Dünya tarihi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Dünya tarihi

OrteliusWorldMap.jpeg

Ortelius tarafından 1570 yılında çizilen Dünya Sahnesi Görünümü adlı Dünya haritası.

Dünya tarihi, dünyanın çeşitli yerlerindeki insanların yüzyıllar boyunca geliştirdikleri uygarlıkların öyküsüdür. Bu öykü çeşitli madde başlıkları altında anlatılmıştır. Dünya tarihine ilişkin bilgiler, ayrıca ülkelere ilişkin maddelerin tarih bölümlerinde, ünlü kişilerin yaşam öykülerinde, savaşlar, çarpışmalar, keşifler, siyasal ve toplumsal hareketler, dinler gibi tarihsel olaylarla ilgili maddeler bulunabilir. Hititler, Asurlar, Aztekler ve İnkalar gibi başka bazı halkların belirli dönemlerde egemen oldukları, bir süre sonra ise yok oldukları gözlenmektedir.

Konu başlıkları

Tarih öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Çağ (MÖ 3300-375)[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 3300-2500[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik Mezopotamya haritası.

Dünya'nın ilk yerleşik kültürü, Yunanca'da nehirler arasındaki ülke anlamına gelen Mezopotamya'da günümüzden 5000 yıl önce başladı. Fırat Nehri'nin güneyindeki ovalarda sulama sistemlerinin gelişmesiyle tarım toplulukları oluştu[1]. Bu topluluklar önce kasabalara daha sonra ise şehirlere dönüşmeye başladı. Bilinen ilk şehir Uruk'un ortaya çıkması yaklaşık olarak MÖ 3200'e tarihlenir. MÖ 3300'de Mezopotamya'da yazı bulunmuşken bunu Mısır'da hiyeroglif yazısının bulunması takip eder. Bunu izleyen 300 yıl içerisinde her şehir çevresindeki arazilere hakim hale geldi ve Sümer olarak adlandırılan bölgede birçok şehir devleti oluştu[2] . Aynı dönemde Sümer demircileri bronz üretimine başladı. Tekerlekli yük arabalarının katkısıyla tarım daha üretken hale geldi. Buna karşılık bazı insanlar tarımdan uzaklaşarak el sanatları, ticaret, rahiplik gibi mesleklere yönelmeye başladı. Böylece Lugal olarak bilinen kralların başkanlığında dünyanın ilk sınıflı toplumu da Sümer ülkesinde gelişti. MÖ 2800 tarihinde Uruk Şehri'nin nüfusu 50.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Şehirler gittikçe gelişmeye başladı ve Anadolu ve İran ile tahıl, ağaç ve çömlek ticareti nehirler aracılığı ile gerçekleştirildi. Mezopotamya'da nüfusun artması toprak ve su konusunda çatışmalara sebep oldu. Bunun için uzun süre birbirleriyle çatışamalara girdiler.

Mısır'da ise Narmer, MÖ 3100 civarında ülkeyi birleştirdi. Narmer'ın kim olduğu hakkında tartışmalar olsa da, Menes'in Mısır'ın ilk başkenti Menfis'i kurduğuna ve ilk Mısır hanedanının (MÖ 3100-2890) kurucusu olduğuna inanılır[3]. Erken Hanedan Dönemi'nde mumyalama yoluyla ölünün muhafazasa edilmesi gibi Mısır kültürünün birçok belirgin özelliği ortaya çıkmıştı. İlerleyen zamanlarda yarı kutsal bir statüye sahip olan Firavun adıyla anılan kralın başında olduğu bir toplum hiyerarşisi gelişti. Kral Snakht'ın başa geçtiği MÖ 2686'dan itibaren İkinci Hanedan sona erdi ve Eski Krallık döneminin başlangıcı oldu. Bu dönemde krallar mastaba denilen dikdörtgen kerpiç odaların altına gömülmüştü. İlk piramit ise MÖ 2650'de Kral Djoser için Sakkara basamaklı piramidi inşa edildi[4]. Mimar İmhotep tarafından yapılan bu piramitlerden sonra düz kenarlı piramitler ortaya çıkacaktı.

Çin'de uygarlığın Sarı Irmak ve civarında geliştiği kabul edilir. Çinli zanaatkarlar önce bronzdan aletler sonra da çeşitli tarzda kaplar yaptılar. İpek dokumacılığı da yaptığı bilinen Çinliler, MÖ 2400 civarında Longshan Kültürü'nü geliştirdiler. Bu kültürdeki çiftçiler önce sulama sistemlerini geliştirdiler, daha sonra da pirinç tarımına başladılar.

MÖ 2500 civarında günümüzde Yunanistan'a bağlı Girit adasında Minos Uygarlığı başladı. Bu uygarlık önce Kiklad Adaları daha sonra da Doğu Akdeniz bölgesinde geniş ticaret ağları oluşturacaktı. Avrupa'nın batısında astronomiye verilen önem arttı. Bunun için ayakta duran taşlar dikilmeye başlandı. Stonehenge buna örnek olarak verilebilir. Amerika kıtasında uygarlığın ilk izleri Peru ve And Dağları etrafında görüldü (MÖ 2800). Burada yaşayan çiftçiler patates yetiştirmeye önem vererek lama beslediler.

İndus Nehri etrafında da birçok şehrin kurulması bu devirde gerçekleşti. Saban kullanılarak tarımsal faaliyetler başarıyla yürütüldü. İndus Nehri'ndeki en büyük şehir ise 100.000'e yaklaşan nüfusuyla Mohenjo-daro idi.


  • Yaklaşık 3200'den başlayarak Suriye ve Filistin'de Ugarit, Byblos gibi kentler kuruldu[5]

MÖ 2500-MÖ 2000[değiştir | kaynağı değiştir]

Mezopotamya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ziggurat ve Ur kentinden kalıntılar
  • Ur kenti yaklaşık 2500'de Sümer Krallığı'nın başkenti yapıldı [1]
  • yaklaşık 2700'de Gılgamış Uruk kralı oldu[1]
  • 2500 dolaylarında Ur'da kral mezarları yapıldı [1]
  • Akadlı Büyük Sargon (Şarrukin) büyük bir imparatorluk kurdu [1]
  • Ur egemenliği son buldu [1]

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ebla'nın kuruluşu (2800)
  • Truva yöresinde ilk kentler
  • tunç işlenmeye başlandı
  • 2200 sıralarında Amoriler geniş toprakları istila ettiler

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Hititler'in savaş başarılarındaki önemli bir etken olarak, buldukları çok kişili savaş arabası gösterilir
  • Hititler yaklaşık 2000'de ortaya çıktı, demirden ilk araç ve silahlar yapıldı.

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yaklaşık 2500'de ilk köyler kuruldu
  • çömlek yapımında kullanılan döner tabla bulundu
  • Huang He Vadisi'ne (Sarı Irmak) yerleşim başladı

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Izgara planlı büyük İndus kentleri kuruldu (Mohencodaro, Harappa)
  • merkezi ısıtmalı, kanalizasyonlu iki katlı evler yapıldı

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Meksika'da köyler kuruldu
  • Toprak ekildi
  • Pamuklu dokumacılık başladı
  • 2500'lerde taş yapılar görüldü

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İlk yerleşimler
  • Çömlekler ve kaba taş yapılar yapıldı
  • Yaklaşık 2500'de Andlar'da tarım başladı

İÖ 2000 - İÖ 1600[değiştir | kaynağı değiştir]

Akad dilinde çivi yazısı ile yazılmış 282 madde.

Mezopotamya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Babil ve Asur uygarlıklarının yükseliş dönemi (yaklaşık 2000), ilk kütüphaneler.
  • Babil Kralı Hammurabi (1792 - 1750) ilk yazılı yasalardan birini 1760 civarında yürürlüğe koydu.
  • Kasitler Mezopotamya'ya yerleşti.

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

Hyksosları bir savaş esnasında yenen Mısır kralı Ahmose.
  • Asyalı göçebe Hyksoslar (Hiksoslar) Aşağı Mısır'ı istila etti. (yaklaşık 1700)
  • Cam, savaş arabaları, mobilya yapımı başladı.

Ege[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Knossos'ta Tunç Çağı kültür merkezi Knossos Sarayı yapıldı.
  • Phaistos kenti zenginleşti. (2000 - 1700)
  • Savaş arabaları, çanak çömlek yapımı gelişti.
  • Minos uygarlığına ait olan, günümüzde henüz çözümlenmemiş Linear A olarak adlandırılan ve soldan sağa yazıldığı sanılan bir yazı bulundu.

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kentler canlandı ve gelişti. (1800 - 1600)
  • İlk alfabenin kullanılışı.

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hititler bölgeyi egemenlik altına aldılar.
  • Büyük taş bloklardan tapınak ve saraylar, kaya anıtları, güneş kursları, tunç ya da değerli madenlerden tanrı ve kral heykelleri yapıldı.

İbraniler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sami kökenli topluluklar İbrahim'in önderliğinde Filistin'e yerleşti. (yaklaşık 2000) Daha sonraları bir bölümü Mısır'a göç etti.

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kuzeyden gelen Ariler'in İndus havzasına yerleşmesiyle başlayan İndus uygarlığı 1750'ye kadar en parlak dönemini yaşadı.

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tunç döküm işçiliği gelişti; resimyazı.
  • Ayrıntılı olmayan bir takvim kullanılıyordu.
  • İpek dokumacılığı başladı.
  • Gelişkin tarım araçları, tekerlek ve savaş arabaları kullanıldı.

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

And Dağları'nın uydu resimleri.
  • Orta Amerika'da tapınaklar yapıldı.
  • İlk resimyazı kullanıldı.
  • Tarımla geçinen köy toplulukları kuruldu.

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Andlar'da dinsel tören yapılan merkezler 2000 yıllarında görülmeye başlandı.
  • Peru'da Kotoş kenti kuruldu. (yaklaşık 1800)
  • Yoğun tarımın en gelişkin örnekleri Orta Andlar'da ortaya çıktı.
  • Pamuk liflerinden giyisiler yapıldı.
  • Sepet ve hasır üretimi başladı.

İÖ 1600 - İÖ 1200[değiştir | kaynağı değiştir]

Mezopotamya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Babil'de bilim ve matematik çok ileri bir düzeye ulaştı.
  • Hurri kökenli savaşçılara dayanan Mitanni egemenliği geçici bir süre Asur'u kapsadı.
  • 1360'tan sonra Mitanni devleti çöktü ve Asur egemenliği başladı.

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Ramses'in Ebu Simbel'deki heykeli.
  • 1567'de Hyksos egemenliği son buldu.
  • Üçüncü Tutmosis 1470'lerde Mezopotamya'yı işgal etti.
  • Ahenaton yönetimi. (1379 - 1362)
  • II. Ramses yönetimi (1304 - 1237)
  • Karnak Vadisi mezarları yapıldı.

Ege[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1450'lere doğru bir deprem Knossos'u yerle bir etti.
  • Minos Uygarlığı sona erdi.
  • özelikle Yunanistan'da Miken kentleri gelişti.
  • 1250'de Miken'de Aslanlı Kapı yapıldı.
  • Çözümlenmesi Michael Ventris tarafından yapılan Linear B denen yazı biçimi geliştirildi.
Fenike ve Fenikelilerin ticaret alanları

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mısır ile Fenike arasında yoğun ticaret ilişkileri kuruldu.
  • Mısır daha sonra Fenike üzerinde denetim kurdu.
  • 14. yüzyılda bölge Mısır'ın denetiminden çıktı.
  • 1200'lerde Filistiler Filistin'e yerleşti.
  • 13. yüzyılda Akdeniz'in doğusu Deniz Kavimleri'nin saldırısına uğradı.
En geniş sınırlarında Hitit Devleti. (Mavi alan) (yaklaşık 1400)

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

İbraniler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1570'lerde Mısır firavunları İbraniler'i yok etmeye başladı.
  • 1250'de Musa'nın önderliğinde Mısır'dan çıktılar.

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Shang Hanedanı (Şang) (1766 - 1123)
  • Takvim geliştirildi.
  • Resim, işaret ve hecelere dayalı Çin yazısı kullanılmaya başlandı.
  • Loyang (Luoyang), Anyang, Çöngçou (Zengzhou) kentleri kuruldu.
Meksika Körfezi'nin 3 boyutlu görüntüsü.

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Peru'da büyük taş yapılar ve tapınaklar görüldü.
  • Çavin uygarlığının ilk gelişmeleri başladı. (yaklaşık 1300 - 1200)

İÖ 1200 - 1000[değiştir | kaynağı değiştir]

Mezopotamya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 13.-12. yüzyıllarda, Deniz Kavimleri'nin saldırıları, Asur ve Mitanni devletlerinin parçalanmasına neden oldu

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 12. yüzyılda Mısırlılar Deniz Kavimleri'yle iki kez savaştılar
  • daha sonra 10. yüzyılda Asurlular'ın saldırısına uğradılar

Yunanistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Troy filmindeki Truva atı
  • Mikenler yaklaşık 1150'de Truva'yı ele geçirdi
  • Deniz Kavimleri Miken uygarlığını yaklaşık 1100'de yıktı
  • Eski Yunan uygarlığı Dorlar'ın Yunanistan'ı işgalinden sonraki dönemde gelişti

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hitit devleti ayaklanmalar, komşu devletlerin ve Deniz Kavimleri'nin saldırıları sonucu yıkıldı

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sur ve Sayda kentleri gelişti
  • Batı Akdeniz'de ilk Fenike kolonileri kuruldu
  • 1200'lerde Demir Çağı başladı

İbraniler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ganj ve Brahmaputra ırmakları vadilerinde yeni yerleşim merkezleri kuruldu (1100)
  • atlar evcilleştirilmeye başlandı
  • Pirinç üretimine geçildi

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Zhou Hanedanı döneminde Çin
  • Batıdan gelen Zhoular, Shang hanedanını devirdi (1122)
  • Zhou Hanedanı yaklaşık 1000 yıl yönetimde kaldı

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Çavin uygarlığı yaklaşık 1000 yıl sürdü (200'e kadar)
  • saraylar, tapınaklar, pazaryerleri yapıldı

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kuşi (Güney Mısır ve Sudan) uygarlığının ilk dönemleri yaklaşık 1000'de başladı

İÖ 1000 - İÖ 800[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunanistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yunanlılar yaklaşık 900'de Fenike alfabesini geliştirerek benimsediler
  • Soyluların yönetiminde kent devletleri gelişmeye başladı

Aleph BethGimel Yodh Teth Waw

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Urartular

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

İbraniler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Olmek eseri dev kafa, Xalapa Müzesi (San Lorenzo, Tenochtitlan)
  • İlk Upanişadlar (Hint kutsal metinleri) görüldü
  • kast sistemi gelişti

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Olmekler büyük Kuikuilko piramidini yaptılar
  • Yucatan ve Honduras'ta yeni uygarlıklar ortaya çıktı

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • And vadilerinde sulama teknikleri geliştirildi
  • çok renkli dokumalar yapıldı
  • jaguara tapınma ve ilk Güney Amerika yazıları ortaya çıktı

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

Etrüsk kentleri

İÖ 800 - İÖ 650[değiştir | kaynağı değiştir]

Mezopotamya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Asurlar'ın yükseliş dönemi
  • İkinci Sargon (İkinci Şarrukin) (722- 704)
  • Sinahheriba (Sanherib) (704 - 681)
  • Asurbanipal (668 - 625) yönetimleri
  • Horsâbad (Şarrukin Kalesi) yapıldı

Yunanistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 750 dolayları Uratular'ın en parlak dönemleri
  • 700'lere doğru Urartu Krallığı zayıfladı
  • Batı Anadolu'da Lidya Krallığı kuruldu
  • yaklaşık 700'de sikke kullanılmaya başlandı

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Doğu Akdeniz Asurlar'ın egemenliği altında
  • deniz ticareti gelişti

İbraniler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 770'lerde Doğu Zhoular hanedan kurdu
  • tunç işçiliği gelişti
  • mancınık bulundu
  • ince çanak çömlek yapımı başladı

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Orta Avrupa Keltleri yaklaşık 700 - 400 arasında İngiltere'ye ulaştı
  • Keltler'le birlikte demir işlenmeye, tepelere kaleler yapılmaya
  • atlardan yararlanılmaya başlandı

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 753'te Tiber Irmağı üzerinde, Latinler Roma kentini kurdular

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kuşiler ve Asurlular arasında çatışma çıktı
  • Kuşiler güçten düştü

Klasik Çağ (MÖ 700-600)[değiştir | kaynağı değiştir]

Mezopotamya[değiştir | kaynağı değiştir]

Babil'in Asma Bahçeleri

Yunanistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Drakon Yasaları (621)
  • Solon Yasaları (yaklaşık 590)
  • Pisistratus 560 dolaylarında Atina'da tiran oldu
  • yaklaşık 510'da 500'ler Konsili kuruldu

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik Efes haritası
  • Urartu Krallığı 600'lerde yıkıldı
  • Lidya egemenliği kuruldu
  • Milet ve Efes kentleri dışındaki tüm kıyı kentleri Lidya egemenliğine girdi
  • Yaklaşık 547'deki Pers istilasi sonunda Lidya Persler'e bağlandı
  • Anadolu'da Pers egemenliği kuruldu

Persler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yakındoğu'da Pers egemenliği başladı
  • Kiros (Kurus) 559 - 529 arası kral oldu
  • Pasargad başkent yapıldı
  • Birinci Darius dönemi (521 - 486)

İbraniler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Buda heykeli
  • Ganj devletleri yıkıldı
  • Persler Hindistan'ı işgal etti
  • Buda yaklaşık 563 - 483 arasında yaşadı

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Konfüçyüs yaklaşık 550'de doğdu: Laozi Taoculuk'u kurdu

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Klasik bir Maya tapınağı

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Orta ve Kuzey Avrupa'da, La Téne'de gelişen İkinci Demir Çağı uygarlığı yaklaşık 500'de başladı

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Etrüskler Roma'ya girdi
  • Birinci Tarquinius Roma'nın ilk Etrüsk kralı oldu (616 - 579)
  • İlk taş yapılar ve Roma duvarları yapıldı
  • İkinci Tarquinius 510'da sürgüne gönderildi
  • 509'da Roma Cumhuriyeti kuruldu

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Nijerya'da Nok uygarlığının başlangıcı (yaklaşık 500)
  • demir eritme yöntemi bulundu

İÖ 500 - İÖ 300[değiştir | kaynağı değiştir]

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İskender Mısır'ı işgal etti (333)
  • yaklaşık 300'de Ptolemaios hanedanı yönetime geldi
  • İskenderiye kuruldu

Yunanistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Büyük İskender'in Pers hükümdarı III. Dara ile savaşmasını gösteren temsili resim
  • Atina'da tiyatro ve felsefenin altın çağı
  • Perikles dönemi (461 - 430)
  • Peloponnesos Savaşı (431 - 404) oldu
  • Makedonyalılar Yunanistan'ı işgal etti ve Büyük İskender egemenliği (336 - 323) başladı

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İyonya'da Pers egemenliği kuruldu (387)
  • Pers egemenliğindeki kıyı kentleri geriledi
  • İskender batı ve batı ve güneybatı kıyılarını ele geçirdi
  • Anadolu'da 350'lerden başlayarak Makedonya egemenliği kuruldu

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 200 yılında Selevkos İmparatorluğu, (Antiokus Romalılar tarafından yenilgiye uğratılmadan önce).
  • Kartaca Sicilya'yı işgal etti
  • Yakındoğu Persler'in egemenliğine girdi
  • yaklaşık 310'da Selevkos Krallığı kuruldu.

Persler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kral yolu yaklaşık 500'de yapıldı
  • Darius Yunanistan'ı işgal etti
  • 490'da Maraton Savaşı'nda yenildi
  • Yunanlılar Salamis Savaşı'nda 8480 Persler'i yenilgiye uğrattı
  • Büyük İskender Pers İmparatorluğu'nu egemenliği altına aldı (330)

Filistin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Filistin, Büyük İskender'den sonra Yakındoğu'nun egemenliğini ele geçiren Selevkos hanedanının yönetimine girdi

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Çandra Gupta
  • Maurya İmaparatorluğu'nu kurdu (yaklaşık 320)

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Peru'da Çavin uygarlığı çöktü ve Paracas uygarlığı doğdu
  • Güney Amerika'da matematik, astronomi alanlarında gelişmeler oldu
  • metal işlemeciliği başladı.

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

Appian Yolunun güzergahı
  • Yunan edebiyatında ilk kez Keltler'den söz edildi (yaklaşık 500)
  • Keltler'in reisi Brennus Roma'yı yağmaladı (390)

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 450 dolaylarında Lex XII Tabularum (12 Levha Yasası)
  • 343 - 290 arası Samnit Savaşları
  • yaklaşık 312'de Appian Yolu yapıldı

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Meroe, Kuşi Devleti'nin başkenti oldu (yaklaşık 500)
  • Sudan yöresinde demir işlemeciliği gelişti

İÖ 300-İÖ 44[değiştir | kaynağı değiştir]

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mısırlılar su çarkını, torna tezgâhını, makarayı, cam üflemeyi buldu
  • 81'de Mısır Romalılar'ın koruması altına girdi

Yunanistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yaklaşık 300'den sonra siyasal açıdan gerileme başladı
  • Yunan Kültürü Akdeniz'e ve Yakındoğu'ya yayıldı
  • Helenistik Dönem
  • 146'da Yunanistan Roma'ya katıldı

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Anadolu'da Pontos (Pontus)
  • Bitinya ve Bergama krallıkları kuruldu
  • yaklaşık 120'lerde Bergama, 74-63'teki savaş sonunda ise Pontos Roma'ya bağlandı
  • Bitinya Roma'ya miras kaldı

Doğu Akdeniz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kartaca Savaşları yapıldı (264-146)
  • Hannibal dönemi (220-187)
  • Roma Kartacayı aldı (146)
  • Selevkos egemenliğinin yeniden canlanışı
  • Antiokhoslar dönemi (324-187)

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Arsakes yaklaşık 250'de Pers İmparatorluğu'nun eski topraklarında Part Krallığı'nı kurdu
  • yaklaşık 100'den sonra Çin ile Avrupa'nın ticaretine aracılık etmeye başladı

Filistin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Makkabi kardeşler Selevkos kralına ayaklanmalara önderlik ettiler (168)
  • Romalılar 66-64'te Filistin'i işgal etti

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Aşoka döneminde (yaklaşık 274-235) Budacılık devlet dini oldu
  • Aşoka'dan sonra Maurya İmparatorluğu yıkıldı

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin Seddi

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Oaxaca Vadisi'ndeki Monte Alban'da, yaklaşık 300'den başlayarak Zapotek uygarlığı gelişti
  • Olmekler çöktü

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Güney Peru ve Bolivya'da Nazka uygarlığı gelişti;
  • suyolu, kemer ve kanallar yapıldı, çömlek kullanımı başladı

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Keltler 280'lerde Yunanistan'a akınlar düzenlediler
  • Telamon Savaşı'nda yenilgiye uğradılar (225)
  • Belçika Keltleri Güney Ingiltere'ye yerleşti
  • Sezar Galya'yı 50'de işgal etti

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

Jül Sezar
  • Hannibal Roma ordusunu Cannae'de (Kanne) yendi (216)
  • Skipion, Kuzey Afrika'daki Zama'da Hannibal'i bozguna uğrattı (202)
  • Gracchus dönemi (133-121)
  • Marius dönemi (119-86)
  • Sulla'nın diktatörlüğü (81-78)
  • 1.Triumvirlik (60)
  • Jül Sezar'ın diktatörlüğü (48-44)
  • Jül Sezar'ın öldürülüşü (44)

Hunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hun Imparatorluğu kuruldu (İÖ 220)
  • İlk hükümdarı Mete (Teoman) dönemi (209-174)

İÖ 44 - İS 200[değiştir | kaynağı değiştir]

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Roma İmparatoru Trajan İran'ı ele geçirdi (İS 115-116)

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kraliçe Kleopatra yönetimi (İÖ 48-30)
  • Mısır bir Roma eyaleti oldu (İÖ 30)

İbraniler[değiştir | kaynağı değiştir]

İsanın annesi Meryem
  • Büyük Hirodes yönetimi (İÖ 48-30)
  • İsa'nın doğumu (yaklaşık İÖ 4)
  • Roma yönetimine karşı ayaklanma (İS 66-70)
  • Kudüs'ün yakılıp yıkılması (İS 70)

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Augustus döneminde Roma'da Hint elçiliği açıldı
  • Hindistan'da ilk Roma kolonisi kuruldu (İS 25)
  • Kuzey Hindistan'da Kanişka'nın krallık dönemi (İS 100-150)

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Budacılık Çin'de yayılmaya başladı
  • Wang Meng yönetimi sırasında reform girişimleri (İS 9-23)
  • Çin'de doğal yıkımlar sonucu açlık, salgın hastalık, göçler, toplumsal kargaşa ve ayaklanmalar
  • başkent Loyang'a (Luoyang) taşındı

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Güney İngiltere'de, Cunobelinus yönetime geldi (İS 10-42)
  • Roma'nın işgali (İS 43-84)
  • Kraliçe Boudicca Roma yönetimine karşı bir ayaklanmaya önderlik etti (İS 60)

Hunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İS 50'de Güney ve Kuzey Hun devletleri olarak ikiye ayrıldı

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

Magistra olarak tasviye edilmiş Augustus; Heykelin mermer başı MÖ 30–20 yılı civarında, vücudu ise MS 2. yüzyılda yapılmıştır.

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Etiyopya Krallığı İS 100 dolaylarında kuruldu. Mandingo kabilesi Nijer havzasında egemen oldu.

İS 200-330[değiştir | kaynağı değiştir]

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mısır'da ilk Kopt kilisesi kuruldu

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

William R. Shepherd tarafından 1923 yılında çizilmiş İstanbul haritası
İstanbul'un tarihi
Byzantion
   Byzantium
   Augusta Antonina
   Nova Roma
Konstantinopolis
   Kostantiniyye
İstanbul
İstanbul'un fethi
İstanbul'un işgali
  • Bizantion (Bizans) kentine Konstantinopolis (bugün İstanbul) adı verildi (330)
  • Konstantinopolis Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesinden sonra Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu'nun başkenti oldu

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ganj Vadisi'nde Gupta Krallığı yaklaşık 320'lerde kuruldu

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Romalı tüccarlar Çin limanlarına ulaştı
  • Han Hanedanı 220'lerde yıkıldı
  • Çin küçük devletlere bölündü

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Maya uygarlığının klasik dönemi 300'de başladı (900'e kadar sürdü)
  • Teotihuakan kent uygarlığının yükseliş dönemi (750'ye kadar sürdü)
  • piramitler ve Maya takvimi yapıldı

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kuzey Peru'da Moçe uygarlığı 200'de başladı (700'e kadar sürdü)

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Meroe'deki (Sudan) Kuşi uygarlığı yıkıldı, Etiyopya gelişmeye başladı

İS 330-500[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Romalılar Edirne Savaşı'nda Germen kavimlerini yendiler (378)
  • 410'dan başlayarak özgür iradeye ağırlık veren bir dini öğreti olan Pelagiusçuluk gelişti

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

  • II. Şapur (309-379) yönetiminde birçok zaferler kazanıldı
  • Hunlar'ın ilk akınları yaklaşık 400'de görüldü
  • İran 480'lerde Hun yönetimine girdi

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gupta Krallığı 480'lerde Akhunlar'ın eline geçti

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kuzey Britonlar (Piktler) 360'larda Güney İngiltere'ye akınlar düzenlediler
  • İrlanda Hıristiyanlık'ı kabul etti

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

Batı Roma en parlak zamanında (kırmızı)

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Etiyopya Hıristiyanlık'ı kabul etti

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Japon uygarlığının başlangıcı[7]
  • Japonlar Çince'yi kendilerine uyarladılar (yaklaşık 400)[7]

Hunlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Poetic Edda'dan alınma bir Attila resmi. Hun imparatoru, kendisini bizzat gören Bizans tarihçisi Priscus'un tasvirine de uygun olarak, kısa boylu, hafif çekik gözlü ve yanık tenli olarak resmedilmiş.
  • 434'te Attila Hun İmparatoru oldu
  • Bizans kuvvetlerini bozguna uğrattı
  • Bizans orduları Tuna'nın güneyine çekildi (447)
  • Galya Seferi (451), İtalya Seferi (452)

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 360'larda Avrupa'ya ilk Hun akınları başladı
  • Clovis, Frank Krallığı'nı kurdu (480)

İS 500-700[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İmparator Jüstinyen dönemi (527-565)
  • Lombardlar 570'lerde İtalya'yı işgal etti
  • Araplar'ın Konstantinopolis kuşatması başarısızlıkla sonuçlandı (674-678)

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

  • II. Hüsrev (Sasani) yönetimi (590-628)
  • Mısır ve Suriye alındı
  • İran 641'de Arap saldırısına uğradı

İslâmiyet' in Doğuşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur'an'ın ilk suresi olan Fatiha Suresi.

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Onlus sayı sistemi kullanıldı (yaklaşık 520)
  • Kuzey Hindistan Kralı Harşa yönetimi (606-647)

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tang Hanedanı kuruldu (618-906),başkent Xian yakınlarında Changan'a taşındı
  • sanatın geliştiği bir dönem
  • el arabası, barut, kâğıt gibi buluşlar gerçekleşti

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Maya uygarlığın doruk noktası (600-700)
  • büyük anıtlar ve saraylar yapıldı

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Peru'da Tiahuanaco din merkezi oldu (yaklaşık 600-1000)

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İrlanda'da 6.-10. yüzyıllarda sanat ve edebiyatın altın dönemi yaşandı

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Frank Krallığı
  • Budizm resmi din olarak benimsendi (yaklaşık 550) [7]
  • Japon toplumunun yeniden yapılanması (645-700)[7]

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Paris Frank Krallığı'nın başkenti oldu (507)[6]
  • Slavlar Balkanlar'da ilerledi (600'ler)[6]

Orta Çağ (375-1450)[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bizanslılar 750'lerde İtalya'dan sürüldü
  • Ön Bulgarlar'la savaşlar (yaklaşık 750-800)

İslam Dünyası[değiştir | kaynağı değiştir]

622-750 yılları arasında İslam Devleti██ Muhammed döneminde ele geçirilen topraklar (622-632)██ Dört Halife döneminde ilave edilenler (632-661)██ Emeviler döneminde ilave edilenler (661-750)

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Batı Hindistan'a Arap akınları
  • Sind ve Semerkant'ın alınışı
  • ilk Hindu devletleri ortaya çıktı

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Güneş Piramidi
  • Tiahuanco'da Güneş Piramidi yapıldı (yaklaşık 700)

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Rhodri Mawr ilk Gal prensi oldu
  • İrlanda'ya ilk Viking akınları başladı (yaklaşık 800)
  • Dublin kuruldu (yaklaşık 831)

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gana İmparatorluğu'nun yükseliş dönemi başladı

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Şarlman
  • Nara dönemi (710-784) [7]
  • güzel sanatlar, mimarlık, seramik işleri gelişti
  • Kyoto 794'ta Japonya'nın başkenti oldu [7]
  • Kampuçya'da Angkor Krallığı kuruldu (800) [8]

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

İS 850-1000[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Mavi hatlar Viking'lerin ulaştığı yerleri, Yeşil bölgeler yerleştikleri yerleri gösterir.
  • Vikingler Kiev kentini kurdular (yaklaşık 880)
  • 980'lerde Kievli Aziz Vladimir (Birinci Vladimir) döneminde Rusya'da Hıristiyanlık yayıldı

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Birinci Basileios (Birinci Vasil) yönetimi (867-886), 880'lerde Araplar'ı yendi
  • II. Basileios (İkinci Vasil) dönemi (976-1025)
  • Bulgarlar yenildi

İslam Dünyası[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Tancavur tapınağı
  • Güney Hindistan'da Çola hanedanı güçlendi (yaklaşık 900-1200)
  • Tancavur tapınağı yapıldı (yaklaşık 1000)

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 10. yüzyılda Meksika'da Toltek uygarlığı gelişti
  • Vikingler, Grönland'ı geçerek Kuzey Amerika'ya ulaştılar (yaklaşık 100)

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Inca mumya
  • 10. yüzyılın ortalarında Peru'da İnkalar güçlenmeye başladı

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Galler'de; Howel Dda Yasaları (yaklaşık 940)
  • Brian Boru (941-1014) ilk İrlanda kralı oldu

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Zimbabve'de Demir Çağı başladı (yaklaşık 900)
  • büyük yapılar yapıldı

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Normandiya Haritası
  • Fucivara ailesinden Miçinago dönemindeki kültürel canlanmaya karşın aşırı savurganlık toplumsal hoşnutsuzluklar doğurdu (995-1028)

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Şarlman'ın imparatorluğu parçalandı (843)
  • İngiltere'de Alfred dönemi (871-900)
  • Viking Rollo, Normandiya'yı kurdu (911)

İS 1000-1150[değiştir | kaynağı değiştir]

Selçuklular[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hıristiyan Kilisesi, Bizans Ortodoks ve Roma Katolik kiliseleri olarak ayrıldı

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilge Yaroslav

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Song Hanedanı döneminde resim ve seramikte önemli gelişmeler oldu (yaklaşık 1000-1200)
  • 1040'larda tahtadan tek tek oyulan harflerle basım yapılmaya başlandı

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Peru'da Çimu uygarlığı doğdu

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Vikingler İrlanda'dan sürüldü (1014)
  • 1030'larda İkinci Malcolm İskoçya'nın sınırlarını genişleterek neredeyse bugünkü duruma getirdi
  • İskandinav yöneticilere karşı ayaklanan Somerled, Argyll ve adaları yönetimi altına aldı (1140-1164)

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Batı Afrika'da Yoruba kent devletleri kuruldu (yaklaşık 1100)

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Angkor Vat tapınağı
  • Japon edebiyatının canlanışı (11. yüzyıl)
  • Kampuçya'da Khmer İmparatorluğu döneminde (1120-1150) Angkor Vat tapınağı yapıldı

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

İS1150-1300[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Osman Gazi (Osman Bey)

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Peru'da İnka İmparatorluğu'nun yükselişi dönemi yaşandı
  • Cuzco İnkalar'ın başkenti oldu

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Meksika'da Aztekler güçlendi (yaklaşık 1300)
  • demir eritme yöntemleri gelişti

İslam Dünyası[değiştir | kaynağı değiştir]

Selahaddin Eyyubi
  • Selahaddin Eyyubi yönetiminde Eyyubiler büyük bir imparatorluk kurdular (1174-1250)
  • Müslümanlar Delih'de bir devlet kurdu (yaklaşık 1200)

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Rusya'nın büyük bir bölümü Moğollar'ın eline geçti (1230'lar-1470'ler)

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gazne Devleti yıkıldı (1186)
  • Güney Hindistan'da Çola hanedanı döneminde Hindular gelişti ve daha sonra çöktü

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

1204 yılında İstanbul'un Haçlılar tarafından işgali

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Fransa'da IX.Louis yönetimi (1226-1270)
  • Avrupa'da ilk kez barutu bulan Roger Bacon (barut Çin'de bulunmuştu)yaklaşık 1220-1292 arasında yaşadı
  • mimarlıkta Gotik dönem başladı.

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

Memlûklar'ın 1450'de toprakları
  • Gana İmparatorluğu yıkıldı (yaklaşık 1200)
  • Batı Afrika'da Mali İmparatorluğu gelişti
  • 1250'lerde Memlûklar Mısır'da yönetimi ele geçirdi

İS 1300-1500[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tatarlar Kulikovo Savaşı'nda yenildi (1380)
  • Tatar istilası (1395)
  • III. Ivan, Novgorod'u ele geçirdi (1478)
  • Rusya'yı birleştirdi (1480)
  • son Bizans imparatorun yeğeni ile evlendi
  • Rusya'nın ilk çarı oldu (1492)

Bizans[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1380 ve 1390'larda imparatorluk giderek küçüldü ve Konstantinopolis kenti ile batısında kalan küçük bir bölgede varlığını sürdürmeye başladı
  • Bizans İmparatorluğu yıkıldı (1453)

İslam Dünyası[değiştir | kaynağı değiştir]

Timur devleti

Osmanlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'a girerken, Fausto Zonaro'nun eseri (1854-1929)

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tuğluk Hanedanı yönetiminde Delih'de yaklaşık 1320'den 14. yüzyılın sonuna kadar varlığını koruyan güçlü bir devlet kuruldu
  • Racput Hanedanı döneminde Gucerat gelişti (yaklaşık 1400)

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir kum fırtanısı altında Basra Körfezi'nin uydudan görünümü
  • Ming Hanedanı 1368'de kuruldu (1644'e kadar sürdü)
  • Çinliler'in yaşam biçimlerinde yenileşme hareketleri başladı
  • Çin gemileri Hindistan kıyılarına, Basra Körfezi'ne ve Afrika'ya ulaştı
  • Pekin (Beijing) yeniden kuruldu

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Aztekler Tenoçtitlan'ı kurdular (1325)

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İnkalar'ın resmi dili Keçuva gelişti
  • İnka İmparatorluğu'nun en parlak dönemi
  • Çimu uygarlığı 1470'lerde çöktü
  • Peru'da, Maçu Pikçu kale kentleri kuruldu

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 14. yüzyıla kadar Benin İmparatorluğu gelişmesini sürdürdü
  • Timbuktu uygarlığı ortaya çıktı
  • Mali İmparatorluğu Mansa Musa yönetiminde en parlak dönemini yaşadı (1307-1332)
  • Güney Sahara'da Songay İmparatorluğu kuruldu (yaklaşık 1450)
  • Timbuktu'da üniversite açıldı
  • yaklaşık 1400'lerde Kongo Krallığı kuruldu

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Aşikaga şogunluğu başladı (yaklaşık 1338)
  • uzun süren iç savaş dönemi yaşandı
  • 1350'den başlayarak Japonya'da feodalizm gelişti
  • Şinto dini canlandı
  • Aşikaga şogunluğu çöktü

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Leonardo da Vinci'nin bu tablosu Rönesans döneminde, sanatla bilimin birleşimini yansıtır.

İS 1500-1620[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kanuni Sultan Süleyman

Doğu Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Viyana Kuşatması

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Japonlar 1550'lerde Çin kıyılarına baskınlar düzenledi
  • Mançular'ın akınları başladı (1619)

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Atahualpa

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşme Yasaları'yla (1536-43) Galler siyasi bakımdan İngiltere'ye bağlandı

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Songay İmaparatorluğu'nun yükseliş dönemi
  • Avrupalılar 1500'lerde ilk köle ticaretini başlattı
  • Borno'da Idris'in krallık dönemi (1571-1603)
  • Hollandalılar Fildişi Kıyısı'nı sömürgeleştirdiler (1595)

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Batı Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Luther 46 yaşında
  • Martin Luther'in Tezleri (1517)
  • Ferdinand Macellan dünyayı dolaştı (1519-21)
  • Jean Calvin Cenevre'ye gitti (1541-64)
  • II. Felipe (1556-98) İspanyol Armada'sını İngilizler'in üzerine gönderdi
  • İngiltere'de I.Elizabeth dönemi (1558-1603)
  • İskoçya Kralı VI. James, İngiltere'de I. James adıyla kral oldu (1603)
  • Otuz Yıl Savaşları (1618-48)

İS 1620-1740[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

"Lâle Devri'nde İstanbul" isimli tablo

Doğu Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Viyana Kuşatması

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Tac Mahal.

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mançu Hanedanı başa geçti (1644-1911)
  • Kangxi yönetimi (1661-1722)
  • Rusya ile ilk kervan ticareti başladı (1689)
  • Qian-long'un imparatorluk dönemi (1736-1796)

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Kelter[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İngiltere ile İskoçya arasında Birleşme Yasaları (1707)
  • İlk Jakobusçuluk ayaklanması başladı (1715)

Okyanusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Abel Janszoon Tasman

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Fransızlar Senegal'e yerleşti (1638)
  • Hollandalılar Kap'ta sömürge kurdular (1652)
  • Nijer'de Mandingolar yönetimden düşürüldü
  • Amerika'daki İspanyol sömürgelerine köle sağlayan sonuncu ve en önemli köle anlaşması (asiento de negros) bir İngiliz şirketi ile yapıldı (1713)
  • Batı Afrika'da Asantiler'in yükselişi başladı

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1630'larda Japonlar dünya ile ilişkilerini kestiler, yabancı tüccarları ülkerlerinden çıkardılar [7]

Batı Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Galileo Galilei

İS 1740-1860[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Abdülhamid

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinop Baskını, (30 Kasım 1853), Kırım Savaşının önemli çarpışmalarından biri olan baskın. Bu baskında Rus Karadeniz donanması, Sinop'ta Osmanlı donanmasına ağır bir darbe indirdi. Yelkenli ahşap gemilerin çarpıştığı son muharebe ve gülle yerine patlayıcı mermilerin kullanıldığı ilk deniz muharebesi olarak, dünya deniz savaşları tarihinde Sinop Baskını'nın özel bir yeri vardır.

Doğu Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İspanyollar'a karşı bağımsızlık savaşları başladı
  • Peru, Şili, Venezuela bağımsızlıklarını kazandılar (1808-26)

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İrlanda ayrı bir meclis kurma hakkını aldı (1782-1800)
  • 1800'de İrlanda İngiltere'ye bağlandı

Avustralya[değiştir | kaynağı değiştir]

James Cook
  • James Cook Büyük Okyanus'ta keşifler yaptı (1768)
  • Avustralyada ilk koloni kuruldu (1788)
  • İngilizler Yeni Zelanda'yı topraklarına kattı (1840)

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kap İngilizler'in eline geçti (1810)
  • İngiliz baskısından kaçan Kaplı Afrikalılar'ın Büyük Göçü (1836-40)

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Japonya'da 1780'lerde büyük bir kıtlık oldu
  • Singapur kuruldu (1819)
  • 1854 Japonya-ABD Antlaşması
  • Batı ile ticaret başladı

Batı Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Buhar motorunun çalışması

İS 1860-1980'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlılar/Türkiye Cumhuriyeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk

Doğu Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya/SSCB[değiştir | kaynağı değiştir]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hint Ulusal Kongresi Bombay'da toplandı (1885)
  • Mohandas Karamçand Gandi (1869-1948) öncülüğünde Hindistan bağımsızlığını kazandı (1947)
  • Pakistan kuruldu
  • Doğu Pakistan Bangladeş olarak ayrıldı (1973)

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Pehlevi hanedanı yönetimi ele geçirdi (1925)
  • Şahlık dönemi Ayetullah Humeyni'nin yönettiği İslam Devrimi ile sona erdi (1979)

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Boxer Ayaklanması (1899)
  • 1911'de son imparator tahttan indirildi, Sun Yat-sen cumhuriyeti kurdu
  • Mao Çe-Tung önderliğinde sosyalistler yönetime geldi (1949)
  • Mao'nun ölümü (1976)
  • Deng Xiaoping yönetimi başladı

Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Amerikan İç Savaşı (1861-65)
  • Kölelik kaldırıldı (1863)
  • Kanada İngiliz yönetimine girdi (1867)
  • 1960'ların başında başlayan Vietnam Savaşı 1975'te bitti
  • ABD'li astronotlar 1969'da aya ayak bastılar

Batı Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Dünya Savaşı'nın gidiş hattı

Keltler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İrlanda Bağımsızlık Savaşı (1918-21)
  • Bağımsız İrlanda Devleti kuruldu (1922)

Okyanusya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Avustralya Uluslar Topluluğu kuruldu (1901)
  • Büyük Okyanus adalarının bir bölümü 1960'lardan sonra bağımsızlıklarını kazandı

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Nagasaki'deki patlayan Atom Bombası (Fat Man)

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

İS 1990-2000'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

8 Ağustos 2008 tarihindeki Rusya ve Gürcistan çatışmaları sırasında yanan Gürcü T-72tankları.[35]

Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Doğu[değiştir | kaynağı değiştir]

Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

İS 2010-2020'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortadoğu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f "Mesopotamien". http://www.lsg.musin.de/geschichte/!daten-gesch/fruehzeit/mesopotamien1.htm. Erişim tarihi: 2008-09-27. 
  2. ^ "Mesopotamien kurzer geschichtlicher Überblick". http://www.hundekosmos.de/geschichte/voelkerundhund/mesopotamien/index.html. Erişim tarihi: 2008-09-27. 
  3. ^ "Geschichte Ägyptens". http://www.lsg.musin.de/geschichte/!daten-gesch/fruehzeit/aegypten.htm. Erişim tarihi: 2008-09-27. 
  4. ^ "Djoser Pyramide (almanca)". http://www.sonnenlaender.de/aegypten/sehenswuerdigkeiten-aegypten/die-grossen-pyramiden/djoser-pyramide/. Erişim tarihi: 2008-10-05. 
  5. ^ "Ugarit ve Byblos (almanca)". http://books.google.com.tr/books?id=O1yFrzi-MgYC&pg=RA1-PA532&lpg=RA1-PA532&dq=Ugarit+Byblos&source=web&ots=EdwFqjC6HN&sig=ywpeXVs77xrFoSlZ7uX1_KWkFHg&hl=de&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result#PRA1-PA532,M1. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  6. ^ a b c d e f g h i j k l "Europäische Geschichte von 1001-1100". http://www8.informatik.uni-erlangen.de/html/wwp/germ/entr/zeit1000.html. Erişim tarihi: 2008-10-09. 
  7. ^ a b c d e f g h i j k l m "Zeittafel japanischer Geschichte (chronologisch geordnet) (almanca)". http://bujinkan-frankfurt.gmxhome.de/Zeittafel_Japan.htm. Erişim tarihi: 2008-10-03. 
  8. ^ "KAMBOÇYA KRALLIĞI". http://www.karincalar.com/turkce/bolge_hakkinda.asp?tur=160. Erişim tarihi: 2008-10-03. 
  9. ^ "Kaiser Karl (Charlemagne)". http://www8.informatik.uni-erlangen.de/cgi-bin/stoyan/l3/BASE=kdg/F=Karl@(Charlemagne)/N=/?Lookup. Erişim tarihi: 2008-10-09. 
  10. ^ "Veba Hastalığı". http://www.saglikbilgisi.com/makale/Veba. Erişim tarihi: 2008-09-27. 
  11. ^ "Yüz Yıl Savaşlarının Osmanlı Devleti'ne Etkileri". http://www.damacana.org/2007/11/yuz-yil-savaslarinin-osmanli-devletine.html. Erişim tarihi: 2008-09-27. 
  12. ^ "Kasimir III., König von Polen". http://www.wissen.de/wde/generator/wissen/ressorts/geschichte/index,page=1137382.html. Erişim tarihi: 2008-09-27. 
  13. ^ "Jeanne d'arc Jungfrau von Orléans". http://www.frankreich-experte.de/fr/1/1205.html. Erişim tarihi: 2008-09-27. 
  14. ^ a b c d e f "Europäische Geschichte von 1601-1700". http://www8.informatik.uni-erlangen.de/html/wwp/germ/entr/zeit1600.html. Erişim tarihi: 2008-10-09. 
  15. ^ "Europäische Geschichte von 1701-1800". http://www8.informatik.uni-erlangen.de/html/wwp/germ/entr/zeit1700.html. Erişim tarihi: 2008-10-09. 
  16. ^ "1. Abdülhamid « Osmanlı Tarihi". http://www.tarihsayfam.com/osmanli-tarihi/1-abdulhamid.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  17. ^ "Küçük Kaynarca Antlaşması". http://www.paylasimcity.com/osmanli-tarihi/3029-kucuk-kaynarca-antlasmasi.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  18. ^ "3. Selim « Osmanlı Tarihi". http://www.tarihsayfam.com/osmanli-tarihi/3-selim.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  19. ^ "Ziştovi Barışı « Osmanlı Tarihi". http://www.tarihsayfam.com/osmanli-tarihi/zistovi-barisi.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  20. ^ "Yaş Antlaşması". http://www.bibilgi.com/Ya%C5%9F-Antla%C5%9Fmas%C4%B1. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  21. ^ "Nizam-ı Cedid". http://www.paylasimcity.com/osmanli-tarihi/3212-nizam-i-cedid.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  22. ^ "Kavalalı Mehmet Ali Paşa". http://www.babylon.com/definition/Kavalal%C4%B1_Mehmet_Ali_Pa%C5%9Fa/Turkish. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  23. ^ "Kabakçı Mustafa İsyanı « Osmanlı Tarihi". http://www.tarihsayfam.com/osmanli-tarihi/kabakci-mustafa-isyani.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  24. ^ "Mahmut Han II". http://www.osmanlimedeniyeti.com/makaleler/tarih/Sultan-II-Mahmud-Mahmut-Hayati.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  25. ^ "NAVARİN BASKINI (20/Ekim/1827)". http://atsiz.org/makaleler/goster.a.php?articleid=1057&tab=articles. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  26. ^ "Hünkar İskelesi Antlaşması « Osmanlı Tarihi". http://www.tarihsayfam.com/osmanli-tarihi/hunkar-iskelesi-antlasmasi.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  27. ^ "1. Abdülmecid « Osmanlı Tarihi". http://www.tarihsayfam.com/osmanli-tarihi/1-abdulmecid.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  28. ^ "Tanzimat Fermanı". http://www.frmtr.com/tarih-ve-inkilap-tarihi/686995-tanzimat-fermani-gulhane-hatt-i-humayunu.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  29. ^ "Islahat Fermanı « Osmanlı Tarihi". http://www.tarihsayfam.com/osmanli-tarihi/islahat-fermani.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  30. ^ a b "90 yaşındaki Ekim Devrimi-Hatice Eroğlu Akdoğan". http://www.sendika.org/yazi.php?yazi_no=13697. Erişim tarihi: 2008-10-09. 
  31. ^ "Prusya". http://www.nedirvekimdir.com/?s=prusya. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  32. ^ "Deutscher Bund". http://de.encarta.msn.com/encyclopedia_761592677/Deutscher_Bund.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  33. ^ a b "Adolf Hitler". http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/HitlerAdolf/index.html. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  34. ^ "Roma Antlaşması". http://www.ikv.org.tr/sozluk2.php?ID=1260. Erişim tarihi: 2008-09-28. 
  35. ^ Der Spiegel URL Erişim tarihi: 10 Ağustos 2008

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]