Efemera

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Efemera (İngilizce: Ephemera, Türkçe: Dağarca[1][2]), gündelik yaşama ait ”ıvır zıvır” olarak nitelendirilebilecek kısa ömürlü küçük ve geçici belgeleri ifade eden bir tanımlamadır. Efemera koleksiyonu yapanlara da "efemerist" veya "efemera koleksiyoneri" denir.

ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi'nin düzenlediği bir efemera sergisinin afişi.

Kelime Eski Yunanca kökenlidir ve "bir günden fazla dayanmayan" anlamına gelen "ephemeron" un çoğul şeklidir. Etimolojik olarak Eski Yunanca ephēmerón (εφημερόν) "bir gün ömrü olan Mayıs böceği" anlamına gelen bir isimdir. Bundan türetilmiş ephēmerós (εφημερός) ise "günlük" anlamını taşır. ēméros (ἡμέρος) ise "gün" anlamına gelir. Bu iki söcüğün bileşiminden türetilerek İngilizce'ye giren "ephemera" ise bu dilde kısa ömürlü şeyler, kalıcı olmayan yayınları tanımlamak için kullanılmıştır. Bu materyaller, biriktirilmek amacı ile üretilmemiş kısa ömürlü ve başlangıçta fazla değer taşımayan, ancak sonradan bazı koleksiyoncular tarafından koleksiyon malzemesi haline getirilmiş "ıvır zıvır" ürünlerin genel adıdır. Bu ürünler genellikle basılı materyalleri kapsar. Sözcük 2000 yılında Türkçe'de kullanılmaya başlamıştır[3].

Bu efemera ürünlerinin arasında okul diplomaları, karneler, otobüs sinema biletleri, piyango biletleri, spor toto kuponları, gazete nüshaları, tanıtım broşürleri, mektuplar, kartvizitler, lokanta menüleri, tapu senetleri, noter senetleri, banka dekontları, çikolata ve sakızlardan çıkan kartlar, sigara kâğıtları, posterler, pasaportlar, fotoğraflar, kartpostallar, düğün davetiyeleri gibi gündelik hayatın ayrıntılarını belgeleyen materyaller sayılabilir.

Bugün özel koleksiyoncular dışında büyük ulusal kütüphaneler ve müzeler de tarihin belli bir alanına ışık tutabilecek efemera koleksiyonları barındırmaktadırlar.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Aslan, Sema (2009). Benim Kitaplarım. Doğan Kitap. ss. sayfa 1. 
  2. ^ "sahaf Terimleri Sözlüğü" (Türkçe). alternatifanne.com. http://alternatifanne.com/sahaf-terimleri-soezlueue/. Erişim tarihi: 19 Tem 2012. 
  3. ^ Sevan Nişanyan. "Sözlerin Soyağacı, Çağdaş Türkçe'nin Etimolojik Sözlüğü" (Türkçe). nisanyansozluk.com. http://www.nisanyansozluk.com/?k=efemera. Erişim tarihi: 19 Tem 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Butterick Patterns 1874 Bahar kataloğundan iki sayfa, bugün bir efemera koleksiyon malzemesi.