Kriz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Kriz (buhran , bunalım) , bir örgütün üst düzey hedeflerini ve işleyiş biçimini tehdit eden veya hayatını tehlikeye sokan , acil karar verilmesi gereken , uyum ve önleme sistemlerini yetersiz hale getiren gerilim durumudur.

“Kriz bir mekanizmanın mevcut konumunu ve geleceğini etkileyen hiç beklenmeyen bir anda ortaya çıkan ve genelde önlem alınmakta geç kalınan olumsuz bir durumdur.” (Arıduru)Bu tanımdan krizin beklenmeyen bir anda ortaya çıktığı ve gene itibariyle de olumsuz bir anlama sahip olduğu sonucu çıkartılabilir. İşletme alanında ise “kriz, beklenmeyen ve önceden sezilmeyen, hızlı bir şekilde cevap verilmesi ve yönetilmesi gereken, şirketin önleme ve uyum mekanizmalarını yetersiz hale getirerek, mevcut değerlerini, amaç ve varsayımlarını tehdit eden gerilim durumu” olarak ifade edilebilir. (Kriz Nedir?) Kriz olumsuz bir kelime olmasına rağmen bazı sektörler ve şirketler için yarattığı fırsatlar açısından olumlu olarak da değerlendirilebilir. (Arıduru) Kriz döneminin en belirgin ve gerilim yaratıcı özelliği “belirsizliktir”. Kriz dönemlerinde yeni koşullar ve kurallar geçerlidir, bilinen çözümler ise geçerliliğini kaybeder. Günümüzde krizin herkes tarafından kabul edilmiş başlıca iki anlamı ise yıkımla sonuçlanan bir değişim ve ileri, gelişkin bir evreye geçiştir. (Kriz Nedir?) Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde kriz “Bir ülkede veya ülkeler arasında, toplumun veya bir kuruluşun yaşamında görülen güç dönem, bunalım, buhran” olarak tanımlanmıştır. (Türk Dil Kurumu Büyük Türkçe Sözlük) Kriz, buhran ve bunalım kavramları ile eş anlamlı anılabilmekle birlikte, “bir örgütün üst düzey hedeflerini ve işleyiş biçimini tehdit eden veya hayatını tehlikeye sokan, acil karar verilmesi gereken, uyum ve önleme sistemlerini yetersiz hale getiren gerilim durum” olarak da tanımlanabilir. (Kriz, Özellikleri ve Krize Sebep Olan Faktörler) Kaynaklarına göre iki tipe ayrılır

  • İç çevreden kaynaklanan krizler
  • Dış çevreden kaynalanan krizler


Krizin özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Örgütün üst düzey hedeflerini hatta varlığını tehdit etmesi
  • Örgütün önleme ve öngörme mekanizmalarının yetersiz kalması
  • Acil müdahale gerektirmesi
  • Beklenmedik ve ani değişiklere zorlaması
  • Karar vericilerde gerilim yaratması
  • Korku ve paniğe yol açması

Krize sebep olan faktörler[değiştir | kaynağı değiştir]

İşletme dışı çevre faktörleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Doğal faktörler (Deprem, sel, heyelan...)
  • Ekonomik faktörler
  • Teknolojik faktörler
  • Politik ve yasal faktörler
  • Toplumsal faktörler

İşletme içi çevre faktörleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yönetim zafiyetleri
  • Örgüt yapısı
  • Örgüt içi iletişim sorunları
  • Yönetici sorunları
  • Kurum Kimliği
  • Kurum kültürünün olmayışı
  • Motivasyon Eksikliği
  • Organizasyon yapısının işleyişindeki sorunlar

vb olarak tanımlanabilir.

Yapılması gerekenler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sorunla ilgili tüm gerçekleri tek bir merkeze toplanması
  • Kriz için iç ve dış çevreye karşı iletişim planının oluşturlması
  • Tek bir sözcü tarafından tutarlı açıklamalar yapılması
  • Dışarıya doğru bilgi akışının kesilmemesi sağlanarak gereksiz panik oluşumunun engellenmesi
  • Aşırı tepkiler verilmemelidir