Ülseratif kolit

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Esculaap4.svg     Bu maddede yazılanlar yalnızca bilgi verme amaçlıdır.
Yazılanlar, doktor uyarısı ya da önerisi değildir.
{{{Hastalık adı}}}
Sınıflandırma ve dış kaynaklar
MedlinePlus 000250
OMIM 191390
MeSH D003093

Ülseratif kolit (UK), inflamatuar bağırsak hastalığı (IBH)'nın bir şeklidir. Ülseratif kolit ülserler ve açık yaralar ile seyreden, kalın bağırsakları tutan bir kolittir. Aktif hastalığın ana belirtisi genellikle aşamalı bir başlangıç gösteren ısrarlı kanla karışık diyaredir. IBH sıklıkla sıkıntılı ama daha az önemli olan irritabl bağırsak sendromu (IBS) ile karıştırılır.

Ülseratif kolitin bir diğer inflamatuar bağırsak hastalığı olan Crohn hastalığı ile arasında benzerlikler vardır. Ülseratif kolit alevlenen semptomların ve göreceli olarak semptomsuz dönemlerin olduğu kesintili bir hastalıktır.Ülseratif kolitin semptomları bazen kendi kendine azalabilmesine rağmen, hastalık gerilemeye girmesi için tedaviyi gerektirir. Ülseratif kolit Birleşik Devletler'de her 100,000'de 35-100 kişide[1] ya da populasyonun 0,1%'inden azında meydana gelmektedir.

Hastalık birbirinden ayrı ülkelerin kuzey bölgelerininin yanı sıra dünyanın kuzeyindeki ülkelerde daha yaygındır. Tanı oranlarının daha fazla olması nedeniyle varlıklı ülkelerde hastalık oranı daha yüksek olma eğilimindedir. Ülseratif kolitin bilinen bir sebebi olmamasına rağmen, genetik bir unsurun varlığından şüphelenilmektedir. Hastalık, yatkın bir kişide çevresel etmenler tarafından tetikleniyor olabilir. Beslenmeyle iligili değişiklikler kişinin hastalıktan duyduğu sıkıntıyı azaltmasına rağmen, ülseratif kolitin beslenme faktörlerinden kaynaklanmadığı düşünülmektedir.

Ülseratif kolit bir otoimmün hastalık olarak tedavi edilir. Tedavi anti-inflamatuar ilaçlarla, immunosupresyon ile ve immün cevabın özgün bileşenlerini hedefleyen biyolojik terapi iledir. Kolektomi (cerrahi olarak kalın bağırsağın kısmi ya da tam olarak çıkarılması) bazen gereklidir; fakat hastalık için tedavi edici değildir.


Belirti ve bulgular[değiştir | kaynağı değiştir]

Gastrointestinal[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülseratif kolitin kliniğe gelişi[2] hastalığın gidişatının büyüklüğüne bağlıdır. Hastalar genellikle haftalara yayılmış zaman dilimlerinde gelişen ısrarcı, kanla ve mukusla karışık diyare ile başvururlar. Hastaların, ayrıca, kilo kaybı olabilir ve onların rektal incelemelerinde kan bulunubilir.Sindirim sisteminden kronik kan kaybı artmış anemi oranlarına öncülük eder. Hastalık, hafif rahatsızlıktan ağrılı bağırsak hareketlerine ya da bağırsak hareketleriyle birlikte olan ağrılı karın krampları gibi değişen derecelerde karın ağrısı ile eşlik edebilir.

Ülseratif kolit vücudun birçok bölümünü etkileyen genel bir enflamatuar süreç ile ilişkilidir. Örneğin gençlerde ve bazen yetişkinlerde ağrılı bir diz artriti gibi sindirim sistemi dışı bulgular hastalığın ilk bulguları olabilir. Bağırsakla ilgili belirtiler ortaya çıkmadığı sürece hastalığın tanısı hemen onaylanmayabilir.

Tutulumun boyutu[değiştir | kaynağı değiştir]

Diagram of the Human Intestine

Ülseratif kolit genelde rektumdan kolona doğru devam eder. Hastalık kalın bağırsağın ne kadar uzağına kadar tutulduğuna bağlı olarak tutulumun boyutuna göre sınıflandırılır:

  • Distal kolit, imkan dahilinde lavman ile tedavi edilebilir:
    • Proktit: Tutulum rektum ile sınırlıdır.
    • Proktosigmoidit: rektosigmoid kolonun tutulumu, rektuma komşu olan kolon bölümü.
    • Sol taraflı kolit: inen kolonun tutulumu,hastanın sol tarafı boyunca uzanan, splenik fleksuraya ve transvers kolonun başlangıcına kadar.
  • Yaygın kolit, Lavmanın erişebileceğinin dışındaki tutulum:
    • Pankolit: kolonun tamamının tutulumu, çekumdan rektuma kadar olan tutulum, ince bağırsakların başlangıcının ötesi.

Ülseratif Kolit Tedavisi[3][değiştir | kaynağı değiştir]

Ülseratif kolit hastalığı zaman zaman ani alevlenmeler, zaman zaman da sessiz dönemlerle seyretmektedir. Hastalık alevlendiği dönemde ciddi belirti ve bulgularla seyrederken, sessiz dönemlerde hasta normal yaşamını kolaylıkla sürdürebilmektedir. Hastalığın etkeni tam olarak bilinmediği için hastalığın ne zaman alevleneceği ve buna neyin neden olduğu da bilinmemektedir.

Ülseratif kolit tedavisinin amacı;

  • Hastanın yaşam kalitesini yükseltmek
  • İltihabi hasarı kontrol altına almak
  • Beslenme bozukluğunu düzeltmek
  • Karın ağrısı, ishal ve kanama şikayetlerini azaltmak
  • Kanser gelişimini engellemektir.

Hastanın belirti ve bulgularına göre her hastayı ayrı değerlendirmek gerekir. Hastanın yaşına, cinsiyetine, hastalığın süresine, hastalığın şiddetine, hastanın yaşam kalitesine göre bir tedavi programı yapılmaya çalışılır. Bu nedenle diyet planlaması, ilaç tedavisi, ameliyat veya bunların kombinasyonu ülseratif kolit hastalığının tedavisinde kullanılır.

Ülseratif Kolit hastalığının kesin tedavisi olmadığı için hafif vakalarda sadece bulgulara yönelik tedaviler verilmektedir. Bazı durumlarda ise hastalığın etkilediği kalın bağırsağın tümünün ameliyat ile çıkarılması kesin bir çözüm olabilmektedir.

Şiddetli vakalarda ilaç tedavisine ek olarak bağırsakları istirahate almak gerekir. Bu tip vakalarda tedavi, hastanede yatarken planlanmalıdır. Hastalara lifsiz, kolay sindirilen diyet veya damardan besin maddeleri verilir. Bu destek tedavisine verilen cevaba göre sonraki tedavi planı yapılır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ulcerative colitis at eMedicine
  2. ^ Hanauer SB; Hanauer, Stephen B. (1996). "Inflammatory bowel disease". N. Engl. J. Med. 334 (13): 841–8. doi:10.1056/NEJM199603283341307. PMID 8596552. 
  3. ^ Ülseratif Kolit Tedavisi - Kolonrektum

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]