Latince dil bilgisi

Latince fazlasıyla çekim içeren bir dil bilgisi yapısına sahiptir. Bu açıdan zaman zaman Türkçe'deki çekim yapısını andırsa da genel olarak çekim yapısı Türkçe'den daha farklıdır. Her kitap, okul ve hatta öğretmen, dil bilgisini farklı bir yöntem ve yapısal sıra ile öğretse de Latince dil bilgisi genel olarak dokuz ana başlık altında incelenebilir:

• Latin alfabesi ve telaffuz.
• İsimler (nomina) ki bu ismin halleri ve isim çekimlerini içerir.
• Zamirler (pronomina).
• Fiiller (verba) ki bu zamanların kullanımı, fiil çekimleri ve düzensiz fiiller gibi konuları içerir.
• Sıfatlar (adiectiva).
• Zarflar (adverbia).
• Bağlaçlar (coniunctiones).
• Edatlar (praepositiones).
• Ünlemler (interiectiones).

İsimler

İsmin Halleri

Konu hakkında detaylı bilgi için bakınız: Latince dil bilgisi:İsmin halleri.

Latince'de ismin toplam yedi hali vardır (Latince:Casus). Bu yedi halin Türkçedeki isim halleri ile birebir denkliği sözkonusu olmadığı gibi Latince'de örneğing -den halinde olan bir isim Türkçeye çevrildiğinde -de hali alabilir. Türkçe denkleriyle Latince ismin halleri (Latince adlarıyla):

• Nominativus - Türkçede ismin yalın haline denktir.
• Vocativus - Türkçede tam karşılığı yoktur, seslenme halidir, özneye hitap edildiğini belirtir.
• Accusativus - Türkçede ismin i haline denktir.
• Genitivus - Türkçede iyelik ekine (-in eki) denktir.
• Dativus - Türkçede ismin -e haline denktir.
• Ablativus - Türkçede ismin -den, hali ve ile sözcüğüne denktir.
• Locativus - (Eski Latince) Türkçede -de haline denktir.

İsim Çekimleri

Konu hakkında detaylı bilgi için bakınız: Latince dil bilgisi:İsim çekimleri.

İsmin hallerine göre Latince'de beş çeşit isim çekimi vardır.

Fiiller

Konu hakkında detaylı bilgi için bakınız: Latince dil bilgisi:Fiiller.

Latince'de toplam beş çeşit fiil çekimi (declinatio), altı zaman (tempus), üç fiil kipi (modus), iki çatı (genus verbi) ve üç cins (genus) vardır.

Çekimler

• Birinci çekim (-are)
• İkinci çekim (-eo, -ere)
• Üçüncü çekim (-o, -ere)
• Dördüncü çekim (-io, -ere)
• Beşinci çekim (-io, -ire)

Zamanlar

• praesens: Simdiki zamanda olan olayları belirtir. (Hasan yürüyor.)
• imperfectum: Geçmişte süregelen olayları belirtir. (Hasan yürüyordu.)
• futurum simplex: Gelecek zamandaki olayları belirtir. (Hasan yürüyecek.)
• perfectum: Geçmişte yaşanıp biten olaylar belirtir. (Hasan yürüdü.)
• plusquamperfectum: Geçmiş zamanda bir olaydan önce yaşanmış başka bir olayı belirtir. (Hasan yürümüştü.)
• futurum exactum: Gelecek zamanda tamamlanması beklenen olayları belirtir. (Hasan yarına kadar yürümüş olacak.)

Kipler

• indicativus: Olguları belirtir. (Ahmet yürüdü.)
• coniunctivus: Olasılık, eğilim ve ihtiyaçlar belirtmekte kullanılır. (Ahmet yürümeli)
• imperativus: Emir kipi. (Ahmet, yürü!)

Çatılar

• activum: Etken çatı. (Ahmet masayı taşıdı.)
• passivum: Edilgen çatı. (Masa Ahmet tarafından taşındı.)

Cinsler

Latincede bütün isimler, zamirler ve sıfatlar üç cinse ayrılır:

• masculinum: eril
• femininum: dişil
• neutrum: cinssiz

Göz At

• Latince
• Dil bilgisi

Dış bağlantılar

• Latince Gramer (C. Cengiz Çevik) (Türkçe)
• Latin grammar (İngilizce)
• Yunanca ve Latince kaynakları (İngilizce)
• textkit.com - Learn Latin (İngilizce)
• Scriba 1.0 - Oxford Latince Dersleri için hazırlanmış yardımcı bir yazılım (İngilizce)