Dijitalleştirme

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Sayısal kütüphane sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Dijitalleştirme , bir analog dokümanın tarayıcı ile taranarak OCR (Optical Character Recognition) işleminden sonra okunulabilir ,düzeltilebilir forma dönüştürülmesi (Coyle ,2006,s.205) olarak tanımlanmaktadır.

Dijitalleştirmenin amacına değinerek yapılan tanımlardan biri ;' görsel ya da işitsel öğelerin , bilgisayar tarafından tanınabilmesi , işlenebilmesi ve saklanabilmesi amacıyla sayısal kodlara dönüştürülmesi işlemidir'(Deren , 2006 , s.28) şeklindedir.
Dijitalleştirme işleminin amaçlarını temel alan bir başka tanım da şu şekildedir:'Dokümanın sabitliğinin sağlanması,fiziksel özellikleri,içeriği ve dokümanın bütünlüğünün korunması,fonksiyonlarının ve kaynağının korunarak uzun dönemli depolanmasını sağlamak amacıyla yapılır'(Bullock,1999.s.48)[1]

Dijitalleştirmenin Önemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilgi kaynaklarını dijitalleştirilmesi;belgenin aslını koruma ,bilginin yaygınlaştırılması ve bilgi kaynağının yıpranmasını önlemek için gereklidir.

Belgenin aslının korunması; kaynakların orijinal kopyalarının elden ele dolaşarak zarar görmesini engellemektir.
Bilginin yaygınlaştırılması; kaynaklar dijitalleştirilirken genellikle nadir ya da tek kopya oluşları fiziksel olarak bir yerden bir yere nakledilemiyor olmaları dikkate alınmaktadır. Bu nedenle sınırlı erişim söz konusu olduğu bu tip değerli kaynaklar dijitalleştirilmektedir. Burada amaç dünyanın neresinde olursa olsun bilgiye erişmek ve materyali bilgisayar ekranı aracılığıyla da olsa görüntüleyebilmektir. Bunun yanı sıra çok talep edilen bir materyalin aynı anda birden fazla kullanıcı tarafından kullanılmasına olanak sağlaması açısından da dijitalleştirme önem göstermektedir'(Lee, 2001, s.45).
Bilgi kaynağının yıpranmasını önleme; çok kullanılan koleksiyonların yıpranmasını önlemeye yönelik koruma amacıdır.(Alaman ,2004 ,s.87)[2]

Dijitalleştirmenin Planlanması[değiştir | kaynağı değiştir]

Dijitalleştirme işine başlamadan önce, bu işlemle ilgili ihtiyaçların belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.Bu konuda ortaya çıkabilecek en kötü durum,sayısallaştırma işlemleri sonucunda ortaya çıkacak ürünlerin,projenin amacına uygun olmamasıdır.Bunu önlemek için projeye başlamadan önce aşağıdaki soruların sorulması gerekmektedir.
 :1.Elde edilecek materyallerin ne amaçla kullanılacağı,
 :2.Projenin amacına uygun kaliteye karar verilmesi,
 :3.Bu sayısal ortamın kimler tarafından kullanılacağı,
 :4.Bu ortama ulaşacak kişilere dijitalleştirmenin ne gibi olasılıklar sunulacağı,
 :5.Sayısal ortamı saklama çeşitleri,
 :6.Sayısal ortamın telif haklarının kime ait olacağı(Deren,2006,s.28)       
Projelendirmede ilk adım planlama olmalıdır.Bir projenin başarılı olması aşağıdaki konuların açıklığa kavuşturulması gerekmektedir:
 :1.Hangi çalışmanın yapılması gerektiği,
 :2.Nasıl tamamlanacağı,(hangi standartlar,özellikler ve uygulamalar kullanılacak)
 :3.Çalışmayı kim/kimlerin yürüteceği,
 :4.Projenin süresi,
 :5.Maliyetinin ne olacağı(Charlottesville,2006,s.1)       
Projenin tamamlanabilmesi için projenin konu uzmanları,koruma uzmanları(conservation experts),dijital ve film fotoğrafçıları,katalogcular,bilgi teknolojileri uzmanları,yöneticiler gibi çeşitli uzmanların elinden geçmesi de gerekmektedir(Küçük ve Soydal,2003,s.124)

Dijitalleştirme projesinin aşamaları ayrıntılı bir biçimde şu şekilde incelenebilir:

       1.Seçme,
       2.Dönüştürme/Oluşturma,
       3.Kalite kontrol,
       4.Metadata,
       5.Teknik altyapı sistemi,
       6.Dağıtım/Sunum,
       7.Saklama/Sayısal koruma(Ergün,2007, s.2)      

SEÇME:Dijitalleştirme işlemine uygun malzemeleri ya da koleksiyonu seçme ile belirleyebiliriz.Seçme de konu uzmanları , arşiv yöneticileri , koruma elemanları ve kurumun karar verici yöneticilerinden bulunmalıdır.

DÖNÜŞTÜRME/OLUŞTURMA:Belirlenmiş olan amaç ve hedeflere uygun olan kültürel miras ögelerine karar verildikten sonra , materyalin durumuna göre en uygun tarama yöntemi belirlenmelidir.Dönüştürme ve oluşturma standartları , her bir materyalin kullanım amaçları doğrultusunda belirlenmektedir.

KALİTE KONTROL: Dijitalleştirmenin en önemli aşamasıdır.Kalite kontrol , kalitenin denetlenmesi , kontrolü , doğruluğu , ve sayısal ürünlerin devamlılığının sağlanmasını kapsar .(Moving theory...2003 , s.46)

METADATA:Al ve Küçük (2001 ,s.46) internet sınıflaması olmayan , büyük hacimli bir bilgi kaynağı olarak nitelemektedir. Sınıflama yapmadan büyük hacimli bir bilgi yığınlarıyla başa çıkmanın kolay olmadığının belirtildiği aynı çalışmada sınıflama olgusunun, internet üzerinde bulunan bilginin dizinlenmesinde metadata kavramı olarak karşımıza çıktığı belirtilmektedir.'Metadata , bir bilgi kaynağını tanımlayan , açıklayan(hakkında bilgi veren),yerini belirten ya da yönetimini kolaylaştıran bilgiye verilen isimdir. Metadata, bilgiyi yaratan kişi arasında bir köprü gibidir. Metadata , Web'in çöpçatanıdır.'(Neil, 1998, s.87)

TEKNİK ALT YAPI SİSTEMİ: Dijitalleştirmenin teknik alt yapısı planlanırken çok dikkatli davranmak gerekmektedir.Çünkü teknoloji çok hızlı değişmektedir ve dijitalleştirmenin maliyeti oldukça fazladır. Teknik donamım gereksiniminin kullanıcıların eğilimlerini , beklentilerini göz önünde tutarak , gerçekçi zamanlama tablolarını belirleyerek en iyi seçimi yapmaya yardımcı olur. Sayısallaştırma projelerinin teknik alt yapısında ;donanım,yazılım ve ağlar bulunmaktadır.(Moving theory...,2003,s.1-2)

DAĞITIM/SUNUM:Dijitalleştirme , kaynakların korunması , keşfini , dağıtımını , okunmasını , araştırılmasını ve son olarakda kaynakları bozulmadan sayıları üzerinde oynama olanağı sağlamak amacı ile yapılmaktadır. Çevrimiçi erişimi olan kullanıcılar için erişim alanlarında tutulabilir , e-posta ya da faks ile kendilerine iletilme olanağı vardır.(Coyle ,2006, s.205-207)

SAKLAMA/DİJİTAL KORUMA:Saklama sırasında dosya isimlendirme , karşılıklı işlerlik ve dijital kaynakların sahipliğini göstermesi bakımından önemlidir. Her bir dosya için taranan her bir objenin karakteristik özellikleri taşıyan tek bir isme sahip olması ve üst veri kaydıyla uyumlu olması gerekir.(Reerink,2003,s.159)

DİJİTAL KORUMANIN ÜÇ TEMEL İŞLEVİ VARDIR: -Dijital bilginin depolandığı taşıyıcının doğru çevrede depolanması , depolama ve elde etme konusunda prosedürlerin uygulanması, -Dijital bilginin üzerinde bulunduğu taşıyıcı eskimeden yeni taşıyıcılara aktarılması(medya dönüştürümü ya da göçü), -Kopyalama süreci boyunca bilginin bütünlüğünün korunması '(Russell,1198,aktaran Küçük ve Alır;2003,s.342).[3]

Dijitalleştirme Uygulamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşmiş Milletler Arşivler ve Belge Yönetimi Birimi (Archives and Records Management Section, ARMS) tarafından 2006 yılında yayımlanan Belge Dijitalleştirme Rehberi’ne göre dijitalleştirme, kâğıt belge, fotoğraf, grafik malzemeler gibi fiziksel/analog materyallerin elektronik ortama ya da elektronik ortamda depolanan imajlara dönüştürtmesi işlemi (United Nations, 2006) olarak tanımlanmaktadır. Dijitalleştirme uygulamalarının temel olarak üç nedenden ötürü yapıldığı dile getirilmektedir:

◊ Kağıt belge ve depolama maliyetinin azaltılması: Seçilmiş dijital belgelerin dijital ortamda depolanması kağıt ve depolama alanı maliyetinde azaltma yarattığı gibi hayati belgelerin (vital records) korunması açısından önemlidir.

◊ Kurumsal İçerik Yönetimi (Enterprise Content Management) Çözümlerinin Uygulanması: Belgelerin dijitalleştirilmesi ve elektronik belgelerin kullanımının artması, kurumsal süreçlerde farklı bilgi kaynaklarının paylaşımını kolaylaştıracağı için kurumsal içerik yönetimi faaliyetleri etkin biçimde gerçekleştirilebilmektedir.

◊ Arşivsel Koruma: Dijitalleştirme orijinal kopyaların kullanımını azaltacağı için arşiv belgelerlinin uzun süre korunmasında önemli avantajlar sağlayacağı gibi çoklu kullanım olanakları da yaratabilmektedir (United Nations, 2006). Dijitalleştirme kurumsal bilgi ve belge yönetimi programlarının bir parçası olarak uygulanmak durumundadır. Kurumların halihazırda dosyalama, bilgi güvenliği ve belge saklama vb. planlarının olması ilgili alanda dijitalleştirme uygulamalarını kolaylaştıracaktır.

Öte yandan hassas ya da gizlilik değeri olan belgelerin dijitalleştirilmesi dikkatli gerçekleştirilmelidir. Bu tür belgeler için uygun metadata, güvenlik ve erişim unsurları mutlaka tanımlanmalıdır. Bu tür belgelere sadece gerekli yetkilere sahip personelin tanımlanmış sınırlamalarla erişimi sağlanmalıdır. Gizlilik değeri taşıyan belgelerin dijitalleştirmesi ve tanımlanması işlemleri diğer belgelerden ayrı tutulmalıdır.[4]

Dijital Kütüphane[değiştir | kaynağı değiştir]

Tüm bilgilerin sadece dijital bir formatta yer aldığı, bilginin kendisi elektronik bellek ya da disk gibi farklı bir depolama ortamında bulunduğu ve bilginin depolandığı ortamın gereği olarak geleneksel\basılı kaynakları içermeyen kütüphanelerdir.
Kütüphane denildiğinde hemen hemen hepimizin aklına 4 duvar, masalar, raflar ve kitaplardan oluşan belirli saatler arasında açık olan, sınırlı bir zaman içerisinde kaynaklarını evimize getirebildiğimiz bir alan gelir. Dijital kütüphane daha çok yeni diyebileceğimiz ve hepimizin ezberini bozabilecek, aklımızdaki kalıptan çok farklı bir kavram. Dijital kütüphane kaynağa erişimde zaman ve mekan sınırlamasını ortadan kaldıran onların yerine bir elektronik alet koyan ve kullanıcı ve araştırmasını başbaşa bırakan bir bir kütüphane türüdür.

Dijital kütüphanelerin oluşmasının nedeni, bilginin yayılmasının eskiye göre daha iyi olacağına duyulan inanç olarak belirtilmektedir. Geleneksel kütüphaneler toplumun önemli bir parçası olmakla birlikte, bilgi erişim açısından mükemmel değillerdir. Bilgisayar ve bilgi ağları, insanların iletişim kurma yollarını ve bilgi erişim yöntemlerini değiştirmiş ve dijital kütüphanelere karşı duyulan ilgiyi arttırmıştır (Küçük ve Soydal, 2003, s.123).[5]

Dijital Kütüphanelerin Özellikleri Nedir?

Dijital kütüphaneler;
  • Tek bir varlık değildir.
  • Çok çeşitli kütüphane, bilgi kaynaklarıyla bağlantı kurabilmek için teknolojiye gereksinim duyar, dijital kütüphaneler teknolojiye dayalıdır.
  • Dijital kütüphanelerde amaç, evrensel erişimdir.[6]

Geleneksel kütüphaneler sınırlı bir alana sahip olmalarına karşın dijital kütüphaneler dijital enformasyonun çok daha küçük fiziksel alan işgal etmesinden dolayı çok daha fazla enformasyonu bulundurabilme potansiyeline sahiplerdir. Aynı zamanda dijital bir kütüphanenin açık bulundurulma masrafı geleneksel kütüphaneden çok daha düşüktür. Dijital kütüphaneler küçük bir ücret karşılığı geleneksel kütüphanelerden çok daha kolaylıkla verileri saklayabilmekte, kiralayabilmektedirler.

Pek çok kütüphane raflarındaki kitabı dijital ortama aktarmaya çalışmaktadır.
  • Fiziksel sınırların kalkışı. Dijital kütüphane kullanıcıları kütüphaneye gitmek zorunda değildirler. Dünyanın hemen her bölgesinden ilgili kullanıcı internet bağlantısıyla veriye ulaşabilir.
  • Çoklu erişim. Aynı kaynaktan aynı zaman diliminde pek çok kullanıcı yararlanabilmektedir.
  • Yapısal yaklaşım. Dijital kütüphaneler çok daha zengin bir içeriğe ulaşabilme imkânı verirler. Örneğin belirli bir katalogdan belirli bir kitaba ve ilgili bölüme daha kolayca ulaşılabilir.
  • Enformasyona erişim. Kullanıcı herhangi bir terim veya ifadeyi kullanarak ve tek bir tuşla tüm bir kolleksiyona ulaşabilir.
  • Saklama ve koruma. Orijinal kopya pek çok kullanımla niteliğini yitirebilir. Dijital kütüphanelerde ise bilgi dijitalleştirildiğinden bu tip bir sorunla karşı karşıya gelinmez.
  • Mekân. Geleneksel kütüphaneler bilgi kaynakları için ne kadar geniş bir alana sahip olursa olsunlar sınırlı bir mekâna sahipken dijital kütüphaneler dijital ortamın avantajıyla çok daha fazla enf
  • Network. Belirli bir dijital kütüphane diğer dijital kütüphanelerle kolaylıkla iletişim ağı kurabilir.
  • Masraf. Teoride dijital bir kütüphaneyi ayakta tutmak geleneksel bir kütüphaneden çok daha ucuzdur.

Dijital Kütüphanelerde Tarihsel Gelişim[değiştir | kaynağı değiştir]

Dijital bir kütüphane yapılandırması alanında ilk web çalışması, 1988-1991 yılları arasında, Carnegie Melon Üniversitesi ve OCL'nin katılımıyla gerçekleştirilen Mercury Projesi'dir. Metin ve görüntü veritabanlarına tek biçim erişim için yazılım geliştirmiştir.[7]
WWW'nün 1993'te ortaya çıkması ve çok hızla gelişmesi, dijital kütüphanelerin yapılandırılmasında en önemli etken olmuştur. Dijital kütüphanelere ilişkin ilk anlamlı erişim LC'nin NDLP(National Diğital Library Program)'dır. Projenin amacı 2000 yılında içinde LC'nin ve diğer işbirliği içinde olan kuruluşların dermesindeki dijitalize edilmiş 5 milyon kaynağın online erişebilirliğini sağlamaktı. NDLP'nin anahtar özellikleri, dijital dönüşümlerin nitelikli sunumu, kataloglanan verinin nitelikli kullanımı, standartlar, erişim amaçlı olanaklar ve projede erişilebilir teknik dokümanların derinliğidir. NDLP, çok geniş bir kullanıcı kesimi tarafından erişilebilir web tabanlı ilk dijital kütüphane hizmetidir.[8]
Dijital kütüphane çalışmalarndan biri de, 1994-1998 yılları arasında çıkmış olan Digital Libraries Initative'dir.
1996 yılında İngiltere'de üniversitelerin kurduğu Ortak Bilgi Sistemleri Komitesi(JISC) de eLib(Electronic Library)(www.ukoln.ac.uk/elib)projesini başlatmıştır. İlk aşamada eLib projesi için üç yıllık bir destek sağlanmıştır ve proje çerçevesinde dijital kütüphanelerle ilgili birçok rapor üretilmiştir.[9]
Tüm dünyada konu ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.

Dijital Kütüphanelerin Türkiye'deki Gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de Dijitalleştirme Sorunları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Dijital malzemenin tanımlanmasında kullanılan herhangi bir standart kullanılmamaktadır. Bu sebepten dolayı paylaşım zor olmaktadır.
  2. Sayısallaştırma çalıştırmalarında teknik şartname son derece önemlidir ancak bu konuda örnek alınacak referans ölçütler pek bulunmamaktadır.
  3. Dijitalleştirme konusunda herhangi ulusal bir politikamız yoktur.
  4. Bu konuda lider/öncü bir kuruluş yoktur.
  5. Yalnız başına kurumsal çabalar olmasına rağmen işbirliği ve proje temelli çalışmalar söz edilemez.

Neler Yapılabilir?[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Ülkemizde kütüphane, arşiv ve müzelerde başlatılmış olan, düşünülen ya da planlanmış olan tüm dijitalleştirme çalışmalarını tek elden yürütecek bir 'sayısallaştırma üst kurulu' oluşturulabilir.
  2. Bilgi merkezlerine bugüne kadar dijitalleştirilmiş olan tüm eserleri içeren toplu katalog hazırlanmalıdır.
  3. Kütüphane, arşiv ve müzelerde kaynakları koruma tutumunda çok kullanımlarına öncelik veren bir yaklaşıma geçilmelidir.
  4. Telif sahibi belli olmayan yani öksüz eserler(orphan Works) konusunda çalışmalar yapılarak, bu bilgi kaynakları da dijitalleştirilmeli ve kullanıma sunulmalıdır.
  5. AB ile bu konuda bütünleşme çabalarns en kısa zamanda ve bir yerden başlanmalıdır. AccessIT bunu için bir iyi bir fırsattır.[10]

örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hacettepe Üniversitesi öncülüğünde 2009 Mayıs-2011 Nisan dönemini kapsayan dijitalleştirme konulu AccessIT Projesi yapılmıştır. Projnein temel amacı; proje kapsamındaki ülkelere ait belirli miktardaki kültürel mirası dijitalleştirerek Europeana'ya (Avrupa Birliği Dijital Kütüphanesi'ne) aktarmak ve bunun için gerekli eğitim altyapısını sağlamaktır. Avrupa Dijital Kütüphanesi Europeana'da şu an yaklaşık 13 milyon dijital materyal bulunmaktadır. Proje ile iş birliği yapan ülkelerde dijitalleştirme için bir kapasite yaratmak/varolan kapasiteyi geliştirmek, ulusal kültürel çalışmaların AB'deki dolaşımını Europeana ile ortaklıklar yoluyla arttırmak hedeflenmektedir.[11]
Türkiye'nin ilk %100 dijital kütüphanesi Adnan Büyükdeniz Dijital Kütüphanesi'dir. İstanbul Esenler'de Ekim 2010 tarihinde açılmıştır. Bu kütüphane eski bir kilise kalıntısının restore edilmesiyle kurulmuştur.Bu kütüphane çevre dostu teknolojisini kullandığı için ABD'nin önde gelen yazılım firması NComputing tarafından "Go green innovation award" aldı.[12]

Dijitalleştirme Konusunda Dünyada Durum[değiştir | kaynağı değiştir]

􀂆 2011 yılında dijital dünyada var olan bilginin büyüklüğü 2006 yılına oranla 10 kat daha büyük olacaktır.

􀂆 Dünyanın en zengin kütüphanesinde (Kongre Kütüphanesi) 170 milyon belge var. Web ortamında 550 milyar belge var. Dünya üzerinde her bir kişiye 90 belge düşmektedir.

􀂆 Her yıl Kongre Kütüphanesi’ni 37 000 kez dolduracak kadar bilgi üretilmektedir. Bu bilginin %92’si manyetik ortama kayıtlıdır.

􀂆 Dünya’da her yıl 2 Exabyte-100 katrilyon byte bilgi üretiliyor. (20 milyar adet The Economist dergisi)

􀂆 ABD’de yılda 80 milyar fotoğraf, 2 milyar röntgen filmi çekiliyor. Günde 610 milyar e-posta gönderiliyor.

􀂆 Dünya’da her yıl üretilen bilgi için 1,5 milyar gigabyte’lık saklama ortamı gerekiyor.[13]

Dijitalleştirmede Telif Hakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Telif Hakkı: Farklı türde eserler meydana getiren eser sahiplerinin, eserleri üzerindeki hakları koruyan mülkiyet hakkıdır. Telif hakkı koruması, eser sahiplerine ait eserlerin başkaları tarafından kendi çıkarları için kullanılmasının, başka bir değişle sömürülmesini önleme amacı taşır (Cornish, 1999, s.9). Gerek bilimsel alanda gerekse teknoloji konusunda yaşanan gelişmeler fikri hakların korunması yönünde uluslararası anlaşmaları zorunlu kılmaya başlamıştır. Her türlü esere ulaşım konusunda sınırların zayıflaması, ülkelerin kendi içinde almış oldukları telif hakları önlemlerini yetersiz kılmaya başlamıştır. Çözüm olarak öncelikle ikili antlaşmalara rastlanmaktadır. İkili anlaşmaların dar kapsamlı olmaları sonucu daha geniş uluslararası bir korumayı sağlamak üzere çok taraflı anlaşmaların yapılması fikri kuvvet kazanmış ve bu konudaki ilk çaba 19.yüzyılın sonlarına doğru gerçekleşebilmiştir. Biri Avrupa ülkelerini içine alan Bern Sözleşmesi diğeri ise Amerika’daki ülkeleri kapsayan Monteviedo Sözleşmesi imzalanmıştır. Daha sonra bu iki ayrı grubu birleştirmek amacıyla Dünya Telif Hakları Sözleşmesi imzalanmıştır (Tekinalp, 2006, s.83). Elektronik belgelerin telif hakları kapsamında bulunan uluslararası antlaşmalar kronolojik olarak şöyle sıralanabilir:

“Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması (TRIPS) (1994): 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Gümrük Tarifeleri ve Ticareti Genel Anlaşması GATT kurulmuştur. 1986-1994 Urugay Round adıyla bilinen görüşmeler sonucu, 1995 yılında Dünya Ticaret Örgütü (World Trade Organization– WTO) GATT’ın yerini almıştır. WTO’nun Kuruluş Anlaşması’nın 1C sayılı eki olan TRIPS sözleşmesi ise (Trade Related Aspects of Intellectual Property Right – Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması) 15 Nisan 1994 tarihinde Marakeş’de imzalanarak 1 Ocak 1995 tarihinde yürürlüğe girmiştir (Who legal text, [t.y.]). Anlaşma, fikri haklar alanında uluslararası bir standart sağlama amacını taşımaktadır” (Türkekul, 2004, s.4).

Türkiye’nin de 1995 senesinde kabul ettiği TRIPS’in önceki anlaşmalardan farklı olarak getirmiş olduğu yenilikler ve elektronik ortamda yer alan kaynaklar için almış olduğu bazı kararlar şunlardır: • Anlaşmazlıkların çözümü mekanizmasına yer vermiştir. • Bilgisayar programları ile veri tabanlarının korunması fikir ve sanat eserlerine eşit duruma getirmiştir. • Fikir ve sanat eserlerinde kiralama ve ödünç verme hakkını koruma altına almıştır (Sert, 2008, s. 41).

WIPO Telif Hakları Antlaşması (1996): Dünya Düşünsel Mülkiyet Teşkilatı tarafından 1996 yılında hazırlanan ve düşünsel mülkiyet haklarının korunmasını hedefleyen ilk uluslar arası antlaşmadır.

WIPO İcralar ve Fonogram Yapımcıları Antlaşması (1996): WIPO Telif Hakları Antlaşması ile aynı tarihte imzalanan bu antlaşma ise, teknolojik gelişmelerin yarattığı yeni ihlal tehlikelerinden icracı sanatçılar ile yapımcıların korunması amaçlamıştır

.Türkiye’de Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK); dijital belgeler, telif hakları ve kültür mirası konularında kapsamında değerlendirildiğinde şu maddeler göze çarpmaktadır: • İster basılı, ister bilgisayar ortamında oluşturulmuş ya da sonradan dijitalleştirilmiş fikir ve sanat eseri olsun, ayrım yapılmaksızın aynı telif haklarına sahiptir. • Eserinin yayınlaması ve süresi hakkında karar verici eser sahibidir. • Ülke kültürü için önemli bulunan eser telif hakları gözetilmek suretiyle kamuya sunulabilir. • Kültür mirası kapsamında yer alan tüm eserler Derleme Kanunu’na tabidir. Derleme Kanunu kapsamında yer alan 5 kurumun tamamının kütüphane olması ve bunlardan 3’ünün de il halk kütüphaneleri (Ankara, İstanbul ve İzmir Halk Kütüphaneleri) olması, yerel kültürün halk kütüphanelerince dijitalleştirilmesi konusunda dikkat çekicidir. Derleme Kanunu kapsamında yer alan diğer iki kütüphane de Ankara’da bulunan Milli Kütüphane ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesidir. • Sunulduğu ortamda olduğuna bakılmasızın, telif hakları ihlal edilen her eser için Cumhuriyet Başsavcılığınca yaptırım uygulanır (FSEK, 2009).[14]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Şahin,İ.D.(2010).Yerel Kültür Mirasının Dijitalleştirilmesi ve Halk Kütüphaneleri :Yalova Örneği .Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı.Ankara.http://www.bby.hacettepe.edu.tr 'den erişildi.
  2. ^ Şahin,İ.D.(2010).Yerel Kültür Mirasının Dijitalleştirilmesi ve Halk Kütüphaneleri :Yalova Örneği .Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı.Ankara.<a href="http://www.bby.hacettepe.edu.tr/" rel="nofollow" class="external free" style="color: rgb(102, 51, 102); background-image: url(); background-color: rgb(255, 255, 255); padding-right: 13px; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; background-position: 100% 50%; background-repeat: no-repeat no-repeat;">http://www.bby.hacettepe.edu.tr</a> 'den erişildi.
  3. ^ Şahin,İ.D.(2010).Yerel Kültür Mirasının Dijitalleştirilmesi ve Halk Kütüphaneleri :Yalova Örneği .Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı.Ankara.<a href="http://www.bby.hacettepe.edu.tr/" rel="nofollow" class="external free" style="color: rgb(102, 51, 102); background-image: url(); background-color: rgb(255, 255, 255); padding-right: 13px; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; background-position: 100% 50%; background-repeat: no-repeat no-repeat;">http://www.bby.hacettepe.edu.tr</a> 'den erişildi.
  4. ^ Külcü,Ö.(2010).Belge Yönetiminde Yeni Fırsatlar:Dijitalleştirmen ve İçerik Yöntemi Uygulamaları.Bilgi Dünyası,11(2),290-331.
  5. ^ Şahin,İ.D.(2010).Yerel Kültür Mirasının Dijitalleştirilmesi ve Halk Kütüphaneleri :Yalova Örneği .Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı.Ankara.<a href="http://www.bby.hacettepe.edu.tr/" rel="nofollow" class="external free" style="color: rgb(102, 51, 102); background-image: url(); background-color: rgb(255, 255, 255); padding-right: 13px; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; background-position: 100% 50%; background-repeat: no-repeat no-repeat;">http://www.bby.hacettepe.edu.tr</a> 'den erişildi.
  6. ^ Subaşıoğlu,F.(2001)."Dijital kütüphaneler :tanımlama sorunu".Türk Kütüphaneciliği,15(1).45-54.
  7. ^ Arms, William Y.(2000)Digital libraries.Londan:MIT press.
  8. ^ Cathro, Warwick S.(2001).Digital librarie: a national library perspective.
  9. ^ Tonta,Y.(1999)."Dijital kütüphaneler".
  10. ^ Yılmaz, B. Dijitalleştirme becerileri konusunda Türkiye'de durum
  11. ^ Yılmaz,B.(2011)."Dijitalleştirme becerileri konusunda Türkiye'de durum: AccessIT projesi çerçevesinde bir değerlendirme".Türk Kütüphaneciliği,25(1).117-123
  12. ^ http://www.bbyhaber.com/bby/2012/05/15/dijital-kutuphaneye-abdden-odul/
  13. ^ Yılmaz,B.(t.y.).Dijitalleştirme Konusunda Türkiye'de Bir Proje Örneği:AccessIT
  14. ^ Şahin,İ.D.(2010).Yerel Kültür Mirasının Dijitalleştirilmesi ve Halk Kütüphaneleri :Yalova Örneği .Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı.Ankara.<a href="http://www.bby.hacettepe.edu.tr/" rel="nofollow" class="external free" style="color: rgb(102, 51, 102); background-image: url(); background-color: rgb(255, 255, 255); padding-right: 13px; font-size: 12px; line-height: 17.265625px; background-position: 100% 50%; background-repeat: no-repeat no-repeat;">http://www.bby.hacettepe.edu.tr</a> 'den erişildi.