Dalibor

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Dalibor
Özgün ismi: Dalibor
Müzik: Bedřich Smetana
Galası: 16 Mayıs 1868
İlk gösterim yeri: Novoměstském (Yenişehir) Tiyatrosu), Prag
Oyuncular: * II. Vladislav: " Bohemya ve Macaristan Kralı,bariton
  • Dalibor: bir şövalye, tenor
  • Budivoj: kale muhafızları komutanı,bariton
  • Beneš: zindan gardiyanı,bas
  • Vítek: Dalibor'un paralı askerlerinden biri, tenor
  • Milada: Ploškovice şehri belediye başkanının kızkardeşi , soprano
  • Jitka: Dalibor'un malikanesinde bir köylü kız, soprano
  • Yargıçlardan biri: bas
  • Halk, yargıçlar, paralı askerler, koro, kalabalik

Dalibor, Bedřich Smetana tarafından bestelenmiş üç perdelik bir operadır.

Opera'nın liberettosu once Almanca "Josef Wenzig" tarafindan yazılmış ve sonra Çekce çeviri "Ervin Špindler" tarafından hazırlanmıştır. Promiyer sahnelenmesi 16 Mayıs 1668'de Prag'da "Novoměstském divadle (Yenisehir Tiyatrosu)" de yapilmistir. Operanin ana konusu Bohemya ve Macaristan Krali II. Vladislav'in hukumdarlik doneminde kralin koylu halki ezici zulumu aleyhinde isyan eden koylulere destek saglayan ve isyan bastirilinca 1498de idam edilen "Dalibor z Kozojed" adli bir Cek sovalye'nin oykusudur. Bu opera ilk temsilinde begenilmemis ve tiyatro kritikleri tarafindan muziksel olarak cok fazla Alman etkisi, ozellikle Richard Wagner etkisi, altinda kalmakla itham edilmistir.[1]


Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyer'de rol alanlar, 25 Ağustos 1868
(Orkestra şefi:-)
II. Vladislav: " Bohemya ve Macaristan Kralı bariton
Dalibor, bir şövalye tenor
Budivoj, kale muhafızları komutanı bariton
Beneš, zindan gardiyanı bas
Vítek, Dalibor'un paralı askerlerinden biri tenor
Milada, Ploškovice şehri belediye başkanının kızkardeşi soprano
Jitka, Dalibor'un malikanesinde bir köylü kız soprano
Yargıçlardan biri bas
Halk, yargıçlar, paralı askerler, koro, kalabalık

Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Geri plan[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir savaşata Şövalye Dalıbor, arkadaşı müzisiyen Zdenek'in askerler tarafından öldürülmesine şahit olur ve arkadaşını ölümünün intikamını almaya ve büyük baskı altında olan halkı idarecilerinin zulümünden kurtarmaya karar veririr.


I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Dalıbor'un cinayet suçu ithamı ile kral tarafından yargılanacaktır. Yargılama celsesi Kral Vladislav'ın, danışmanının ve kendine maiyet eden Budivoj'un girişi ile açılır. Dalıbor Ploskovice şehri viskontunu öldürmekle suçlanmıştır ve kıskardeşi onun intikamının alınmasını istemektedir.

Dalıbor bu ölümün arkadaşı müzikçi Zdenĕk'in öldürülmesine bir misilleme olduğunu açıklar. Dalıbor bu celsede eğer halka zulüm sona ermezse kendisiinde öleceğni söyleyip onu tehdit eder ve bu büyük bir suç olduğu için yaşam boyu hapislik cezasına çarptırılır. Milada Dalıbor'un gösterdiği cesaret ve kahramanlık ruhundan çok etkilenmiştir. Kral'a Dalıbor'a merhamet göstermesi için yalvarır ama bu hiç sonuç vermez. Milada kendini düşünceye verir ve anlarki Dalıbor'a sırsıklam aşıktır. Bir öksüz kız olan Jitka Dalıbor'un birçok iyiliğini görmüştür ve bunlarai Milada'ya anlatıp onun da isyancı savaşçılara katılmasını ister. Bunlar Balıbor'u hapse konulduğu bir şatonuun zindanından kurtarmaya karar vermişlerdir.


II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir ayaklanmaya hazırlık yapmak için Jitka ve Vitek savaşçilai toplamaya giderler. Milada bir kıyafet değitirer bir genç erkek kılığına girer ve Dalıbor'un hapis olduğu şatodaki gardiyan olan Benes'in güvenini kazanır. Budivoj hapisanedeki gardiyanları mümkün olan bir hücum hakkında ikaz eder. Ama Milada Dalıbor'un yanına girmeyi başarır ve onun istediği kemanını getirir. Dalıbor bir rüya görür ve bu rüyada öldürülmüş arkadaşı Zdenek'i görür ama bu Zdanek'in görüntüsü hemen Milada'ya değişir. Dalıbor hemen sonra uyanır. Bu rüyasını öldürülmüş olan arkadaşının öteki dünyadan gönderdiği bir mesaj olarak tefsir eder. Milada gene geldiğinde Dalıbor'a kendine aşık olduğunu itiraf eder ve ondan da pozitif yanıt alır. Birbirine aşık bu iki kişi gelecekte hürriyetlerini kazanıp birlikte olacaklarını hayal etmeye başlarler.


III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

İki aşık gardiyan Benes'e biraz para vererek Dalıbor'un kaçmasına göz yummasını isterler. Ama Benes bunu kabul etmez. Kral'a çıkarak hürriyetlerini isteyen isyancılara bilmeden ve hiç kasıtsız yardım ettiğini itiraf eder ve bu suçundan dolayı idam cezasına çarptırılır. Budivoj Dalıbor taraftarlarının bir ayaklanma hazırlayıp ülkesini tehdit ettiğini Kral'a açıklar ve tedbir olarak suçlu olan Dalıbor'un idam edilmesi gerektiğini Kralı inandırır. Kral Vladislav'ın barış içinde yaşayan bir ülkenin kralı olma hayallerinin gerçekler tarafından boşa götürüldüğünü anlamıştır. Milada şatonun dışında iken şatoda bir idam olacağı zaman çalınan canları duyar ve bunların Dalıbor'un idamını ilan ettiğini anlar. Gelen savaşçılarla birlikte Dalıbor'u kaçırmak için şatoya bir hücum girişimi yapar. Dalıbor'u zindandan çıkarmayı başarır ama çok ağır şekilde yaralanır ve sevgilisini kolları arasında olur. Dalıbor da ölen sevgilisinden ayrı olmak istemez ve kamasıyla kendisini öldürür. Böylece diğer dünyada sevgilisi ile birlikte olacaktır. (Eserin bir başka verziyonunda ise Milada ona ulaşamadan Dalıbor idam edilir.)


Seçilmiş ses ve video kayıtları [2][değiştir | kaynağı değiştir]

Çekce

Yıl Roller
(Vladislav, Dalibor, Budivoj, Benes, Vitek, Milada, Jitka)
Orkestra şefi,
Opera Evi ve Orkestra
Marka
1950 Václav Bednář,
Beno Blachut,
Teodor Srubar,
Karel Kalas,
Antonín Votava,
Marie Podvalová,
Štefa Petrová
Jaroslav Krombholc,
Prag National Theatre Orkestra ve korosu
2CD (2001)
Supraphon SU 3541-2
1967 Jindrich Jindrák,
Vilém Pribyl,
Antonin Svorc,
Jaroslav Horácek,
Zdenek Svehla,
Nadézda Kniplová,
Hana Svobodova-Janku
Jaroslav Krombholc,
Prag National Theatre Orkestra ve korosu
2CD: Supraphon 11 2185-2
1977 Allan Monk,
Nicolai Gedda,
Harlan Foss,
Paul Plishka,
John Carpenter,
Teresa Kubiak,
Nadia Šormová
Eve Queler
Opera Orchestra New York ve New York Choral Society
2CD (2004) Mitridate «Ponto» POCD 1018
1997 Ivan Kusnjer,
Leo Marian Vodicka,
Vratislav Kriz,
Jiri Kalendovsky,
Miroslav Kopp,
Eva Urbanová,
Jirina Marková
Zdenek Kosler,
Prag National Theatre Korosu ve Orkestrasi
2CD:Supraphon SU 0077 2632
1999, Valery Alexeev,
Valery Popov,
Damir Basyrov,
Jiri Kalendovsky,
Valentin Prolat,
Eva Urbanová,
Dagmar Schellenberger
Yoram David ,
Orchestra e Coro del Teatro Lirico di Cagliari;
2CD (2000); Dynamic CDS 295/1-2

Almanca

Yıl Roller
(Vladislav, Dalibor, Budivoj, Benes, Vitek, Milada, Jitka)
Orkestra şefi,
Opera Evi ve Orkestra
Marka
1969, Eberhard Wächter,
Ludovico Spiess,
Oskar Czerwenka,
Walter Kreppel,
Adolf Dallapozza,
Tugomir Franc,
Leonie Rysanek,
Lotte Rysanek
Josef Krips,
Orchester und Chor der Wiener Staatsoper
2CD (2005):Opera d'Oro OPD 1434

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Clapham, John , "Smetana: A Century after". The Musical Times, 125(1694), say.201, 203-205 (Nisan 1984) {{ing}].
  2. ^ Kaynak: Operadis-Opera Diskografi sitesi Dalibor listesi] {ing} (Erişme:26.5.2010)]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]