Lala

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Lala Osmanlı İmparatorluğu zamanında sadrazamlar hakkında "Atabey" karşılığı olarak kullanılan bir tâbir olduğu gibi, şehzâdelerin mürebbilerine de bu ad verilirdi.

  • Saraya alınan acemilerin terbiyesine memur edilenler.
  • Eskiden büyük memurlarla zenginler de çocuklarının terbiyesine bakmak üzere "lâla" istihdam ederlerdi. Lâla, görünüşte hizmetkâr vaziyetde idiyse de, terbiyesi kendisine havale olunan çocuğa karşı âmir yerinde bulunur; esasen yaşlı ve kâmil insanlardan seçildikleri için çocuklar da kendisine bir mürebbi, bir hoca gibi tâzim ve hürmet ederlerdi..

Muallimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultanlara dinî ve dünyevî ilimleri genellikle şehzadeliklerinde veren kişilerdir. Muallimler listesi "Sicill-i Osmani" adlı bibyoğrafiler kitabında şöyle verilmeşitir.[1]

  • I. Mehmed: Bâyezid-i Şamir.
  • II. Mehmed: Molla Ayaş, Molla Gürânî, Hocazâde Müslihiddin Mustafa, Hatibzâde Mehmed, Molla Sırâceddin, Abdülkadir Efendi.
  • II. Bâyezid: Hatib Kasım, Abdullah Efendi ve hat muallimi Şeyh Hamdullah.
  • I. Selim: Halimi Efendi ve Taşköprülü Müslihiddin Mustafa Efendi.
  • I. Süleyman: Hayreddin Efendi
  • II. Selim: Ca'fer Efendi ile Halimi Çelebi, şehzadeliğinde vefat etmişlerdir. Tahta çıkuğmda AtâuUah Efendi.
  • III. Murad: İbrahim Efendi tahta çıkmadan vefat etmiştir ve ythata çıktığında Hasancanzâde Hoca Sa'deddin Efendi.
  • III. Mehmed: Hoca Sa'deddin Efendi ve Nevâlî Efendi. Nevali Efendi tahta çıkmadan biraz evvel vefat etmiştir, Sonra Hoca .Sa'deddin Efendi tek başına.
  • I. Ahmed: Aydmî Mustafa Efendi,
  • II. Osman: Ömer Efendi.
  • IV. Mehmed: Vânî Mehmed Efendi.
  • II. Mustafa: Feyzullah Efendi.

Bu sultandan sonra II. Mahmut'a kadar gelen sultanların lala ve hocaları hakkında belge yoktur.

  • II. Mahmud: hat muallimi Mustafa Rakım Efendi.
  • Abdülmecid: Akşehirli Ömer Efendi ve Şehrî Hafız Emin Efendi.
  • Abdülmecid şehzadeleri: Gümüşhaneli Ömer Hulûsî Efendi muallim olmuştur.
  • Abdülaziz: Hasan Fehmî Efendi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları İŞBN:975-333-0383 C.6 say. [1]