Nervus opticus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Optik sinir
Brain human normal inferior view with labels en.svg
İnsan beyninin alttan görünümü, kafa çiftleri işaretlenmiş
Gray773.png
Sol optik sinir ve optik yollar.
Gray's subject #197 882
MeSH Optic+Nerve

Nervus opticus (optik sinir), Nervi craniales (encephalici) olarak bilinen 12 kafa çiftinin ikincisidir ve retinadan beyne görme bilgisini taşır. Diensefalonda yer alan bir divertikül olan embriyonik retinal gangliyon hücrelerinden köken aldığı için kesildikten sonra rejenere olamaz.

Anatomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Optik sinir 12 kafa sinirinden biri olmakla birlikte merkezi sinir sisteminin bir parçası sayılır çünkü embriyonal gelişim sırasında diensefalondan tomurcuklanan bir keseden oluşur. Bunun sonucunda sinir liflerinin myelini periferde olan Schwann hücrelerince değil de oligodendrisitlerce oluşturulur. Yine bu nedenle Guillain-Barre Sendromu gibi periferik nöropatiler optik siniri etkilemez.

Optik sinir 3 meninks katmanına da sahiptir (dura, araknoid ve pia mater). Retinadan kaynaklanan lifler optik sinir tarafından beyindeki 9 görsel nukleusa ulaştırılır. Bilgiler bu noktalardan primer görsel kortekse aktarılır. Optik sinir retinal ganglion hücrelerinin aksonlarından ve destek hücrelerinden oluşur. Optik kanal ile orbitayı terkeder ve arkadaki optik kiazmaya ulaşır. Burada nazal tarafa ait görsel bilgiyi taşıyan sinirler çaprazlaşır. Liflerin çoğu lateral genikülat çekirdekte sonlanır. Bir kısmı ise pretektal çekirdeğe gider ve reflekslerde rol alır. Bazı aksonlar ise suprakiazmatik çekirdekte uyku döngüsünün düzenlenmesine katılır. Lateral genikülat çekirdekten çıkan lifler de oksipital lobtaki görme merkezine gider.

Fizyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Gözdeki kör nokta, optik sinirin retinayı terkettiği noktada fotoreseptör olmamasına bağlıdır. Her bir optik sinir, retinal gangliyon hücrelerinin aksonları olan 1 milyon 200 bin lif taşır. Görme keskinliğinin en fazla olduğu foveada her gangliyon hücresi 5 fotoreseptöre bağlıyken diğer sahalarda bu oran birkaç bindir.

Hastalıklardaki rolü[değiştir | kaynağı değiştir]

Optik siniri hasarı genellikle kalıcı görme kaybına yol açar. Hasarın yerine bağlı olarak:

  • Optik kiazmanın proksimalindeki hasarlarda lezyonla aynı taraftaki görme alanı yarıları görülemez.
  • Kiazma lezyonlarında her iki göze ait dış yarı saha görmeleri bozulur: bitemporal hemianopsi. Bu durum büyük hipofiz adenomlarında görülür.
  • Kiazmanın distalinde ise sadece bir göz ama her iki yarım görme sahası etkilenir.

Optik sinir hasarları Leber'in Herediter Optik nöropatisi gibi doğuştan ya da glokom, travma, toksisite, iskemi, imflamasyon, enfeksiyon ve kompresyon gibi nedenlerle edinsel olabilir. 50 yaşından gençlerde en sık neden glokom ve optik nöritken yaşlılarda anterior iskemik optik nöropati en sık görülür.

Glokom, retinal ganglion hücrelerinin ölümüne ve periferik görme kaybına yol açar.

Optik nörit sinir iltihaplanmasıdır. En önemli nedenlerden biri multipl sklerozdur.

Anterior iskemik optik nöropati, anatomik yatkınlığı ve kardiyovasküler risk faktörleri olan hastaları etkileyen hücre ölümüdür.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]