Web Ontoloji Dili

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Web Ontology Language (OWL), ontolojileri tanımlamak ve çeşitlemek için kullanılan bir dildir. Bir ontoloji, ilgili özellikler ve örnekleri ile birlikte sınıfların açıklamalarını içerebilir. OWL, bilginin içeriğini sadece insanlara gösteren değil, bunun yanında işleyen uygulamalar tarafından kullanılmak üzere tasarlanmıştır.OWL, XML, RDF, and RDF Schema (RDF-S) tarafından desteklenen web içeriğinin makinalar tarafından daha iyi yorumlanabilmesini, biçimsel bir semantik ile birlikte ek sözcük kümeleri sunarak kolaylaştırır.OWL, OIL ve DAML+OIL gibi eski dilleri temel alır, ve şu anda W3C tavsiyesidir.

OWL, Semantic Web'in gelecekteki uygulamaları için temel teknolojilerden biridir. Sayıca çok ve çeşitli alanlardaki uygulamalarda önemli bir rol oynamaktadır, ve araştırmalarını araçlara, uslamlama tekniklerine, biçimsel temellere ve dil eklentilerine odaklamıştır.

OWL, anlamsal web bilgisinin işlenebilmesi için genel bir yol sağlamak üzere tasarlanmıştır. OWL, XML, RDF, ve RDF-S tarafından sağlanan anlamların açıklanmasını sağlayan imkânları kolaylaştırmak için geliştirilmiştir. Bu nedenle, makinalar tarafından çevirilip kullanılabilir web içeriğini gösterebilme yeteneği sayesinde, bu web dillerinin evrimsel devamı gibi düşünülebilir. OWL, XML tabanlı olduğu için, OWL bilgisi kolayca farklı işletim sistemlerine sahip bilgisayarlar ve farklı programlama dilleri arasında alınıp verilebilir. Dil, bilgisayarlar tarfından okunmak üzere tasarlandığından ve insanların okuyabilmesi çok fazla göz önünde bulundurulmadığından, araç meselesi olarak düşünülebilir. OWL, değer yönetimi çerçevesi, büyük ölçekli entegrasyon ve web üzerinde veri paylaşımı için standart yaratmada kullanılmaktadır.

OWL'nin, artırılmış açıklayıcılık, daha basit bir veri modeli ve serializasyon, ve bir dizi iyi tanımlanmış alt diller içeren, genişletilmiş bir versiyonu,(bazen OWL 1.1 olarak da anılmaktadır, fakat resmileşmiş değildir) sunulmuştur.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1990'ların ikinci yarısındaki birçok araştırma çalışmaları, yapay zekâdan bilgi gösterimi(Knowledge Representation (KR)) fikrinin, World Wide Web için nasıl kullanılabileceğini ortaya çıkardı. Bu araştırmalar HTML (SHOE olarak bilinen), XML (önce XOL, daha sonra OIL), ve çeşitli çerçeve-tabanlı KR dilini ve bilgi kazancı yaklaşımını temel almıştır.

OWL DL, description logic >\mathcal{SHOIN} (D) in bir kısmına ve çerçeve tabanı sistemler olarak bilinen eski KR(Bilgi Gösterimi) sistemlerini temel alır. Alt bir dalı olan OWL Lite, daha az açıklayıcı mantığı>\mathcal{SHIF} (D) temel alır. OWL DL ve OWL Lite deki bütün uslamlama görevleri bilgi tabanlı (Knowledge Based)(KB) tatmin edilebilirliğe indirgenebilir. OWL Full , daha çok güce ve açıklayıcılığa ve daha az kısıta sahip olması dolayısıyla,description logicin sınırları dışında çalışabilir.(OWL Full un semantiği, RDF'in semantiğini temel alır. OWL, RDF/XML dökümanlarında kodlanmaktadır.

OWL, DAML+OIL web ontoloji dilinin araştırma tabanlı bir versiyonudur. DAML+OIL "US/UK ad hoc Joint Working Group on Agent Markup Languages" isimli, DAML programı ve EU'nin IST fon projesi çerçevesinde, US Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) nın ortaklı katılımı ile kurulmuştur.

World Wide Web Consortium James Hendler ve GUUS Shreiber tarafından yönetilen "Web Ontology Working Group"u 1 Kasım 2001 tarihinde kurdu. kuramsal sözdizimlerinin lk çalışma taslakları, referansları ve özeti Temmuz 2002'de yayınlandı. OWL dökümanı 10 Şubat 2004'te W3C'nin resmi önerisi haline geldi ve çalışma grubu 31 Mayıs 2004'te dağıldı.

Alt Diller[değiştir | kaynağı değiştir]

OWL üç alt dile sahiptir(bazen tür olarak da anılabilirler): OWL Lite, OWL DL, ve OWL Full. Gittikçe artan açıklayıcılıkta olan bu üç dil, belirli uygulama toplulukları ve kullanıcılar tarafından kullanılmak üzere özel olarak dizayn edilmişlerdir.

  • OWL Lite, sınıflandırma hiyerarşisi ve basit kısıtlama ihtiyaçları duyan kullanıcılar destekler.
  • OWL DL
  • OWL Full

Bu dillerin tamamı, daha basit yapıdaki atalarının devamı niteliğindedir. Aşağıdaki ilişkiler geçerlidir, tersleri geçerli değildir.

  • Her kurallara uygun OWL Lite ontolojisi, kurallara uygun bir OWL DL ontolojisidir.
  • Her kurallara uygun OWL DL ontolojisi, kurallara uygun bir OWL Full ontolojisidir.
  • Her geçerli OWL Lite çıkarımı, geçerli bir OWL DL çıkarımıdır.
  • her geçerli OWL DL çıkarımı, geçerli bir OWL Full çıkarımıdır.

Kısaltma[değiştir | kaynağı değiştir]

Web Ontology Languagein kısaltmasının WOL olması gerektiğini söyleyenler olabilir. Fakat Winnie the Pooh isimli çizgi filmdeki Owl isimli karakterin ismini WOL şelinde yazmış olmasına rağmen, OWL kısaltması bu isme referans vermeden, sadece söylenimi kolay bir kısaltma olduğu için, logo tasarımlarında iyi duracağı düşünüdüğünden ve William A. Martin'in 1970'lerdeki One World Language KR projesinin onuruna teklif edilmiştir.

Ek Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Araçlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Description Logic reasoners – a collection of description logic reasoner software
  • FaCT++GPL reasoner for SHOIQ(D), a language slightly more powerful than OWL DL
  • Pellet – Open source reasoner for OWL DL
  • RacerPro – the commercial OWL RDF Reasoner
  • KAON2 – Closed source inference engine for OWL-DL and DL-safe rules
  • OWL Book – Book that describes OWL syntax
  • Protégé OWL – OWL plugin for the Protégé ontology editor licensed under MPL
  • SemanticWorks – the commercial OWL editor from Altova
  • SWOOP – OWL Ontology Editor developed by the Maryland Information and Network Dynamics Lab Semantic Web Agents Project (freeware)
  • Model Futures OWL Editor (freeware) – an easy to use OWL editor with a number of import capabilities such as XMI, ErWin(TM) and Thesaurus descriptor XML
  • DOME – the DERI Ontology Management Environment
  • TopBraid Composer – the commercial OWL/RDF/SPARQL and SWRL development environment based on Eclipse from TopQuadrant
  • Bossam: A rule-based OWL reasoner