Mustafa Nahhas

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mustafa Nahhas Paşa

Mustafa en-Nahhas Paşa (15 Haziran 1876, Semennud-23 Ağustos 1965, İskenderiye, Mısır), Mısırlı siyasetçi. 1952'ye kadar yaklaşık çeyrek yüzyıl Mısır'ın siyasal yaşamında etkili olmuştur.

Hukuk fakültesini bitiren Nahhas, 1904'te yargıçlığa atandı. I. Dünya Savaşı'nın hemen ardından siyasete atılarak yeni kurulan Vafd Partisi'ne girdi ve Saad Zaglul'un ölümü (1927) üzerine parti başkanlığını üstlendi. İlk kez Mart 1928'de başbakan oldu. Kral I. Fuad'ın meşruti yönetime karşı çıkması ve İngiliz yüksek komiserinin de Nahhas'ın Vafd'ın aşırı milliyetçi kanadınca savunulan yasaları çıkarmasından duyduğu hoşnutsuzluk nedeniyle, haziran ayında görevden alındı. 1929'da yeniden başbakan olduysa da sarayın yetkilerinin sınırlanması konusunda kralla aralarında çıkan anlaşmazlık üzerine istifa etti (1930). 1936 seçimlerini Vafd'ın kazanması üzerine üçüncü kez başbakanlığa atanan Nahhas İtalya'nın Etiyopya'yı işgal etmesi üzerine Birleşik Krallık ile Mısır arasında bir ittifak antlaşması yapılması için görüşmelerde bulunmak üzere Londra'ya giden Mısır delegasyonuna başkanlık etti (Ağustos 1936).

Kral Fuad'ın ölmesi (Nisan 1936) üzerine 16 yaşında tahta çıkan Kral I. Faruk, kısa süre sonra kralın yetkilerinin sınırları ve uluslararası politika konularında Nahhas'la anlaşmazlığa düşerek Aralık 1937'de Nahhas'ı görevden aldı. II. Dünya Savaşı'nın başlarında kralın kararsız bir tutum göstermesine karşılık Nahhas'ın Müttefikleri desteklemesi Şubat 1942'de bir kez daha başbakanlığa gelmesini sağladı. İngiliz büyükelçisi, Kral Faruk'a bir ültimatom çekti ve askeri güç gösterisinde bulundu. Bunun üzerine kral, Nahhas'ı başbakanlığa atadı. Mart ayında yapılan seçimler Vafd'ın kesin zaferiyle sonuçlandı. Ama Faruk, İngilizlerin Nahhas'ı desteklemekten vazgeçmesi üzerine 1944'te onu görevden aldı. Bu arada 1943’te, Mustafa Nahas, Suudi Arabistan, Suriye, Irak, Transürdün, Lübnan ve Yemen heyetleri arasında bir Pan-Arap organizasyon kurmak için başlattığı bir dizi toplantıyla, önce 7 Ekim 1944’de İskenderiye Protokolü ve ardından Mart 1945’de Kahire’de örgüt şartının imzalanmasıyla Arap Birliği'nin kuruluşuna yardımcı oldu.[1]

Nahhas Ocak 1950'de kralla işbirliği görünümü içinde yeniden başbakanlığa geldi. 1936'da İngilizlerle yapılan antlaşmanın feshedildiğini açıklayarak Faruk'u Mısır ve Sudan kralı ilan etti. Saraydaki ve Vafd içindeki yolsuzluklara karşı gelişen kitlesel muhalefet sonucunda Kahire'de çalkantı ve düzensizlikler baş gösterince Kral Faruk Nahhas'ı görevden aldı (1952).

Temmuz 1952'de Hür Subaylar Hareketi'nin gerçekleştirdiği darbeden sonra Kral Faruk devrilip Mısır'dan sürülünce Nahas da yaklaşık bir yıl gözaltına tutuldu.


Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
Abdülhalik Servet Paşa
Mısır Başbakanı
1928
Sonra gelen:
Muhammed Mahmud Paşa
Önce gelen:
Adli Yeken Paşa
Mısır Başbakanı
1930
Sonra gelen:
İsmail Sıdki
Önce gelen:
Ali Mahir Paşa
Mısır Başbakanı
1936 - 1937
Sonra gelen:
Muhammed Mahmud Paşa
Önce gelen:
Hüseyin Sırrı Paşa
Mısır Başbakanı
1942 - 1944
Sonra gelen:
Ahmed Mahir Paşa
Önce gelen:
Hüseyin Sırrı Paşa
Mısır Başbakanı
1950 - 1952
Sonra gelen:
Ali Mahir Paşa