Yerkes-Dodson kanunu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Yerkes-Dodson kanunun kaynaklandığı orijinal veri
Orijinal Yerkes–Dodson Yasası
Yerkes-Dodson yasasının Hebbian teorisi versiyonu (Bu versiyon, aşırı uyarılmanın basit görevlerdeki olumsuz etkisini ihmal eder).  Bu versiyonu en yaygın sürümüdür ve genellikle konu kitaplarında hatalı olarak atıfta bulunulur.

Yerkes–Dodson yasası uyarılma ve performans arasındaki ampirik ilişkiyi gösteren kanundur. Aslen psikolog Robert M. Yerkes ve John Dillingham Dodson tarafından 1908'de geliştirilmiştir.[1] Bu kanun, belirli bir noktaya kadar performansın psikolojik veya mental uyarılma ile arttığını söyler. Ne zaman ki uyarılma düzeyleri çok yükselir, bu durumda performans düşer. Bu süreç genellikle grafiksel olarak çan şekilli, öncelikle yükselen ardından yüksek uyarılma ile düşen bir eğri ile tasvir edilir.

Uyarılma düzeyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Araştırma, farklı görevlerin en uygun performans için farklı seviyelerde uyarılma gerektirdiğini buldu. Örneğin, zor veya zihinsel olarak zorlu görevler daha alt düzeyde uyarılma gerektirirken (konsantrasyonu kolaylaştırmak için), buna karşın dayanıklılık veya devamlılık gerektiren görevlerde ise daha yüksek uyarılma düzeylerinde daha iyi performans alınıyor (motivasyonu arttırmak için).

Görev farklılıkları nedeniyle, eğrinin şekli son derece değişken olabilir.[2] Basit ya da iyi öğrenilmiş görevlerde, performans-uyarılma ilişkisinin doğrusal olduğu düşünülebilir . Karmaşık, alışılmamış ya da zor görevlerde ise uyarılma ve performans arasındaki ilişki tersine döner, uyarılmanın artması ile performans düşebilir.

Görev zorluğunun etkisi, Yerkes-Dodson kanununu küvet eğrisindeki 2 farklı faktöre ayrılmaya yönlendiriyor. Ters U'nun yükselen kısmı uyarılmanın harekete geçirici etkisi olarak düşünülebilir. İnen kısmı ise uyarılmanın (veya stresin) dikkat (örn., "tünel görüşü"), bellek ve problem çözme gibi bilişsel işlevlerdeki negatif etkisi olarak düşünülür.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Yerkes RM, Dodson JD (1908). "The relation of strength of stimulus to rapidity of habit-formation". Journal of Comparative Neurology and Psychology. Cilt 18, 459–482. doi:10.1002/cne.920180503. 
  2. ^ Diamond, David M.; Adam M. Campbell; Collin R. Park; Joshua Halonen; Phillip R. Zoladz (2007-03-28). "The Temporal Dynamics Model of Emotional Memory Processing: A Synthesis on the Neurobiological Basis of Stress-Induced Amnesia, Flashbulb and Traumatic Memories, and the Yerkes-Dodson Law". Neural Plasticity. Cilt 2007, 60803. doi:10.1155/2007/60803. PMC 1906714 $2. PMID 17641736.