Yapay element

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Yapay elementler (ya da sentetik elementler) Dünya’da doğal olarak bulunmayan veya eser halinde bulunan, fakat nükleer laboratuarlarda elde edilen elementlerdir.

Doğada bulunan elementler[değiştir | kaynağı değiştir]

Her elementin farklı bir atom sayısı vardır. Atom sayısı element atomlarında yer alan protonların sayısıdır. Doğada bulunan elementlerden hidrojen atomunda 1, uranyum atomunda ise 92 proton vardır. Atom çekirdeklerinde ayrıca nötronlar da vardır. Aynı elementin farklı nötron sayılarına sahip türlerine izotop denilir. Mesela hidrojen atomunda sadece 1 proton olduğu halde nötron sayıları 0, 1 veya 2 olabilir. Bu izotopların bazıları radyoaktiftir. Yani bu izotoplar zaman içinde başka elementlere veya aynı atomun farklı izotoplarına dönüşür.

Periyodik tablo oluşturulduktan sonra, her elementin başka bir atom sayısına sahip olduğu anlaşılmış, fakat doğada bulunan bütün elementler periodik cetvele yerleştirildiği halde, bazı atom sayılarına karşılık gelen elementler bulunamamıştı. Mesela 43, 61, 84, 85, 87, 89 ve 91 atom sayısına sahip element bulunamamış veya diğer element atomları arasında ancak eser miktarda bulunabilmişti. (Daha sonra 43 atom numarasına sahip element yıldız ışığı spektrumunda bulundu.)

Yapay elementler[değiştir | kaynağı değiştir]

Nükleer laboraturlarda 1937 yılında 43 atom sayılı element üretildi. Bu elemente teknesyum adı verildi. Bunu diğerleri izledi. Bu arada atom bombası çalışmaları kapsamında uranyumdan daha büyük atom sayılı elementlerin üretilmesine de başlandı. 1940 yılında atom numarası 93 olan neptünyum ve atom numarası olan 94 olan plütonyum üretildi. Bu atomların bütün izotopları radyoaktif olduğundan, Dünya oluştuğu sırada bu elementler mevcut olsa bile, radyasyon sebebiyle zaman içinde tükenmiştir. Bununla birlikte bu elementlerin bazıları uzun yarı ömürlü radyoaktif elementler içinde yeni üretilmiş olarak eser miktarda bulunabilir.[1]

Yapay elementler tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

  Yapay element
  Doğada eser halinde bulunduğu için yapay olarak üretilen element
  Radyoaktif olduğu halde uzun yarı ömrü sayesinde Dünya'da mevcut olan elementler
Atom sayısı Adı Element simgesi
43 Teknesyum Tc
61 Prometyum Pm
85 Astatin At
87 Fransiyum Fr
93 Neptünyum Np
94 Plutonyum Pu
95 Amerikyum Am
96 Küriyum Cm
97 Berkelyum Bk
98 Kaliforniyum Cf
99 Aynştaynyum Es
100 Fermiyum Fm
101 Mendelevyum Md
102 Nobelyum No
103 Lavrensiyum Lr
104 Rutherfordiyum Rf
105 Dubniyum Db
106 Seaborgiyum Sg
107 Bohriyum Bh
108 Hassiyum Hs
109 Meitneriyum Mt
110 Darmstadtiyum Ds
111 Röntgenyum Rg
112 Kopernikyum Cn
113 Nihonyum Nh
114 Flerovyum [2] Fl
115 Moskovyum Mc
116 Livermoryum Lv
117 Tennesin Ts
118 Oganesson Og

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Science struck sayfası (İngilizce)
  2. ^ 114 ve daha yüksek atom sayına ait elementler için Vikipedi’deki adlar kullanılmıştır.