İlkkurşun, Ödemiş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(İlkkurşun sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°10′42.83″N, 27°51′32.34″E

İlkkurşun
—  Köy  —
Izmir in Turkey.svg
Koordinatlar: 38°10′42.83″K 27°51′32.34″D / 38.1785639°K 27.8589833°D / 38.1785639; 27.8589833
Ülke Türkiye Türkiye
Coğrafi bölge Ege Bölgesi
İl İzmir
İlçe Ödemiş
Rakım 80 m (262 ft)
Nüfus (2011)[1]
 - Toplam 214
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 232
İl plaka kodu 35
İnternet sitesi: YerelNET

İlkkurşun köyü (eski adıyla Hacı İlyas köyü); İzmir ili Ödemiş ilçesinin bir Çerkes köyüdür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İlkkurşun köyü, Kuzey Kafkasya'nın Otokhton (yerli) halklarından olan Adigelerin Şapsığ boyundandır. Köyde nüfusun tamamı Adigelerden oluşmaktadır. Dışarıya göç vermesine rağmen dışarıdan göç almamış olan köyde halen Adige örf ve adetleri uygulanmaktadır. Yaklaşık 100 haneden oluşan köyde, ancak 200-250 kişilik yaşlı bir kesim yaşamlarını sürdürmektedir. Çalışan kesim ve gençler, yoğunlukla Ödemiş ilçe merkezi ve İzmir ili olmak üzere ülkenin birçok yerine dağılmışlardır.

Köy dışında yaşayan birçok insan olmasına rağmen İlkkurşunluların büyük çoğunluğu köylerinden uzak kalmamış ve bayram, düğün ve cenazelere katılarak köy ile olan bağlarını koparmamışlardır. Bu tür özel günlerde köyün nüfusu bir anda 500'leri bulmaktadır.

Kuruluşu 1870'li yıllara dayanan İlkkurşun köyünün kurucuları Adigelerin Şapsığ boyundandır. Köyün kurucuları olan Şapsığlar, kıyı boyu Şapsığlarından olup (XI'UŞE ŞAPSIĞEXER),1864 yılı sürgünü sırasında,Çerkesya'nın Ts'emez (Novorossiysk)yöresinden Balkanlara,ardından 1878'de tehcir sonucu şimdiki yerlerine yerleşmişlerdir.Bu da şöyle olmuştur:

Çerkes Sürgünü'nde (21 Mayıs 1864),Rus askerleri tarafından topraklarından çıkarılmışlardır. Köyün kurucuları olan Şapsığlar sürgün sonucunda,ilkin Anadolu'ya değil; Bulgaristan'ın Varna ve Romanya'nın Köstence limanlarına gemilerle götürülüp Balkanlarda,tampon görevi görmesi amacıyla, yerli Hıristiyanlar ile Müslüman nüfus arasındaki bölgelere yerleştirilmişlerdir.O sıralar Çerkes sürgünler arasında yoğun salgın hastalıklar bulunduğundan,göçmen taşıyan gemilere İstanbul Boğazı'na giriş izni verilmiyordu. Şapsığ aksanıyla "Wermelij" veya "Wermeli" diye andıkları Rumeli topraklarında 12 yıl kalan Şapsığlar, 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan sonra,1878 Berlin Antlaşması gereğince,Anadolu topraklarına tehcir edilmişlerdir. 1878 yılının yaz ayında Fethiye ilçesine yerleştirilen halk, bir yaz mevsimi boyu Fethiye'de kalmış, Fethiye dolaylarında yaz mevsiminin çok sıcak ve bunaltıcı geçmesinden dolayı 100'ü aşkın ölü vererek,sonbahara doğru Fethiye'den ayrılmıştır.

Çerkesler,1878 yılının sonbahar aylarında Küçük Menderes deltasına gelerek, 1878 yılının son aylarıyla 1879 yılının ilk aylarında şu anki İlkkurşun (Hacilyas) köyünü kurmuşlardır. Köyü kuran Şapsığ kafilesinin thamatesi (önderi-lideri-büyüğü) Mamıj Musajıyeko'dur. Mamıj Musajıyeko'nun ifadesinden, Kafkasya'dan çıktıklarında 789 kişi oldukları, ancak köye ulaştıklarında 680 kişi kaldıkları anlaşılmaktadır.

Köyün ilk resmi ismi, ilk yerleştikleri Fethiye ilçesinden esinlenerek Fethiye veya Fethiyar olarak anılmıştır. İkinci resmi ismi Burhaniye'dir. 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunanlılar'ın İzmir'e çıkışlarından sonra Küçük Menderes deltasında ilerleyen Yunan Efzon Birliklerini Ödemiş'e sokmamak için Ödemişli vatanperverlerle köy halkı arasında varılan mutabakat sonunda köy sırtlarında bir cephe kurulmasına kara verilmiştir.

Köyün küçük mescidi ecza malzemeleriyle doldurulup, cephede yaralananları tedavi etmek amacıyla küçük bir sahra hastanesine dönüştürülmüştür. Yine köy halkından Thı-xujıko Kamil Bey'in iki katı ve bodrum katı yedek cephane olarak mermilerle doldurulmuş, Thavvşe Bekir Bey'in evi de levazım deposu olarak yiyecek-içecek doldurulmuştur. Bütün hazırlıklar 30-31 Mayıs tarihlerinde bitirilmiştir. Ancak 1 Haziran sabahı 5-6 saat süren çatışmalardan sonra köy öğleden sonra Yunanlılar tarafından işgal edilmiş, köyün doğu tarafından başlanarak evler ve yapılar tek tek yakılmış ve yıkılmıştır. Kurtuluş Savaşı'nın ilk direnişlerinden sayılan bu mücadele sonunda, Hacı İlyas olan köy ismi, İlkkurşun olarak değiştirilmiştir. 1925 yılında köyün girişindeki çamlık alana "İlkkurşun Anıtı" dikilmiştir ve her yılın mayıs aynının son haftasında "İlkkurşun Bayramı" adı altında kutlamalar yapılmaktadır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir iline 101, Ödemiş ilçesine 12 km mesafededir. İlçenin batısında yer alır. Kuzey, güney ve batı tarafındaki küçük küçük üç tepenin eteklerinde kurulmuştur. Doğu tarafı açık, Ödemiş Ovası'na bakar.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2011 214
2000 324
1990 411
1985 446

Altyapı bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün ilköğretim okulu olmadığından taşımalı eğitim yapılmaktadır. İçme suyu şebekesi ve kanalizasyonu vardır. Sağlık evi sağlık ocağı yoktur. PTT şubesi ve PTT acentası yoktur.

Ulaşım
İzmir'e uzaklığı 100 km civarında olan İlkkurşun köyüne kara yolu ile iki ayrı yönden ulaşım mümkündür. Birincisi İzmir-Aydın karayolu üzerinden; ikincisi ise İzmir-Ankara karayolu üzerinden, Salihli ilçesindeki Gölcük-Bozdağ yol ayrımından sapılarak, Bozdağ üzerinden Ödemiş'e geçen yoldur. Ayrıca köye İzmir'den tren yolu ile ulaşım da mümkündür.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]