Vikipedi:Bot politikası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Bot kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Vikipedi'de bot kullanmak isteyen kullanıcıların ilk olarak başvuru sayfasında botun tanıtımını yaparak başvurmaları gerekir. Botun neler yapacağının detaylıca anlatılması ve mümkünse örnek birkaç sayfada test edip sonuçlarına bağlantı verilmesi önemlidir. Bu sayede Vikipedistler botu tanıyıp gerekli, kullanışlı, zararlı olup olmadığına karar vererek görüşlerini belirtebilirler. Seçim sürecinden sonra bot statüsü alması topluluk tarafından onaylananlara bir bürokrat tarafından bot statüsü verilir. (bkz:Bot statüsüne sahip botlar)

Botlar;

  1. insanlardan çok daha yüksek süratte değişiklik yapabilme potansiyeline sahip oldukları
  2. yapacakları değişiklikleri bir insandan daha düşük dikkatle inceleyebilecekleri
  3. yanlış kullanıldıklarında veya arızalandıklarında ciddi aksaklıklara yol açabilecekleri

için, Vikipedi topluluğu botlardan belirtilecek yüksek standartları gereksinim olarak kabul etmektedir.

Botlarla ilgili yaşanacak sıkıntılarda bot sahibinin hesabı da engellenebileceği için bu konuda hassasiyet göstermek ve özenli olmak önemlidir.


Not: Yüksek hızlı yarı-otomatik botlar veya yüksek hızda yapılacak değişiklikler, bir insan kullanıcı tarafından yapılıyorsa bile, bazı durumlarda bot gibi değerlendirilebileceği için dikkatle değerlendirilmelidir.

Bot seçilme kriterleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Temel olarak bir botun gerekli bot statüsü alabilmesi için aşağıdaki niteliklere sahip olması gerekir;

  • Kullanışlı olmak
  • Zararsız olmak
  • Operatörününkinden başka, kendine ait bir kullanıcı hesabına sahip olmak
  • Kaynakları gereksiz tüketmemek
  • Üzerinde anlaşma sağlanmış işlemleri yerine getirmek
  • İlgili politika ve yönergelere uyum göstermek
  • Yaptığı değişiklikleri 'değişiklik özeti'nde yeterli bir şekilde belirtmek.

Botun kullanıcı hesabının bulundurması gereken öğeler ise şunlardır;

  • Botun görevlerinin ve yapacağı işlemlerin detayları
  • Botun tamamen otomatik olarak mı yoksa elle mi çalıştırıldığı
  • Hangi zamanlarda ve hangi aralıklarla işlemlerini gerçekleştireceği

Bunlara ek olarak, 2 farklı kategorideki botların kendilerine özgü kriterleri vardır. Interwiki botların seçilme kriterleri ve diğer işlemleri yapacak botların seçilme kriterleri farklıdır. Herhangi bir bot adaylık sürecinde belirttiği belirli işe ek herhangi bir işlem yapmak üzere modifiye edilirse tekrar başvuru yapılmalıdır.

İnterviki botlarının seçim kriterleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Botun sadece ve sadece interviki amaçlı kullanılacağının belirtilmesi (başka herhangi bir işlem yapmaması)
  2. Oylamada genel çoğunluğun bot adayının lehinde olması

İnterviki botlar için herhangi belirli bir toplam oy limiti veya çoğunluk yüzdesi yoktur. Örneğin toplamda 5 oy alması ve bu oyların 3’ünün lehte olması yeterlidir.

Diğer botlar için seçim kriterleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yukarıdaki iki grubun dışında kalan istisnasız tüm botların seçilmesi için gerekenler ise şöyledir;

  1. Botun yapacağı işlemi veya işlemlerin açık ve net bir şekilde belirtilmesi
  2. Oylamada toplam en az 10 geçerli oy kullanılmış olması
  3. Oylamadaki toplam geçerli oyların en az %75’inin olumlu olması

Bu kriterlerin hepsinin var olması zorunludur. Örneğin eğer bir oylamada 2 hafta sonunda 9 olumlu oy kullanılmış ise, 2 numaralı kriterin gerçekleşmemesi sebebiyle oylama geçersiz sayılır ve bot adayı hâlâ adaylığını sürdürmek istiyorsa tekrar aday olur ve oylama tekrar yapılır.

Global botlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Global botlar Global Bot Politikası uyarınca, izin verilen vikilerde kahyâlar tarafından yalnızca interviki ve çifte yönlendirme üzerinde çalışmak için onaylanan botlardır. Türkçe Vikipedide global botların kullanılmasına izin verilmiştir.

Botla madde açılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Vikipedi'de bir botun seri bir şekilde çok sayıda madde açması öngörülüyorsa, bunun için başvuru yapılmalı ve bot kendi başvuru sayfasında detaylıca değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme yapılırken yol göstermesi adına bu yönerge oluşturulmuştur.


Vikipedi'de botlar madde açabilirler, ancak bot sahibinin her madde grubu için topluluktan izin alması gereklidir.

Ayrıca, kullanıcılar geliştirilmeye açık, rutin temel bilgileri içerecek ve ortak paydaları olan maddeler icin kaynak dosyası hazırlayıp bot isteğinde bulunabilir.

Botun kullanacağı kaynak, açılacak olan madde dizisi için var olan coğu ortak paydayı (temel içerik, şablonlar, interwikiler, referans, resim, kategori vb.) içermelidir. İlk seferde eklenemeyen az sayıda rutin bilgi ileride yine botla eklenebilir.

Açılacak tüm maddelerde aranacak özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Topluluk bu ortak paydaları şu şekilde öngörmüştür:

  1. Açılan maddelerin çok kısa ("X bir Y'dir.") olmaması
  2. Kaynak kodunun temiz ve anlaşılır olması, yeni kullanıcıların maddenin kodunu rahatça anlayabilmesi ve düzenleyebilmesi
  3. Maddelerde kullanılan verilere bağlantı verilmesi
  4. Maddelerde referans kullanılması
  5. Mümkünse fotoğraf kullanılması
  6. Mümkünse maddelerde en az bir interviki olması
  7. Maddelere en az bir kategori eklenmesi
  8. Tematik maddelerde (Pekin'in köyleri gibi) uygun şablonlar bulunması

Kısaca, botun açtığı maddelerde diğer kullanıcıların özellikle de yeni kullanıcıların öğrenebileceği ve geliştirebileceği viki öğeleri dikkate alınmalıdır. Bu ortak paydalar sadece tavsiye niteliğindedir. Botun açacağı maddelerle ilgili değerlendirme kendi adaylık sayfasında yapılmalıdır.

Madde açacak botlar öncelikle ilk görevleri için gereken koşulları yerine getirdikten sonra bot başvurusu yaparak bot statüsü alır. Bot statüsü verilen botlar, daha sonra benzer grup görevlerinde (örneğin İtalya'nın köyleri, Messier kataloğu gökcisimleri, otomobil modelleri) ayrı ayrı veritabanları sunup onay almalıdır. "İtalya'nın köyleri" serisi maddeler açan bir bot, "otomobil modelleri" maddeleri için topluluktan bir kez daha onay almalıdır.

Seçim süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Yukarıdakilerin dışında istisnasız tüm bot seçimlerine uygulanan genel kurallar vardır. Bunlar aşağıda belirtilmiştir.

  • Oylama süreleri maksimum 2 haftadır.
2 hafta geçtikten sonra anlaşma sağlanamaması durumunda botun adaylığı düşürülür.
  • Oylama sırasında bot üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz.
Botla yapılmak istenen işlemleri kesinleştirmeden, bu işlemlerin uygulanabilmesi için gerekli teknik yapıyı sorunsuz biçimde üretmeden, kısacası bot hazır hâle gelmeden aday gösterilmemesi daha iyi olacaktır. Eğer bot üzerinde değişiklik yapılırsa o anki seçim geçersiz olur ve başvuru başarısız sayılır.
  • Oylama sonucu bot statüsü alabileceği kararına varılmış bot adaylarının 20 deneme hakları doğar ve bot statüsü olmaksızın çalışırlar.
Böylece botun etkinliği kullanıcılar tarafından gözlemlenecektir. Takdire göre, bu deneme sayfalarının daha geniş bir topluluk tarafından görülebilmesi için, son karar verilmeden önce 2 haftaya kadar beklenilebilir. Eğer uygunsuz bir hareket (örneğin oylama öncesi belirtilmemiş bir işlemin uygulanması) görülürse oylama kararı iptal edilir ve başvuru başarısız sayılır.
  • Deneme sonrasında itiraz olmaması durumunda botlar adaylıkları esnasında belirttikleri uygulayabilmelerini sağlayan bot statüsüne erişirler.
  • Bot statüsü alamamış aday botlar eski adaylıklarının neticelendirilmesinden en az 1 hafta sonra tekrar aday olabilirler.
Herhangi bir sebepten dolayı (seçimin iptal edilmesi veya botun destek alamaması vb.) başarısızlıkla sonuçlanan bir seçimden sonra tekrar aday olmak için, seçimin üzerinden 2 hafta geçmesini beklemek zorunludur.
  • Bot statüsü almış aday botlar belirtilenden herhangi bir şekilde farklı bir işlem gerçekleştirmek isterlerse tekrar aday olmalıdırlar ve beklemeksizin aday olabilirler.
Başarısızlıkla sonuçlanmayan adaylıkların neticelendirilmesinden sonra bot hiç beklemeden (1 hafta beklemeden) yeni bir işlem için aday olabilir.

Bot statüsünün düşürülme sebepleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bir botun bot politikasına aykırı davrandığı tespit edilirse statüsü düşürülür.
Botun kullanışlı olmadığı, zararlı olduğu, başka bir kullanıcı hesabına geçtiği, Vikipedi'nin diğer politika ve yönergelerini ihlal ettiği, yaptığı değişiklikleri 'değişiklik özeti'nde gerekli yeterlikte açıklamadığı görülürse statüsü düşürülebilir.
  • Bot statüsü aldıktan sonra adaylık esnasında belirttiğinden farklı işlemler yerine getiren botların bot statüsü uyarı verilmeden düşürülür.