Zemstvo

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Zemstvo (Rusça: Земство, çoğulu Zemstva), Rus Çarlığı'nın Avrupa'daki topraklarında ve Ukrayna'da, kırsal bölgelerdeki özyönetim organı. 1864'te toplumsal ve ekonomik hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kurulmuş, Rusya'da önemli bir liberal etkinlik odağına dönüşmüştür.


1864 Yasası'yla iki kademeli (ilçe (uyezd) ve il) zemstvolar kuruldu. İlçe zemstvoları üç seçmen grubu tarafından seçilirdi; toprak sahipleri, kentliler ve köylüler. Bu zemstvolar da üyeleri arasından il zemstvolarının üyelerini seçerlerdi. Meclisleri bir yürütme kurulu seçiyor, ayrıca çeşitli işlerle uğraşmak üzere profesyonel uzmanlar tutuluyordu. Bu meclisler yönetimin vesayeti altındaydı; kararları üzerinde valilerin durdurma ve erteleme hakkı vardır. Zemstvoların görevlerinin bir bölümü zorunlu (yolların, kamu yapılarının, posta ağının bakımı), bir bölümü seçmeceydi (tarıma (köylülere tarımsal teknik eğitim) ve yerel sanayiye yardım, kamu sağlığı, ilköğretim).

1890 Yasası zemstvoların özerkliklerini önemli ölçüde sınırladı, birinci seçmen kuruluna, yeni toprak sahiplerine mutlak çoğunluk sağladı. Böylece zemstvolar bir soylular kuruluna dönüştü, mali kaynaklarının yetersizliği ve kendini hasım sayan bürokrasinin yönetsel denetimi karşısında zayıfladılar.

Zemstvolar köyleri modernleştirmeye çalıştılar; köylerde ilköğretimi yaydılar, sağlık yardımı sağladılar. Liberal düşüncelere aracılık ettiler. 1890'ların sonlarından başlayarak zemstvo'lar anayasal dönüşümlerden yana etkin tutum aldılar; aralarında eşgüdüm sağlamak amacıyla 1896'da ilk ulusal kongrelerini yaptılar. Meclislerle profesyonel görevlilerinin örgütlediği bir birlik 1904-05 ve 1917'de devrimci etkinlikleri yönlendirdi.

Zemstvo liberallerinin hareketi, 1902 yılında Rusya’da burjuvazinin ilerideki esas partisinin, Kadet Partisinin çekirdeğini oluşturacak olan burjuva "Ozvobojdeniye" ("Kurtuluş") grubunun kurulmasına yol açtı.[1] Zemstvo liberalleri kent aydınlarının bir bölümüyle yakınlık kurdular ve kasım 1904'teki kongre sırasında bir ulusal meclis isteminde bulundular.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, Prens Lvov tarafından yönetilen Zemstvolar Birliği ile Kentler Birliği ortak bir komite kurdular (zemgor). Komitenin amacı hükümetin yetersizliklerini karşılamak üzere destek sağlamaktı.

Zemstvo'lar 1917'de demokratik bir temelde yeniden örgütlendi, ama aynı yıl Bolşeviklerin iktidara gelmesinden sonra tasfiye edildi.

16. yüzyıldaki vergi toplamam kurumu da zemstvo adıyla anılırdı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]