Yekta Uzunoğlu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Yekta Uzunoğlu
Yekta Uzunoğlu portrait professionnel.jpg
Doğum 10 Mayıs 1953 (1953-05-10) (65 yaşında)
Diyarbakır, Türkiye
Meslek Yazar , Doktor , Çevirmen , Girişimci
Milliyet Kürt
Yekta Uzunoglu, Vaclav Havel ile - 2006

Yekta Uzunoğlu veya (Kürtçe: Yekta Geylanî‎) (d.1953, Silvan/Diyarbakır), doktor, yazar, çevirmen ve girişimci.[1]

Yaşam öyküsü[değiştir | kaynağı değiştir]

1953 yılında Silvan'da doğdu. 1971'de Fransızca öğrenmek amacıyla Paris'e; ardından tıp eğitimi için Prag'a gitti. 1972-1979 yılları arasında Kürt aydını Kamuran Ali Bedirhan'dan aldığı bursla Karl Üniversitesi'nde tıp eğitimi aldı.

Öğrenimi sırasında Çekoslovakya'nın Varşova paktı orduları tarafından işgaline karşı yapılan direnişlerde yer aldı.[1] Ülkedeki Gustáv Husák stalinist rejiminin, Saddam Hüseyin karşıtı Iraklı Kürt öğrencileri Irak'a teslim etmeye başlaması üzerine, bugün Kürdistan Özgür Yaşam Partisi'nin" (Kürtçe "Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê"'nin kısaltması olan PJAK adıyla bilinir) lideri olan Hecî Ehmedî ile birlikte, 1975 yılında Prag'daki İsveç Büyükelçiliği'ni basarak büyükelçilik binasında yapılan açlık grevini organize etti. 1976'da Prag'da Ararat adlı yayınevini gizli ve illegal olarak kurdu. Avrupa'da Kürtçe yayın yapan ilk yayınevi olan[kaynak belirtilmeli] Ararat aracılığıyla kendisinin yazılarını ve dil bilimci Joyce Blau'nun çalışmalarını farklı dillerde yayınladı.[2] "Kürtler'de Sevgi", "Kürtler'in Vatanı", "Kürtler'in Efsanesi" adlı kitapları 1976-1979 arasında bu yayınevinde yaymlandı. Çekoslovak aydınların oluşturduğu 77 Bildirgesi (Harta 77) adlı komünizm karşıtı sivil muhalif insiyatifin içinde yer aldı.

Siyasi faaliyetlerinden ötürü 1979'da Çekoslovakya'dan sınırdışı edildi ve Fransa'ya gitti. Pasteur Enstitüsü'nden aldığı bursla iç hastalıkları ihtisası yapmak üzere Paris'e yerleşti.[kaynak belirtilmeli]1971 yılında kurulmuş olan Sınır Tanımayan Doktorlar Örgütü'ne katıldı ve ihtisasını bırakarak o dönemde İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı ayaklanan İran Kürtlerine yardımda bulunma amacıyla İran'a gitti, bir çok sahra hastanesinin kurulmasında öncülük etti.

İran'daki faaliyetleri nedeniyle 1981'de Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı düşürüldü. Almanya'da siyasi sığınmacı statüsünü alan Uzunoğlu, 1983'te Paris Kürt Enstitüsü'nün (Institut Kurde de Paris) kurucularından biri oldu. Almanya'nın Bonn şehrindeki Kürt Enstitüsü'nü (Kurdisches Institut) kurdu ve 1983'den 1988'e kadar yöneticiliğini yaptı.[1]

Kadife Devrimi'nden sonra Prag'a döndü ve iş hayatına atıldı. 17 ticari şirket kurdu; ülkenin en zengin kişilerinden biri haline geldi.[3] Girişimcilik kariyeri 1994 yılında uğradığı bir silahlı saldırının ardından sona erdi. İddiasına göre bazı Çek ve Türk yetkililerin Türkiye’de enerji sektöründe yatırım yapma girişiminden rahatsız olması üzerine gerçekleşen saldırının ardından tutuklandı. Şantaj, alıkoyma, işkence, cinayet hazırlığı suçlamalarıyla 1994-1997 yılları arasında tutuklu kaldı.[4] 13 yıllık hukük mücadelesinin ardından aklandı. Açtığı tazminat davaları sonucunda Çek hukuk tarihindeki en yüksek tazminatı aldı.[3]

Medeni cesaretinden ötürü, Çek Cumhuriyeti'nde "Harta 77" adına dağıtılan "František Kriegel" ödülüne layık görüldü. Bu ödülü alan ilk yabancı oldu (2006). "Çek derin devleti" nin kendisine yaşattıklarını "Výpověď" (İfade) adlı kitabında topladı. 21 Ocak 2015'de evinde saldırıya uğradı ve sağ kurtuldu.[5]. "Çek derin devleti"iyle ilgili çeşitli yayın organlarında farklı dillerde yer alan yazıları 2017'de "İslamistlerin Çekya'daki Troya atı" adlı kitabında topladı ve Çekçe yayımladı. Vaclev Klaus ile birlikte "Çek ekonomisinin perspektifleri" adlı kitabın da yazarı olan Uzunoğlu,[6] yazdıkları ve yaptığı çevirilerle birlikte toplam olarak değişik lisanlarda yayımlanmış 40 kitabı vardır.[1] Dr.Yekta Uzunoğlu 10 lisan bilir.

Uzunoğlu, 28 Nisan 2017'de "devam eden bir duruşmaya katılmama" gerekçesiyle Prag'daki evinde tutuklanmış; ancak ertesi günü serbest bırakılmıştır. Çek Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi 13 Şubat 2018 tarinde prof. JUDr. Jan Filip CSc.  başkanlığında toplanarak  III. 1920S 1920/17 numaralı kararıyla  Yekta Uzunoğlu'nun 28 Nisan 2017'de tutuklanmasının anayasaya aykırı olduğunu  karara bağlamıştır.[7] 

Yayınlanmış eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kürtçe'ye çeviriler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Çek Yazarı Karel Čapek'ten Kürtçeye tercüme edilmiş kitaplar : R.U.R., Beyza yara, Ana, Tarih 1974
  • Molièr çevirisi: "Zevaca bê dil". Molière'in " Gönülsüz evlilik" eserinin Kürtçe tercümesi, 1979
  • Hazreti Luka'nın İncili, Kürtçe'ye tercüme ve yayın, 1985
  • Hazreti Mark'ın İncili Kürtçe'ye tercüme ve yayın, 1987
  • Tevratın 1. kitabı Göç'ün Kürtçe'ye tercümesi ve yayını, 1988

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Láska u Kurdů; Země Kurdů; Legenda o Kurdech- "Kürtler'de Sevgi"; "Kürtler'in Vatanı"; "Kürtler'in Efsanesi". Üç kitap 1976-1979 yılları arasında Ararat Yayınevi'nden yayınlanmıştır, şu anda Çek Çumhuriyeti Libri Prohibiti kütüphanesinde mevcuttur.)
  • Kurdische Alphabet - "Kürtçe Alfabe". Yekta Geylani adıyla. Bonn, 1982
  • Der kulturelle Völkermord an den Kurden in der Türkei - "Türkiye'de Kürt kültür jenosidi". Yekta Geylani adıyla. Bonn 1982
  • Kurdische Volksdichtung - "Kürtlerde Halk Edebiyatı". Yekta Geylani adıyla. Fransız papaz ve Kürdoloji uzmanı Thomas Bois'ın eserinin Fransızca'dan Almaca'ya çevirisi. Bonn, 1986
  • Kurdische Grammatik - "Kürtçe Gramer", İran dilleri uzmanlanı D.N. MacKenzie ile beraber Celadet Bedirhan ve Roge Lescot'un ünlü eserini Fransızca'dan Almanca'ya çevirip , eksik kısımlarını ekleyip-düzeltip yayınlamıştır. Bonn, 1986
  • Kurdská přísloví - "Kürtçe Atasözleri". Çekçe. Kendi yayınevi olan Meridian Yayınevi'nden yayınladı. Ceylan derisi üzerine bastırılıp yayımlanmıştır. Prag, 1993.
  • Ein Kurde im Mahlwerk des Übergangs. Ein Bericht aus Tschechien, 2007
  • Výpověď - "İfade" , Çekçe, Akropolis yayınevi, Prag, 2008
  • Ekonomické perspektivy- "Çek Ekonomisinin Perspektifleri". Vaclav Klaus ve diğer siyasetçilerle birlikte yazdı. Kendi yayınevi olan Meridian Yayınevi'nden yayınladı, Prag 1993
  • 33 kurşun - Ahmed Arif'in eserinin Çekçe'ye çeviri ve yayınlanması, 2014

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]