Kahverengi yılan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Kahverengi yılan
Kahverengi yılan (Pseudonaja sp.)
Kahverengi yılan (Pseudonaja sp.)
Bilimsel sınıflandırma
Üst alem: Eukaryota (Ökaryotlar)
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Alt alem: Eumetazoa (Gerçek dokulular)
(Grup) Bilateria (Bilateral simetrililer)
Üst şube: Deuterostomia (İkincil ağızlılar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Alt şube: Vertebrata (Omurgalılar)
İnfra şube: Gnathostomata (Gerçekçeneliler)
Üst sınıf: Tetrapoda (Dört üyeliler)
Sınıf: Reptilia (Sürüngenler)
Alt sınıf: Diapsida
İnfra sınıf: Lepidosauromorpha
Üst takım: Lepidosauria
Takım: Squamata (Pullular)
Alt takım: Serpentes (Yılanlar)
Familya: Elapidae
Cins: Pseudonaja
Günther, 1858
Türler

Metne bakınız

Kahverengi yılan (Pseudonaja), Elapidae familyasından, Avustralya yerlisi zehirli bir yılan cinsidir. Avustralya'nın en tehlikeli yılanlarından biri olarak kabul edilir; bu cinste yer alan genç yılanlar dahi insanlarda ölümcül zehirlenmelere sebep olabilmektedir. Cinsin bilimsel adı Yunanca „pseudes“ (sahte) sözcüğü ile kobra cinsi Naja'nın birleşiminden gelir yani sözcük anlamı sahtekobradır. Cinsin avlanma metodu sıradışıdır: çoğu tür avın etrafını sarar ve hızlı bir şekilde avı ısırarak zehirler. Cinse ait sekiz tür bulunmaktadır. Doğu kahverengi yılanı (Pseudonaja textilis) türü dünyanın en zehirli yılanları arasında yer alır.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Cinsin bireyleri 2.2 m uzunluğa kadar erişebilirler. Bu alandaki rekor 2.4 m'dir.İnce yapılıdırlar ve kafaları göreli olarak küçüktür. Sadece güçlü bireylerde kafa boyundan geniştir.

Yılanın Türkçe adı "kahverengi yılan" ve İngilizce adı "brown snake" kısmi doğruluk arzeder. Bazı türlerin (P. ingrami ve P. textilis) üst kısımları açık kahvrenginden koyu kahrengine kadar renkleri alırken, bazı türler (P. affinis, P. inframacula) kahverengi üzerine az veya daha çok benekli şekillere sahiptir, P. guttata, P. modesta ve P. nuchalis türleri çizgili desene sahiptirler. Genç ve yetişkin bireyler arasında önemli renk farklıkları görülür. Yavru yılanlarda vücut boyunca çizgiler vardır. Bu çizgiler üçüncü yıldan itibaren kaybolurlar ve çoğunun vücudunda tek renk hakim olur.[1]

Türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu türlerin tamamı son yapılan genetik ve morfolojik çalışmalarla doğrulanmıştır. Ancak bu çalışmalarda batı kahverengi yılanının (Pseudonaja nuchalis) ayırdedilebilir üç farklı görüntüye sahip olduğu anlaşılmıştır. Buna göre Pseudonaja nuchalisin üç farklı türe ayrılması gerekiyor. Bu yeni iki tür için önerilen isimler de P. aspidorhyncha ve P. mengdenidir.[6] Kahverengi yılanların en yakın akrabaları taipanlardır.[7]

Dağılım ve habitat[değiştir | kaynağı değiştir]

Pseudonaja textilis

Kahverengi yılan cinsi Avustralya ve Yeni Gine'de bulunur. Yedi türün altısı Avustralya'nın endemik türleridir. Doğu kahverengi yılanı aynı zamanda Yeni Gine'nin doğusunda da bulunur. Dört tür göreli olarak daha küçük bölgelere dağılmışlardır. Kalan üç türün her biri (P. modesta, P. textilis ve P. nuchalis) Avustralya'nın geniş bölümünde bulunabilirler.

Cinse ait türler, kuzey ve doğudaki tropikal yağmur ormanlarından kıtanın batısındaki çorak topraklara kadar çok geniş bir habitatta bulunabilirler. Üç tür P. affinis, P. nuchalis ve P. textilis ekolojik olarak insanlar ile beraber yaşayan hayvanlardır ve tarım için kullanılan bölgelerde yerleşim bölgelerine yakın yerlerde ve sıklıkla yerleşim bölgelerinde bulunabilirler.

Toksisite[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok çabuk tahrik olan kahverengi yılan, fazla yaklaşıldığında ya da tehdit hissettiğinde ısırabilmektedirler. Ancak ürettikleri zehir miktarının azlığı (bir sağmada elde edilen zehir miktarı 4 mg'dır, kıyı taipanında bu miktar ortalama 120 mg'dır[8]) ve sahip oldukları küçük dişler sebebiyle ısırıkların çok azında ciddi zehirlenme görülür. Isırıkların yarısından azı zehir içerir ve ısırk bölgesinde minimal etkiler görülür. Isırıkların çok azında acı ya da şişme görüldüğünden genellikle dikkate alınmazlar[1] ancak ani ve erken kolaps kahverengi yılan zehirlenmesinde sıklıkla rastalanan başlıca semptomdur. Zehirlenmenin kalıcı etkilerinden biri de ölümle sonuçlanabilecek koagülopatidir. Böbrek yetmezliği de nadiren de olsa görülür.[9]

Diğer klinik bulgular şunlardır: karın ağrısı, nefes alma ve yutkunma da zorluk, ptozis, hemoliz, hipotansiyon şeklindedir. Rabdomiyoliz kahverengi yılan zehirlenmelerinde görülen bir özelliği bulgu değildir.

Doğu kahverengi yılanı (Pseudonaja textilis) cinsin en zehirli türüdür ve kara yılanları arasında yine bir Avustralya yerlisi olan inland taipan'dan sonra en güçlü zehire sahip ikinci yılandır. Kahverengi yılanın zehiri birinci olarak, antikoagülan ve nörotoksin içerir. Zehirin farelerdeki LD50 değeri P. textilis için kilogramda 0.041 mg, P. nuchalis için kilogramda 0.338 mg ve P. affinis için kilogramda 0.560 mg'dir.[8]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b http://www.avru.org/general/factsheet_eastbrown.pdf
  2. ^ http://www.jcu.edu.au/school/tbiol/zoology/herp/Pseudonajanuchalis.PDF
  3. ^ http://www.jcu.edu.au/school/tbiol/zoology/herp/Pseudonaja%20textilis.pdf
  4. ^ http://www.mcponline.org/content/5/2/379.full.pdf
  5. ^ http://www.smuggled.com/psetex2.htm
  6. ^ A. Skinner: A multivariate morphometric analysis and systematic review of Pseudonaja (Serpentes, Elapidae, Hydrophiinae). Zoological Journal of the Linnean Society 155, Heft 1, 2009: S. 171–197. Abstract
  7. ^ Doughty, P., B. Maryan, S. C. Donnellan und M. N. Hutchinson: A new species of taipan (Elapidae: Oxyuranus) from central Australia. Zootaxa 1422, 2007: S. 45–58.
  8. ^ a b http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/publications/fauna-of-australia/pubs/volume2a/35-fauna-2a-squamata-elapidae.pdf
  9. ^ Isbister, Geoff; et al. (2006). "Snake Bite: Current Approach to Treatment". Australian Prescriber 29: 125–129. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Kahverengi yılan ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Kahverengi yılan ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.