 Ukraynalı (% 0.027), 76 kişi (% 0.021) ise diğer halkların temsilcileri.[16]

[değiştir] Coğrafya

NÖC, 5.363 km² yüzölçümüne sahiptir (Nahçıvan şehri - 35.48 km² , Kengerli İlçesi - 682 km² , Culfa İlçesi - 995 km² , Ordubad İlçesi - 972 km² , Sederek İlçesi - 151.34 km² , Şerur İlçesi - 707.5 km² , Şahbuz İlçesi - 918 km² olmak üzere) . Arazi yapısı dağlık bir nitelik gösteren Nahçıvan'da ovaların toplam araziye oranı % 20, ormanların oranı ise % 2 civarındadır.[kaynak belirtilmeli]Azerbaycan'a bağlı olmakla birlikte, bu ülkeyle fiziki bağlantısı olmayan NÖC, Türk Cumhuriyetleri arasında Türkiye ile fiziki bağlantısı bulunan tek toprak parçasıdır. Türkiye ile Nahçıvan arasında 13 km.lik bir sınır bulunmaktadır. Nahçıvan şehir merkezi ile Türkiye'nin Iğdır ili arasındaki uzaklık 160 km olup, iki şehir karayolu ile birbirlerine bağlanmıştır. İki ülke arasındaki ulaşım ve ticari ilişkiler Dilucu Kapısı'ndan gerçekleştirilmektedir.

[değiştir] Eğitim-öğretim

Nüfusunun % 28'i şehir merkezlerinde yaşayan Nahçıvan'da 228 ilk ve orta öğretim okulu, 5 meslek lisesi ve 2 üniversite bulunmaktadır. 1999 yılı itibariyle toplam öğrenci sayısı 80.000 olarak tespit edilmiştir. Nahçıvan'da 235 Türk, Türkiye'de ise 200 Nahçıvanlı yükseköğrenim öğrencisi bulunmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

[değiştir] Dış bağlantılar

[değiştir] Galeri

Mümine Hatun Kümbeti Nahcivan.
Mümine Hatun Kümbeti üzerinde işlemeler.
Kümbetin başka bir açıdan görünümü.
Mümine Hatun Kümbeti yakınlarında ortaçağa ait mezartaşları.

[değiştir] İleri Okuma

  • Nahcivan'da Türk Mimarisi

http://e-magaza.ttk.org.tr/switch.php?file=ProductInfo&cat_id=82&product_id=2176

g • t • d
Azerbaycan'ın yönetim birimleri
Rayonlar
Flag of Azerbaijan

Abşeron · Ağdam · Ağdaş · Ağcabedi · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babek · Balaken · Berde · Beyləqan · Bilesuvar · Daşkesen · Deveci · Füzuli  · Gedebey · Goranboy · Göyçay · Hacıkabul · İmişli · İsmayıllı · Cebrail · Celilabad · Culfa · Kelbecer · Kəngərli · Xaçmaz · Göygöl · Xızı · Hocalı · Hocavend · Kubatlı · Kürdemir · Laçın · Lankaran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qabala · Qax · Qazax · Qobustan · Quba · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Sadarak · Salyan · Samux · Şahbuz · Şaki · Şamakhi · Şamkir · Şarur · Şuşa · Siazan · Terter · Tovuz · Ucar · Yardımlı · Yevlax · Zengilan · Zaqatala · Zərdab
Kentler
Eğik yazılı bölgeler Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne dahildir.
g • t • d
Çağdaş Türk devletleri
Bağımsız ülkeler Azerbaycan · Kazakistan Kazakistan · Kırgızistan · Özbekistan · Türkiye · Türkmenistan
Rusya Federasyonu Altay · Başkurdistan · Çuvaşistan · Hakasya · Kabardey-Balkarya · Karaçay-Çerkes · Saha · Tataristan · Tuva
Diğerler Gagavuzya (Moldova) · Karakalpakistan (Özbekistan) · Kuzey Kıbrıs1 ·  Uygur (ÇHC)
1 Sadece Türkiye tarafından tanınmaktadır.
Avrupa

Abhazya 4• Almanya • Arnavutluk • Andorra • Avusturya • Azerbaycan1 • Belçika • Beyaz Rusya • Birleşik Krallık • Bosna-Hersek • Bulgaristan • Çek Cumhuriyeti • Dağlık Karabağ 5• Danimarka • Ermenistan2 • Estonya • Finlandiya • Fransa • Kıbrıs Cumhuriyeti2 • Gürcistan1 • Güney Osetya 4• Hırvatistan • Hollanda • İrlanda • İspanya • İsveç • İsviçre • İtalya • İzlanda • Karadağ • Kazakistan1 • Kosova • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti2'3 • Letonya • Lihtenştayn • Litvanya • Lüksemburg • Macaristan • Makedonya Cumhuriyeti • Malta • Moldova • Monako • Norveç • Polonya • Portekiz • Romanya • Rusya1 • San Marino • Sırbistan • Slovakya • Slovenya • Türkiye1 • Ukrayna • Vatikan • Yunanistan
Bağımlı veya Özerk bölgeler
Abhazya1 • Acaristan1 • Agrotur ve Dikelya • Åland • Cebelitarık • Dağlık Karabağ1 • Faroe Adaları • Guernsey • Jersey • Kırım • Man Adası • Nahçıvan1
1 Bir kısmı Asya'da.2 Tamamen Asya'da. Ancak siyâsî ve tarihî nedenlerle Avrupa'da kabul edilir.3  Sadece Türkiye tarafından tanınan de facto cumhuriyet.4 Sadece Rusya ve Nikaragua tarafından tanınan de facto cumhuriyet.5 Birleşmiş Milletler üyesi hiçbir ülke tarafından tanınmayan de facto cumhuriyet.

[değiştir] Dipnotlar

  1. ^ http://www.xist.org/cntry/azerbaijan.aspx GeoHive: Country Data: Azerbaijan
  2. ^ a b c d e GeoHive: Country Data: Azerbaijan
  3. ^ Encyclopedia Britannica: Nakhichevan
  4. ^ Flavius Josephus and the Flood of Noah
  5. ^ Plant Genetic Resources in Central Asia and Caucasus: History of Armenia
  6. ^ Robert H. Hewsen, Armenia: A Historical Atlas, p.266 (ISBN 0-226-33228-4).
  7. ^ Elisabeth Bauer, Armenia: Past and Present, p. 99 ISBN B0006EXQ9C.
  8. ^ Firuz Kazemzadeh PhD, The Struggle For Transcaucasia: 1917-1921, p.255 (ISBN 0830500766).
  9. ^ Ibid. p.267.
  10. ^ Noah's Ark: Its Final Berth by Bill Crouse
  11. ^ (Rusça) "Nakhichevan" in the Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, St. Petersburg, Russia: 1890-1907.
  12. ^ "Nakhichevan" in the 1911 Encyclopedia Britannica, vol.19, p.156.
  13. ^ (Rusça) Hamdollah Mostowfi. Nozhat al-Gholub
  14. ^ (Rusça) Evliya Çelebi. Seyahatname
  15. ^ Ibn Khordadbeh, Book of Roads and Kingdoms (al-Kitab al-Masalik w’al-Mamalik).
  16. ^ The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan: Nakhchivan Economic Region
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Nah%C3%A7%C4%B1van_%C3%96zerk_Cumhuriyeti" adresinden alındı.