Kiraz

Kiraz
	; Kiraz ağacının meyvesi
Bilimsel sınıflandırma
Alem:	Plantae (Bitkiler);
Bölüm:	Magnoliophyta; (Kapalı tohumlular);
Sınıf:	Magnoliopsida; (İki çenekliler);
Takım:	Rosales;
Familya:	Rosaceae (Gülgiller);
Alt familya:	Prunoideae;
Cins:	Prunus;
Alt cins:	Cerasus;
Tür:	P. avium;
Binominal adı
	Prunus avium; L.

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara

→ Kiraz maddesi botanik ile ilgilidir, Kiraz ilçesi ile ilgili madde için Kiraz, İzmir sayfasına bakınız.

Kiraz (Prunus avium), gülgiller (Rosaceae) familyasından Güney Kafkasya, Hazar Denizi ve Kuzeydoğu Anadolu'da doğal olarak bulunan meyve ağacı.

[değiştir] Morfolojik özellikleri

Yaklaşık 15 m'ye kadar boylanabilen bu ağacın piramitsi bir tacı, uzunca yumurta biçimli ve dişli kenarlı yaprakları ve birkaç tanesi bir arada küme oluşturan beyaz çiçekleri vardır. Ortalama 2 cm çapındaki küremsi ya da kalp biçimli meyveleri ince kabuklu, tatlı sulu ve tek çekirdeklidir.

[değiştir] Tarımı

Klasik kirazlar ancak 5-6 yıl sonra önemli oranda meyve vermeye başlar. Yeni geliştirilen bodur ve yarı bodur anaçlar üzerine aşılanmış kirazlar 3'üncü yıldan itibaren meyve vermeye başlar ve meyve verimi her yıl katlanarak artarak 6-7 yıl içinde yüzde 90 verime ulaşabilir. Klasik bir kiraz ağacı 60-70 yıl kadar yaşayabilir. Bir ağaçtan ortalama olarak, 20-50 kg kadar ürün alınabilir. Yeni geliştirilen bodur çeşitlerde ağacın boyu daha alçak tutularak ve dallar daha geniş açılarak küçük bir alanda daha fazla verim elde edilmektedir. Yaygın inanışın aksine, kirazdan iyi verim alabilmek ve meyvenin iri olmasını sağlamak için budamak mutlaka gereklidir. Aksi takdirde ağaca istenen şekil verilemez ve meyveler de küçük olur.

Türkiye'de geniş çapta kültürü yapılmaktadır. Yerel olarak yetiştirilen çeşitler Uluborlu, Aşlama, Napolyon, Sultani, Ballı, Akkiraz, Karakiraz gibi isimlerle bilinmektedir. Napolyon olarak bilinen ve geç mevsimde olgunlaşan iri çeşit "0900 Ziraat" adıyla Türk Kirazı olarak tescillenmiştir ve ihracat pazarlarında Türk Kirazı olarak tanınmaktadır. Yerli çeşitlere ek olarak Early Burlat, Van, Lambert, Noble, Regina, Sweetheart, Bing, Stella gibi yabancı klasik ve yeni çeşitler de Türkiye'de yetiştirilmektedir. Erkenci çeşitler ile geçci çeşitler arasında hasat zamanı olarak fark 40 güne kadar çıkabilmektedir. Ayrıca Türkiye'nin çok farklı fiziki koşulları nedeniyle, bölgeler arasında kirazın olgunlaşması bakımından 1.5 aya varan farklılıklar görülebilmektedir. Modern tarım yöntemlerinin kullanılmaya başlanmasıyla birlikte kirazda verim ve kalite de artmaktadır.

[değiştir] Kullanımı

Meyvesi taze olarak yenir. Hoşaf, reçel ve konservesi yapılır. Kiraz kabuğu kabız ve ateş düşürücü, çiçekleri göğüs yumuşatıcı, yaprakları ise müshil olarak kullanılmaktadır.

[değiştir] Kültür

Yunan mitolojisinde karşılığı doğum ve yenilenme, Çin'de ise ölümsüzlüktür. Giresun ili ismini kiraz meyvesinden almıştır. Kerasus kiraz meyvesinin Roma dönemindeki adıdır. (Kerasus-Gerasus-Geresun-Giresun)