Dinozorların sınıflandırılması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Dinozorların sınıflandırılması


Dinozorların sınıflandırılması, genel olarak ilk takson sınıflandırması Aristotales tarafından yapılmışken[1], “Sir Richard Owen”in korkunç güçlü kertenkele anlamına gelen “Dinosauria” (dinozor) terimini bilim dünyasına kazandırmasıyla ve Iguanodon, Megalosaurus, ve Hylaeosaurusu ‘kertenkele sürüngenlerin familyası ve alt takımı’ şeklinde 1842 yılında ayırmasıyla başlamıştır.[2][3] 1887 ve 1888 yıllarında Harry Seeley dinozorları kalça yapılarına göre kertenkele benzeri kalçalı Saurischia (Saurişya)dinozorlar ve kuş benzeri kalçalı Ornithischia (Ornitişya) dinozorlar olarak ikiye ayırmıştır.[4] Bu ayrımlarla dinozorların taksonomisindeki pek çok sismik değişiklikleri içeren kalıcı bir form oluşturulmuştur.

En büyük değişim entomolog “Willi Hennig” 1950 yılında yeni bir form, “Kladistik” olarak bilinen, sistemi oluşturmasıyla başlanmıştır. Mevcut fosil örnekleriyle titiz karakter analizleri yapılarak farklı gruplardaki hayvanlar arasındaki evrimsel ilişkiler belirlenmektedir. 1990'lı yıllarda bilgisayar tabanlı kladistik sınıflandırmalar yapılmaya başlandığında, paleontologlar arasında ilk zoologlar bu sistemi kullanmaya başlamıştır.[5] Yeni keşifler üzerinde yapılan aşamalı inceleme ve çalışmalarla dinozorlar ve taksonlar arasındaki belirsiz ilişkiler 2000'li yılların ortalarından itibaren sağlam sonuçlar vermeye başlamıştır. Kladistik sistem, paleontoloji uzmanları tarafından yaygın olarak sınıflandırmada kullanırken, özellikle popüler yayınlarda Lineen (Linnaean) sistemi tercih edilmektedir.

Benton sınıflandırması[değiştir | kaynağı değiştir]

Dinozor taksonomileri 1980'lerden itibaren paleontologlar tarafından hazırlanıp yayımlanmaya başlamıştır. Aşağıdaki şema saygın bir lisans ders kitabı olan “Vertebrate Palaeontology”nin üçüncü baskısından alıntılanmıştır.[6] Evrimsel ilişkiler hem kladistik hem de geleneksel Lineen sistemle yapılandırılmıştır. Benton serisi Amniota serisi , Sauropsida sınıfı , Diapsida üst sınıfı , Archosauria bölümü,Avemetatarsalia üst bölümü, Ornithodiraara bölümü ve Dinosauria üst takımı dahil olmak üzere tüm dinozorları sınıflandırmaktadır. Dinosauria sonra da iki geleneksel siparişler, ayrılmıştır Saurischia ve Ornithischia . Çapraz işareti (†) soyu tükenmiş (yaşayan hiçbir üyesi olmayan) taksonları belirtmek için kullanılmıştır.

Saurischia takımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Saurişyan, bazen saurişian veya kertenkele kalçalı (dinozorlar)

Ornithischia takımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ornitişyan veya kuş kalçalı (dinozorlar)

Weishampel/Dodson/Osmólska sınıflandırması[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu sınıflandırmada The Dinosauria isimli kitabın ikinci baskısı baz alınmıştır.[7] Dinosauria'nın ilk 1990 yılındaki baskısı alanın uzmanlarının makalelerinin bir derlemesiyle kapsamlı bir kaynak olmuştur. İkinci baskısı güncellenmiş ve revize edilmiş versiyonudur.

Aşağıdaki kladogram ve filogenetik tanımları, evrimsel ilişkilerin mevcut kavramlarını yansıtmaktadır. Belirli bir taksondan sonra verilen takson ve parantez içindeki semboller bu ilişkileri tanımlamaktadır. Taksonlardaki artı işareti ("+") "eklenen" taksonun son ortak atasının tüm torunlarını ihtiva edecek şekilde tarif eden düğüm-tabanlı takson olduğunu göstermektedir. Büyüktür simgesi (">") ise ortak bir atanın organizmalarını taşıyanların hangisinin "daha küçük" kök-tabanlı takson olduğunu göstermektedir.

Saurischia[değiştir | kaynağı değiştir]

(Tyrannosaurus/Allosaurus > Triceratops/Stegosaurus)

Ornithischia[değiştir | kaynağı değiştir]

(Iguanodon/Triceratops > Cetiosaurus/Tyrannosaurus)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ [1] Dinosaur classification-24 Mart 2012‎ 'da erişilmiştir.(İngilizce)
  2. ^ [2] berkeley.edu,Richard Owen-erişim 24 Mart 2012,(İngilizce)
  3. ^ Owens, 1842.
  4. ^ Seeley, 1888. Makale 1888 yılında yayınlanmış olmasına rağmen, ilk 1887 yılında hazırlanmıştır.
  5. ^ Brochu, C.A.; Sumrall, C.D. (2001). "Phylogenetic nomenclature and paleontology". Journal of Paleontology 75 (4): 754–757. doi:10.1666/0022-3360(2001)075. (İngilizce)
  6. ^ Benton, 2004. The classification scheme is available online(İngilizce)
  7. ^ Weishampel, 2004
  • Benton, Michael J. (2004). Vertebrate Palaeontology, Third Edition. Blackwell Publishing. ss. 472 syf. ISBN 0-632-05637-1. (İngilizce)
  • Owen, Richard (1842). "Report on British Fossil Reptiles: Part II". Report of the British Association for the Advancement of Science 11: 60–204. (İngilizce)
  • Weishampel, David B.; Dodson, Peter; Osmólska, Halszka (eds.) (2004). The Dinosauria, Second Edition.. University of California Press.. ss. 861 syf. ISBN 0-520-24209-2. (İngilizce)
  • [3] Tübitak Mini Taksonomi tablosu
  • [4] Biltek, Taksonomi bilgi paketi