Yanıkara

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Tcherbon tchås fritches.jpg
Tcherbon tchås operaedje.jpg

Yanıkara.

Etken[değiştir | kaynağı değiştir]

Etken Clostridium chauvoei'dir.

Sporları dezenfektanlara ve çevre şartlarına dayanıklı, bu nedenle toprakta yıllarca yaşayabilirler.

Epidemiyolojisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Genellikle toprakta Clostridium chauvoei etkenin sporlarının bulunduğu çiftliklerde görülür. Koyunlarda görülme olasılığı vardır. Bulaşma şekli sindirim ve deri yoluyla olur. Enfeksiyon kaynağı enfektelerin dışkıları ve ölenlerin karkaslarının kontamine ettiği toprak ve meralardır. Daha çok ılık yağışlı aylarda görülür. Morbidite değişkendir. Ölüm oranı %100 bulur. İnkubasyon süresi kısadır.

Patogenez[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağız yoluyla alınan etken ağız ve sindirim kanalı lezyonları ile vücuda girer. Bazen de vücudun travmalara maruz kalarak deri ve kazlarda ezilmeler ve yaralar sonucu oluşur. Sindirim kanalında vegetatif formda bulunan etken, lenf ve kan yoluyla kaslara ve karaciğere ulaşır. Oksijensiz ortamda hemolitik, lökositik ve kapiller permeabilityi (geçirgenlik) artıran alfa-toksin ve hyaluronidase toksinlerini üretirler. Toksinler lokal şiddetli nekrotik myositise ve öldürücü sistemik toksemiye neden olur.

Bulgular[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Hiçbir bulgu gözlenmeden ölüm görülebilir.
  2. Şiddetli depresyon ve zehirlenme bulguları, iştahsızlık, sindirim hareketlerinin kaybolması.
  3. 40-41o C ateş, kalp ve solunum frekansında artış.
  4. Ayakların üst kısmında, omuz, sırt ve göğüsün yan taraflarında sıcak, ağrılı, daha sonraları soğuk, ağrısız ödemli ve anfizemli şişlikler ve şiddetli topallık.
  5. Nadiren dilin tabanında, stenrnum ve memede lezyonlar.

Laboratuvar bulguları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kan bulguları tipik değildir.
  • CK ve AST enzim aktivitelerinde hafif artış şekillenebilir.
  • Kas dejenerasyonuna göre beklenen derecede artışın olmaması, enzimlerin vaskuler trombosis ve toksinler tarafından yıkımlanması sonucu kana geçememesinden dolayı kaynaklanır.

Prognoz[değiştir | kaynağı değiştir]

Hastalığın seyri kötüdür ve 12-36 saatte ölümle sonuçlanır. İlk dönemlerde sağaltımla sonuç alınabilir.

Sağaltım ve koruma[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Veteriner hekime başvurulmalıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi Öğrenci Ders Notları
  • Vet. Hek. Murat Kapar Anadolu TİGEM Müdürlüğü Atçılık ve Sığırcılık üzerine seminer notları.