Paganizm
Paganizm, kökenleri dünyanın kadim doğa dinlerine uzanan spiritüel dinlerin genel adıdır. Paganizmin geniş çeşitliliği içinde pek çok gelenek bulunmaktadır. Bazı paganlar politeist inançlara sahip olup isimleri Avrupa folklorü ve mitolojisinden de tanıdık olabilen çok sayıda Tanrı ve Tanrıçaların izinden giderken, diğerleri monoteist inançlara sahip olup cinsiyeti belirgin olmayabilen tek bir yaşam gücüne inanır ve yine başkaları duoteist veya dualist inançlara sahip olup kendilerini kozmik bir çifte adar. (Tanrıça ve Tanrı veya Hanım ve Efendi) [1]
Uluslararası yapılan anketlerde pagan dinlerinden herhangi birine mensup olmayan paganlar, kendilerine sadece Pagan demiştir. [2]
Bu terim fazlasıyla geniş olduğundan ve tanımları muğlak olduğundan çoğu kez bu başlık altında incelenebilecek bir din tanımlanırken daha belirli isimler tercih edilir; politeizm, şamanizm veya animizm gibi. Paganizm, batı dillerinde Latince paganus ("kırsal") sözcüğünden türemiştir.
Konu başlıkları |
Etimolojisi ve Etimolojik Tanımı[değiştir]
Latince paganus yani kırsal sözcüğünden türemiştir. Özellikle köylü Erken dönemlerden beri Hıristiyanlık, kırsal kesimlerden ziyade şehirlerde yayılmıştı. Böylece kısa bir süre içinde Hıristiyan olmayan kişi ile köylü neredeyse eş anlamlı hale geldi ve modern anlamda kullanılan pagan terimi ortaya çıktı.[1]
Pagan sözcüğünün kullanımı birçok Batı dilinde çok eski zamanlardan beri var olsa da, paganizm sözcüğünün kullanımı daha yenidir. Örneğin İngilizce'de pagan sözcüğüne 14. yüzyılda rastlanırken, 'paganizm sözcüğüne 17. yüzyıldan önce rastlanmamıştır.
Pagan Sınıflandırması[değiştir]
Isaac Bonewits tarafından yapılmış pagan tasnifi[2]:
- Paleo-Paganizm: "Neopaganizm" teriminin karşıtı olan bir retronim, diğer kültürler tarafından müdaheleye maruz kalmamış pagan kültürlerini tanımlamakta kullanılmaktadır. Bu terim Hinduizm, Şinto, göç öncesi Germen paganizmi, Kelt politeizmi, Yunan ve Roma dinleri.
- Mezo-Paganizm: Monoteistik, dualistik veya teistik olmayan dünya görüşleri, inanç veya öğretilerden etkilenmiş olsa da dini uygulamalar açısından bağımsızlığını korumuş pagan kültürlerini tanımlar. Buna Amerikan yerlileri, Avustralya aborijinleri, Farmasonluk, Teosofi ve Sihizm vb. dahildir.
- Neo-Paganizm: Modern insanlar tarafından çoğunlukla doğa ile (insanlık ve yaşam arasında) yeniden sıkı bir bağ kurmak temelinden yola çıkan, doğal, Hristiyanlık öncesi veya diğer doğa temelli ruhani öğreti ve inançların yeniden canlandırılmaya çalışılması. Bu tanıma Slavianstvo, Neo-Druidizm ve Vika (Wicca) dahildir.
Çağdaş Paganizm[değiştir]
Çağdaş Paganizm, Modern Paganizm, ya da Neopaganizm,[3] modern çağ öncesi Avrupa'daki pagan inanışları başta olmak üzere tarihi pagan inanışlarının devamı olduğunu ya da bu inanışlardan türediklerini iddia eden çağdaş dini hareketlere verilen genel ad.[4][5] Kendi içlerinde birçok benzerlik barındırmalarına rağmen çağdaş Pagan inanışları tek bir inanç, ibadet şekli ya da kutsal metin etrafında toplanmayıp çeşitlilik gösterirler.[6]
Çağdaş Paganizm, tarihsel pratik ile günümüzdeki anlayış arasında sentezlenmiştir[7] ve Hristiyanlık öncesi folklörik ve etnografik kaynaklardan etkilenmiştir. Bugün bu kaynakların Neopaganlarca kullanımı çeşitlilik gösterir. Birçoğu bu dini tamamıyla modern bir anlayışla yorumlarken, bir bölümü de bu dinleri tarihi ve folklörik kaynaklarda gördükleri şekilde canlandırma eğilimi gösterir.[8] Genel olarak politeizm, animizm ve panteizm Pagan teolojisinin ortak unsurlarıdır. Paganların birçok kutlama gününün arasında en yaygın olanları mevsimsel festivaller ve yıl döngüsüdür.[9]
Çağdaş Pagan İnançları[değiştir]
Pagan kelimesi günümüzde de genel bir ad olup, sistemleştirilen öğretiler farklı isimler alıp, birer din oluşturmaktadır. Genel olarak çağdaş paganlar birçok Tanrı ve Tanrıça’nın varlığına inanır. Ayrıca çok sayıda ‘daha alt seviyede’ varlıklara da inanırlar. Bazıları bir yüce varlık 'a inansa da, ona insani nitelikler yüklemez. Bu yüce varlık Zeus, Jüpiter veya İslam öncesi çok tanrılı Arap dinlerindeki Allah gibi bir Tanrıdansa, Tao veya güç gibi kavramlara daha yakındır. Böyle bir varlığa inananlar olsa da Neopaganizm genel olarak çok Tanrılı bir inanıştır ve gezegenle bağlantılı Tanrı ve Tanrıçalara odaklanır. Neopaganlar kadınların ve erkeklerin eşit derecede kutsal olduklarına inanır. Tanrıları ve Tanrıçaları arasında da cinsiyete dayalı bir ayrım yoktur. Feminen ve maskülen davranışlar, değerler ve roller, onu uygulayan beden hangi toplumsal cinsiyette olursa olsun aynı öneme sahiptir. Azınlıkta kalsalar da, bazı Neopaganlar, günümüz dünyasındaki aşırı maskülen kültürü dengelemek için feminen enerjilere daha fazla önem verilmesi gerektiğini düşünüp, sadece Tanrıçalara tapar.
Notlar[değiştir]
- ↑ Oxford English Dictionary, (online) 2nd Edition (1989), post-klasik Latince paganus sözcüğünün "Hristiyan olmayan" anlamında kullanımının semantik gelişimi belirsizdir. Zamansal süreçte tartışmalıdır fakat 4. yüzyıl olabilir. Daha erken bir ön ek Tertullian'da, De Corona Militis xi, bulunur; "Apud hunc [sc. Christum] tam miles est paganus fidelis quam paganus est miles infidelis," fakat burada paganus sözcüğü Hristiyan olmayan yerine sivil anlamında da kullanılmış olabilir.
- ↑ TDK Güncel Türkçe Sözlük, paganizm
- ↑ TDK Güncel Türkçe Sözcük, pagan
- ↑ Defining Paganism: Paleo-, Meso-, and Neo-
- ↑ Asatru ART - german
Kaynakça[değiştir]
- ^ Paganizm Nedir?, http://tr.paganfederation.org/, erişim tarihi: 19 Haziran 2013
- ^ [http://archiv.ub.uni-marburg.de/mjr/pdf/2004/lewis2004.pdf New Religion Adherents: An Overview of Anglophone Census and Survey Data], http://archiv.ub.uni-marburg.de/mjr/pdf/2004/lewis2004.pdf, erişim tarihi: 19 Haziran 2013
- ^ Adler 2006, p. xiii.
- ^ Lewis 2004, p. 13.
- ^ Hanegraaff 1996, p. 84.
- ^ Carpenter 1996, p. 40.
- ^ Carpenter 1996, p. 47.
- ^ Adler 2006, pp. 3–4.
- ^ Wigington, Patti. "The Eight Pagan Sabbats - The Pagan Wheel of the Year". About.com. http://paganwiccan.about.com/od/wiccaandpaganismbasics/tp/The-Eight-Pagan-Sabbats.htm. Erişim tarihi: Mar 19, 2013.
