DMSO

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
DMSO'nun kimyasal formülü.

Dimetil sülfoksit (DMSO) formülü (CH3) 2SO olan organokükürt bileşiğidir. Rensiz ve sıvı halde olan bileşik önemli bir polar çözücüdür. Cilde kolayca nüfüz eder, ağızda sarımsak gibi bir tad bırakır. Rus bilim adamı Alexander Zaytsev, tarafından 1866 yılında keşfedilmiş ve 1867 yılında bulguları rapor edilmiştir. Dimethyl sulfoxide kraft hamurundan elde edilir ve dimethyl sulfide 'in bir yan ürünüdür. Dimethylsulfide'in oksijen ya da nitrojen dioksit ile oksidasyonu DMSO'yu verir.[1]

Uygulamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çözücü[değiştir | kaynağı değiştir]

Distillation of DMSO requires a partial vacuum to achieve a lower boiling point.

DMSO, polar aprotic solvent olup, dimethylformamide, dimethylacetamide, N-methyl-2-pyrrolidone, and HMPA gibi maddelerden daha az toksik bir yapıya sahiptir.

DMSO kimyasal reaksiyonlarda çözücü tuz olarak ve özellikle de Finkelstein reaksiyon ları ve diğer nükleofilik yerdeğiştirme içeren kimyasal reaksiyonlar için çözücü olarak kullanılmaktadır.

İlaç[değiştir | kaynağı değiştir]

DMSO, 1963 yılından itibaren ilaç olarak kullanılmaya başlanmıştır. Oregon Üniversitesi'nden Stanley Jacob, DMSO'nun bileşikleri ciltten biyolojik sisteme zararsız olarak taşıdığını keşfettti. İlaç olarak ağırlıkla lokal ağrı kesici olarak kullanılmaya başlandı. Bölgesel uygulamalarda anti-enflamatuar ve antioksidan olarak kullanılmaya başlandı.[kaynak belirtilmeli]. Çünkü DMSO ciltten verilen bileşiklerin emilimini artırmakta, sadece cilletten değil tırnaklardan da nüfuz etmektedir. Shirley SW, Stewart BH, Mirelman S. (March 1978). "Dimethyl sulfoxide in treatment of inflammatory genitourinary disorders.". Urology 11 (3): 215–220. doi:10.1016/0090-4295(78)90118-8. PMID 636125.  Dimethyl Sulfoxide in Treatment of Inflammatory Genitourinary Disorders </ref> Kanser ve enfeksiyon dışındaki inflamatuvar durumlarda semptomlar çok şiddetli ise veya konvansiyonel tedavilere cevap vermiyorsa dmso önerilebilir.

Güvenirlik[değiştir | kaynağı değiştir]

DMSO kendi başına toksisitesi düşük bir maddedir.[2].

9 Eylül 1965'te , the Wall Street Journal bilek burkulması için DMSO kullanan bir İrlandalı kadının ölümü üzerine yapılan biyopsi sonucu ölümü ile DMSO kullanımı arasında bir ilişkiye rastlanmadığını açıklamıştır.[3] DMSO'nun klinik araştırmalarda kullanımı National Academy of Sciences (NAS)'ın 1972'deki bileşen hakkındaki olumlu görüşlerini yayınlayana kadar durduruldu.[4] 1978'de FDA ABD'de DMSO'nun mesane iltihabında dokuların tedavisinde kullanımını onayladı. 2007'de FDA beyin dokusunda travmatik beyin hasarında şişmenin azaltılması için DMSO'nun klinik çalışmalarda kullanımını onayladı.[4] DMSO'nu gelişmekte olan farelerin beyinlerinde dejenerasyon yaratabileceği açıklanmıştır.[5] Bazı tedaviler sırasında DMSO kullanımına maruz kalan çocuklarda 0.3 mL/kg'lik doz aşıldığında norotksisite tespit edilebilir.

DMSO ile çalışmada eldiven kullanımı önemli olup, kalın kavuçuk eldiven tavsiye edilmektedir. Laboratuvarlarda ağırlıkla kullanılan nitrile eldivenlerin DMSO'ya maruz kaldığında hızla çözündüğü görülmüştür.[6] DMSO çözünmüş maddeleri hızla ciltten vücuda taşıdığından dikkatli olunması gerekmektedir. Örneğin sodyum siyanür ile temas halinde DMSO çok hızlı şekilde zehirleme yapabilir.[kaynak belirtilmeli] Son günlerde şehirlerde lağımlardaki tuvalet atıklarının koku probleminin giderilmesi üzerine çalışmalar yapılmaktadır.[7]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
DMSO ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.
  1. ^ Kathrin-Maria Roy “Sulfones and Sulfoxides” Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2002, Wiley-VCH, Weinheim. DOI:10.1002/14356007.a25_487
  2. ^ Vignes, Robert (August 20–24, 2000). "Dimethyl Sulfoxide (DMSO) - A “New” Clean, Unique, Superior Solvent." (PDF). American Chemical Society Annual Meeting. http://www.gaylordchemical.com/bulletins/vignes-acs.pdf. Erişim tarihi: 2010-04-12. 
  3. ^ Carley W. (September 9, 1965). "DMSO May Have Caused Death of Woman, Makers of 'Wonder' Drug Warn Doctors". Wall Street Journal (New York City). 
  4. ^ a b http://www.fda.gov/ForIndustry/ImportProgram/ImportAlerts/ucm162294.htm[ölü/kırık bağlantı]
  5. ^ Hanslick JL, Lau K, Noguchi KK, Olney JW, Zorumski CF, Mennerick S, Farber NB. (April 2009). "Dimethyl sulfoxide (DMSO) produces widespread apoptosis in the developing central nervous system". Neurobiology of Disease 34 (1): 1–10. doi:10.1016/j.nbd.2008.11.006. PMC =pmcentrez 2682536. PMID 19100327. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2682536. 
  6. ^ "Chemical Hygiene Plan" (PDF). Cornell University. October 1999. http://people.ccmr.cornell.edu/~cober/complete.chemical.hygiene.plan.2000.pdf. Erişim tarihi: 2010-04-12. 
  7. ^ Glindemann D, Novak J, Witherspoon J. (January 2006). "Dimethyl Sulfoxide (DMSO) Waste Residues and Municipal Waste Water Odor by Dimethyl Sulfide (DMS): the North-East WPCP Plant of Philadelphia". Environmental Science and Technology 40 (1): 202–207. doi:10.1021/es051312a. PMID 16433352.