Yeni Cami (Lefkoşa)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Yeni Cami
Yeni Jami Nicosia.png
1870'lerde Yeni Cami
Temel bilgiler
Yer Kuzey Lefkoşa, KKTC
Koordinatlar 35°10′45″K 33°22′04″D / 35.17917°K 33.36778°D / 35.17917; 33.36778
İnanç İslam
Mezhep Sünnilik
Açılış 18. yüzyılın ortaları
Durum Aktif
Mimari
Özellikler
Minare sayısı Bir

Yeni Cami, Kuzey Lefkoşa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde, tarihi Surlariçi Bölgesinde yer alan bir cami.[1][2]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Alandaki ilk bina, 14. yüzyılda Gotik mimariye sahip bir kilise olarak inşa edilmiş, Osmanlılarca şehrin fethinden sonra 1571'de camiye çevrilmiştir.[3] Bu ilk yapının mimarisi günümüzdeki Haydarpaşa Camii'ne (Azize Katerina Kilisesi) benzemekteydi. Camiye çevrilmesi sırasında alt katına duvarların yapısını zayıflatan pencereler açılmıştır. Sonrasında eski binanın döner basamaklarından da yararlanılarak bir minare ilave edilmiş ve "Yeni Cami" adıyla hizmete girmiştir.[4]

Bu ilk cami, 1739-40 yılında yıkılmıştır. Sözlü tarihte aktarıldığına göre, Menteşzade Hacı İsmail Ağa isimli zengin bir Lefkoşalı, bir gece rüyasında Yeni Cami'nin altında hazine olduğunu gördükten sonra caminin duvarlarının altını kazdırmaya karar vermiş, bu kazı sırasında açılan pencerelerden dolayı zayıflayan duvarlar yıkılmıştır.[5] Bu camiden günümüze sadece güneybatı köşesi ve minaresi erişebilmiştir. Bu nedenle caminin minaresi ana yapıdan ayrı durumdaydı.[6] Şehrin sakinleri bu durumu İstanbul'a iletir. Bu şikayet dikkate alınır ve paşa idam edilir. Bu cami yıkıldıktan sonra yakınlarında yer alan ve günümüzde mevcut bulunan binanın inşası gerçekleştirilmiştir. Yeni cami, eskisinden 20 metre uzaklıkta inşa edilmiştir. Caminin çevresinde dört adet türbe yer alır. Caminin sol tarafında yer alan kubbeli bir binanın bir türbe olduğu düşünülmektedir. Bu yapının içinde iki mezar taşı bulunur. Bu mezar taşlarının kime ait olduğu ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır. Bazı rivayetlere göre, mezar taşlarından birisi,[6] ilk caminin yıkılmasına sebep olan paşaya aittir. Benzer şekilde, giriş kapısının sağ tarafından da iki adet mezar taşı bulunur. Bu mezar taşlarının da kime ait olduğu ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır.

Kiliseden dönüşme eski camiye Osmanlı döneminde ilave edilen ve yıkımı atlatan, günümüz camisinden ayrık duran minarenin külahı 1890 yılında yenilenmiştir. Bu minare 1979 yılında güvenli olmadığı gerekçesiyle yıkılmış ve günümüze gelememiştir. Bunun yerine aynı yıl binanın güneydoğusunda yeni bir minare inşa edilmiştir.[5]

Mimarisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Mevcut bina, kesme taştan inşa edilmiştir. Geniş bir ibadet alanına sahiptir ve son cemaat yeri revakları ile dikkat çekmektedir. Dikdörtgen planlıdır. Kuzey ile batı yönlerini, Turunçlu Camii'nde olduğu gibi L şeklinde bir son cemaat alanı çevreler. Bu alanın kuzeyinde dört, batısında ise üç kemerli açıklık bulunur. Batıdaki kemerler, mihrabın bulunduğu duvarla son bulur. Son cemaat alanındaki mihrap ile ana ibadet alanındaki (harim) mihrabın kıble duvarına paralel olmaması, caminin kıble yönünün isabetli olmaması, harime girişin bir Orta Çağ kemeri ile sağlanması, bu yapının da bir kiliseden çevrilmiş olabileceği fikrini oluşturmaktadır. Cami bahçesinde, daha büyük bir yapıya ait olabileceği düşünülen kalıntılar yer almaktadır, bu da caminin yerinde eskiden bir kilisenin var olduğu fikrini güçlendirmektedir. Ancak bununla ilgili başka herhangi bir ize ulaşılamamaktadır. Harime girişi sağlayan giriş kapısının üstünde bir kitabe bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Yeni Camii". Lefkoşa Belediyesi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2019. 
  2. ^ "Yeni Cami". Kıbrıs. 19 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2019. 
  3. ^ Michaelides, Demetrios, (Ed.) (2012). "Frankish and Venetian Nicosia 1191-1570". Historic Nicosia. Lefkoşa: Rimal Publications. s. 153. ISBN 9789963610440. 
  4. ^ Bağışkan, Tuncer (2019). Kıbrıs'ta Osmanlı, İslam ve İslamlaştırılan Eserler. Kıbrıs Türk Eğitim Vakfı Yayınları. ss. 157-162. 
  5. ^ a b Bağışkan, Tuncer (2005). Kıbrıs'ta Osmanlı Türk Eserleri. Kıbrıs Türk Müze Dostları Derneği. ss. 107-111. 
  6. ^ a b Atun, Prof. Dr. Ata (2012). LEFKOŞA TARİHİ - Cilt 3: Sevdası, Krallıklardan Bir Kent, Lefkoşa, Leucosia. Gazimağusa, KKTC: Mağusa Tarihini Araştırma ve Yazın Vakfı Yayını. ss. 30-31. ISBN 975-6653-56-2 |isbn= değerini kontrol edin: checksum (yardım). Erişim tarihi: 18 Şubat 2019.