Vientiane Özel Yönetim Bölgesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Vientiane
ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
Viengçan Vilayeti
Vientiane Özel Yönetim Bölgesi konumu
Vientiane Özel Yönetim Bölgesi konumu
Ülke  Laos
Başkent Vientiane
Kuruluş 1871
Yüzölçümü
 • Toplam 3,920 km² (1.510 mil²)
Nüfus
 (2015)
 • Toplam 820,924
ISO 3166 kodu LA-VT
İGE (2017) artış 0.795[1]
yüksek · 1.

Vientiane Özel Yönetim Bölgesi (Laoca: ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, Nakhônlouang Viangchan; İngilizce: Vientiane Prefecture veya Vientiane Municipality; Kısaca: Vientiane) Laos'un kuzeybatısında bulunan özel bir bölgedir. Ülkenin başkenti olan Vientiane'nin yer aldığı bu özel bölge, 1989 yılında Vientiane Bölgesi'nden ayrılarak kurulmuştur.[2] Mekong Nehri'nin kıvrımında yer alan bu bölge Tayland ile sınır komşusudur. Yüz ölçümü 3,920 km2'dir. Vientiane şehri 16. yüzyılda Kral Saysettatirat tarafından kurulmuştur. Şehrin eski binaları antik dönemlerden kalan tapınaklar, müzeler, anıtlar ve parklardır.[2]

Phou Khao Khouay Ulusal Koruma Bölgesi, Phou Phanang Ulusal Koruma Bölgesi ve Houay Ngang orman rezervi gibi koruma alanları yine bu bölgede bulunmaktadır.[3]

İdari bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge aşağıdaki ilçelerden oluşmaktadır:

Harita
Kod İlçe Laoca Nüfus (2015)
01-01 Chanthabuly Laocaຈັນທະບູລີ 69.187
01-02 Sikhottabong Laocaສີໂຄດຕະບອງ 120.999
01-03 Xaysetha Laocaໄຊເສດຖາ 116.920
01-04 Sisattanak Laocaສີສັດຕະນາກ 65.712
01-05 Naxaithong Laocaນາຊາຍທອງ 75.228
01-06 Xaythany Laocaໄຊທານີ 196.565
01-07 Hadxayfong Laocaຫາດຊາຍຟອງ 97.609
01-08 Sangthong Laocaສັງທອງ 29.509
01-09 Mayparkngum Laocaປາກງື່ມ 49.211

Kalın harflerle yazılmış bölgeler, Vientiane kentsel bölgesinin bir parçasıdır.

Demografik bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgenin 2015 yılı itibarıyla nüfusu 820.942'dir.[4] Bölgenin 1995-2005 döneminde ortalama yıllık nüfus artışı %2,79'du.[5] Bölgedeki etnik çoğunluk Laolara aittir.[6]

Sembol yapılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Pha That Luang, Laos Ulusal Müzesi, Hor Pha Keo, Vat Si Saket ve Patuxai (Patusay) Anıtı Vientiane şehrindeki önemli yapılardandır.[6]

Ta Lat Sao

Ta Lat Sao sabah pazarı Lanesang Bulvarı'nda yer almaktadır. Her biri iki katlı olan üç ana binalı bu yer Vientiane'nin ticari merkezidir. Pazarda Lao antikalarının, tekstil ürünlerinin, hediyelik eşyaların, el sanatlarının, mücevherlerin ve diğer ithal ürünlerin satıldığı dükkanlar bulunmaktadır.[6]

Anıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Patuxai[değiştir | kaynağı değiştir]

Sol fotoğraf: Patuxai. Sağ fotoğraf: Pha That Luang'daki That Luang Festivali.

Patuxai, 1958'de Lanesang Bulvarı'nda inşa edilen Vientiane'nin sembol yapıtlarından biridir. Mimarisi Zafer Takı'dan esinlenerek tasarlanmıştır.[6] Anıtın beş kulesi beş Budist ilkesini temsil etmektedir. Dört ana yöne doğru geçitleri vardır. Doğu-Batı geçidi, ulusal geçit gibi törenlerde kullanılan Long Xang (Longsang) Bulvarı'na açılır.[7] Öğleden sonra anıtları ziyaret eden ziyaretçiler ve yerel halk arasında popüler bir yerdir.[8]

Pha That Luang[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmî adı Pha Chedi Lokojumani ("Dünya kadar değerli kutsal stupa" anlamına gelir) olan Pha That Luang, 1566 yılında Kral Saysetathirath döneminde inşa edilmiştir. 1953'te Luang Stupa adıyla yeniden inşa edildi ve şimdi ulusal bir anıt niteliği taşımaktadır. Altın kaplı stupa 45 metre yüksekliğindedir ve içindeki altın renkli merkezî görüntü, uzatılmış bir Lotus tomurcuğunun eğrisi şeklindedir. Her yıl düzenlenen That Luang Festivali burada yapılmaktadır.[6][9] 1945-1975 arasındaki çatışmalarda öldürülenlerin anısına yıldızlarla donatılmış Devrim Anıtı da bu stupanın yakınlarında yer almaktadır.[6]

Müzeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Laos Ulusal Müzesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Laos Ulusal Müzesi, Kültür Merkezi'nin karşısındaki Samsenthai yolu üzerindedir. Fransa'nın sömürge devrinden kalma bir binada 1970'lerdeki devrimini vurgulayan ulusal bir müze olarak kuruldu. Aslen 1925 yılında Fransız valisinin ikametgâhı olarak inşa edilen bu müze, Laos halklarının ülkeyi "yabancı işgalcilerden ve emperyalist güçlerden" kurtarma mücadelesinin altını çizerek Laos'un tarihini sunuyor. Müzede, Kmer döneminden kalma Hindu heykelleri ve Küpler Vadisi'ndeki Ban Pako'da ortaya çıkarılan eşyalar da dahil olmak üzere bir dizi tarihî eser bulunmaktadır.[10]

Ho Prakeo Müzesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bronz Buda heykelleri, Ho Prakeo Müzesi

Ho Prakeo Müzesi, 1565 yılında Kral Saysettatirat tarafından yaptırılan bir tapınaktı. 1828'de Siam'a götürülen Zümrüt Buda buradaydı ve bina 1970'lerde müzeye dönüştürüldü. Müze önemli Budist heykellerine ev sahipliği yapmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Sarayı (eski Kraliyet Sarayı) ve çeşitli bahçeler müzenin terasından görülebilir.[6]

Parklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Vat Siengkhuan (Xieng Khouan) Buda Parkı[değiştir | kaynağı değiştir]

Xieng Khouan Buda Parkı

1958'de inşa edilen Xieng Khouan Buda Parkı'nda bahçeler ve ağaçlar arasına yerleştirilmiş Budist ve Hindu heykelleri bulunmaktadır. Vientiane'nin yaklaşık 28 km güneyindedir. Mekong ve Tayland'daki Nong Khai'ye yakın bir konumda bulunmaktadır.[6] Bu dinî parkın yaratıcısı 1950'lerde ruhani bir lider olan Bunleua Sulilat'tır. 1958'de Vientiane'nin eteklerindeki bu parkta dinî heykeller dikilmeye başladı.[11][12]

Suan Wattanatham Bandapao[değiştir | kaynağı değiştir]

Suan Wattanatham Bandapao (Ulusal Etnik Kültür Parkı), Vientiane şehrinin 20 km güneyinde, Khau Midthaphab'a (Mekong'un üzerindeki Tayland-Laos Dostluk Köprüsü) yakındır. Burada bulunan cadde boyunca geleneksel Lao evleri, Laos'un ünlü sanatçılarının heykelleri ve küçük bir hayvanat bahçesi bulunmaktadır.[6]

Tapınaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Vat Si Saket[değiştir | kaynağı değiştir]

1818-1824 yılları arasında Siam sarayında eğitim görmüş Laos Reisi Kral Anouvong tarafından Siam tarzında inşa edilen Vat Si Saket Tapınağı şehrin eski bölgesindedir ve Siam ile savaş sırasında ayakta kalan yapılardan bir tanesidir. Tapınağın ana salonunda ve bahçe duvarlarında çok sayıda küçük niş içinde 6.840 adet Buda heykeli bulunmaktadır. Ayrıca tapınakta tahta, taş, gümüş ve bronzdan yapılmış 300 adet Buda heykeli de bulunmaktadır. Ho Trai olarak bilinen salonda 18. yüzyıla ait Budist el yazmaları bulunuyor. Salon, Fransız sömürge rejimi döneminde 1924'te ve 1930'da olmak üzere iki defa restore edildi. Japonya'da düzenlenen Expo 1970 Osaka'da tapınak Lao ulusal amblemi olarak gösterildi.[6][13]

Vat Si Muang[değiştir | kaynağı değiştir]

Vat Si Muang

Settatirat Yolu üzerindeki Ban Simuang köyünde yer alan Vat Si Muang Tapınağı, Vientiane'nin temel yapılarından biridir. 1956'da inşa edilen tapınağın, yerel bir efsaneye göre, temel atılma sürecinde hamile iken kendini adak olarak kurban eden "Si"nin ruhu tarafından korunduğu söyleniyor. Her yılın kasım ayında düzenlenen Phasat Pheung festivali That Luang Festivali'nden iki gün önce gerçekleşir.[6] Şehir sütunu, şehrin koruyucusu bir semboldür. 1818'de yıkılmış ve 1915'te yeniden inşa edilmiştir. Bu sütunun karşısında, kabartmalı bir Buda görüntüsü ve oyulmuş ahşap stel görülmektedir. Şehir sütununun arkasında adanmışların kötü şanstan kurtulmak için kırık resimler ve saksılar yerleştirdiği bir yer bulunur. Sütunun karşısındaki halka açık parkta Kral Sisavang Vong'un heykeli vardır.[14]

Vat Ong Teu Mahawihan[değiştir | kaynağı değiştir]

Vat Ongtue

"Ağır Buda'nın tapınağı" olarak da adlandırılan Vat Ongtue, on ton (10.160 kg) ağırlığında bir 16. yüzyıl Buda heykeline sahiptir. Kral Saysettatirat tarafından yaptırılmıştır ve tapınak Vat Ongtue-Settatirat yolu üzerindedir.[6] Tapınaktaki Ağır Buda Heykeli 5,8 metre yüksekliğindedir ve simin arka tarafında konumlandırılmıştır. Heykel iki tane daha ayakta Buda heykeliyle çevrelenmiştir.[14]

Vat Inpeng[değiştir | kaynağı değiştir]

Vat Inpeng

Inpeng Pagoda'daki Vat Inpeng Tapınağı, Mon ve Kmer kültürlerine aittir. Laos'un "sanat ve kültürün tarihî simgesi" olarak da bilinir. Efsanelere göre Tanrı, yaşlı bir bilge adam ve yaşlı bir beyaz keşiş kılığına girerek bu pagodanın yapımında yardımcı olmuştur. Vat Ongtue Tapınağı'nın kuzeyinde yer almaktadır. Buda heykelleri ve kaya sütunlardan oluşan birçok sanatsal ve kültürel yapıya sahiptir.[6]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (İngilizce). 22 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2020. 
  2. ^ a b "Destination: Vientiane Municipality". 7 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Vientiane Capital Province". 7 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ Roberts & Kanaley 2006, s. 212.
  5. ^ Roberts & Kanaley 2006, s. 200.
  6. ^ a b c d e f g h i j k l m "Vientiane Municipality". Turizm Lao'nun Resmî İnternet Sitesi. 26 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2020. 
  7. ^ "Patuxay Monument Revisited". Vientiane Times. 11 Aralık 2012. 6 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2020. 
  8. ^ Burke 2007, s. 97.
  9. ^ Burke 2007, s. 91.
  10. ^ Chandler et al. 2011, s. 141.
  11. ^ Burke 2007, s. 98.
  12. ^ "Sala Kaew Ku – Nong Khai, Thailand". Minnesota Museum of the Mississippi and Other Natural Wonders. 16 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2020. 
  13. ^ Burke 2007, ss. 94–95.
  14. ^ a b Burke 2007, s. 96.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Vientiane Vilayeti ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.