Vezir Gambiti (roman)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Vezir Gambiti
The Queen's Gambit
Yazar Walter Tevis
Çevirmen Kerem Sanatel
Ülke ABD
Dil İngilizce
Türler Gerilim, Psikolojik Gerilim
Yayımcı İthaki
Sayfa 336
ISBN 9786257737654

Vezir Gambiti (The Queen's Gambit), Walter Tevis'in 1983 tarihli Amerikan romanı olup, bir kadın satranç dahisinin hayatını anlatır.. Bir oluşum romanı veya olgunlaşma hikâyesi, evlat edinme, feminizm, satranç, uyuşturucu bağımlılığı ve alkolizm temalarını kapsar. Kitap, aynı adlı 2020 Netflix mini dizisi için uyarlandı.

Epigrafi[değiştir | kaynağı değiştir]

Romanın epigrafı, WB Yeats'in yazdığı "The Long-Legged Fly" şiiridir. Bu şiir, romanın ele aldığı ana konulardan birini vurguluyor: bir kadındaki dehanın içsel işleyişi. Tevis bu konuyu ölümünden bir yıl önce,[1][2] 1983'teki bir röportajda tartıştı.

Gelişim[değiştir | kaynağı değiştir]

Tevis, kitabının yayınlandığı sırada yayınlanan bir New York Times röportajında, hikâyenin "zeki kadınlara bir övgü" olduğunu belirtti.[3] Bruce Pandolfinii, televizyon mini-dizinin yayınlandığı sırada, yönetmeni Scott Frank ile yaptığı bir röportajda [4] Walter Tevis'in hiçbir zaman Amerikalı genç satranç dahisi, (birçok yorumcunun tahmin ettiği üzere, on yıl önce Dünya Satranç Şampiyonasını kazanan ana kahramanı için açık bir ilham kaynağı olan [5][6][7][8] ) Bobby Fischer'i referans gösterme niyetinde olmadığını açıkladı. .

Pandolfini yayından önce satranç pozisyonlarına danıştı ve sonra kitabın nihai başlığı bir satranç açılışı olan "Vezir Gambiti"nden esinlenen "Vezir Gambiti" oldu.[4][9] Otuz sekiz yıl sonra Netflix uyarlaması için geri döndü.

Konu[değiştir | kaynağı değiştir]

Vezir Gambiti, satranç dehası Beth Harmon'un, sakinleştirici ve alkol bağımlılığı ile mücadelesi verdiği yetimhaneki çocukluğundan, Büyük Usta rütbesine muzaffer yükselişine kadar izini sürüyor.

Sekiz yaşındaki öksüz Beth Harmon, sessiz, somurtkan ve görünüşe bakılırsa önemsizdir -ta ki ilk satranç oyununu oynayana kadar. Duyguları keskinleşir, düşünceleri daha netleşir ve hayatında ilk kez kendini tamamen kontrol altında hisseder. On altı yaşına geldiğinde, ABD Açık şampiyonası için yarışır. Ancak profesyonel çevrede becerilerini geliştirdikçe, riskler yükselir, izolasyonu daha da korkutucu hale gelir ve kaçma düşüncesi daha da çekici hale gelir.

Edebi önemi ve kabulü[değiştir | kaynağı değiştir]

Roman, gerilim, spor / oyun romanı ve oluşum romanı arasında bir yer kaplaması sebebiyle sınıflandırmak zordur.

Ayrıca satranç tasvirlerinin teknik doğruluğu için de büyük övgüler alıyor:

Tevis, satranç sahnelerini "C sınıfı" bir oyuncu olarak kendi deneyimlerine ve oyunla ilgili uzun çalışmasına dayandırdı. Bunu, romanı için Yazarın Notunda şöyle açıklıyor:

Edward Winter'dan bazı eleştiriler:

Ekran uyarlaması: The Queen's Gambit mini dizisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Mart 2019'da Netflix, yine Vezir Gambiti adlı romandan uyarlanan yedi bölümlük sınırlı bir dizi sipariş etti. Dizinin başrolünü Anya Taylor-Joy oynuyor, Scott Frank ise yazar, yönetmen ve yönetici yapımcı olarak görev yapmakta.[11] Yaygın ilgi ve eleştirmenlerin beğenisini kazanmak için 23 Ekim 2020'de yayınlandı.[12][13]

2020 Netflix mini dizisinden önce, kitabı uyarlamak için iki başarısız girişimde bulunuldu. 1983'te The New York Times muhabiri Jesse Kornbluth senaryo haklarını almıştı fakat 1984'te Tevis'in ölümüyle proje iptal edildi.[14] 1992'de İskoç senarist Allan Scott, hakları Tevis'in dul eşinden satın aldı [15] ancak planladığı sanat evi filminden hiçbir şey gelmedi. Scott, 2007'de, Ocak 2008'deki ölümünden önce Heath Ledger ile onun ilk yönetmenlik denemesi üzerine çalışıyordu.[16] Scott, 2020 Netflix serisinin ortak yaratıcısı ve ortak yapımcılığını üstlendi.[17]

Yayın tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1983, ABD, Random House
  • 2003, ABD, Vintage

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Tevis, Walter S. (February 15, 1983). "Walter Tevis Interview with Don Swaim". Don Swaim tarafından görüşme yapıldı. Don Swaim. Wiredforbooks.com. March 24, 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ Tevis, Walter S. (February 15, 1983). "Transcript of Book Beat radio feature on Walter S. Tevis, broadcast circa March 2, 1983". Don Swaim Collection, Mahn Center for Archives & Special Collections. Don Swaim tarafından görüşme yapıldı. Don Swaim. Ohio University Libraries. 
  3. ^ AUTHOR WHO CHECKMATED ACADEME www.nytimes.com, accessed 5 December 2020
  4. ^ a b Pandolfini (Kasım 2020). "The Queen's Gambit". Chess Life. ss. 30-. 
  5. ^ The Queen's Gambit Is Based on the True Story of Several Chess Players Including the Book Author 10 November 2020 www.menshealth.com, accessed 6 December 2020
  6. ^ Is The Queen's Gambit Based on a True Story? 23 November 2020 www.oprahmag.com, accessed 6 December 2020
  7. ^ ‘The Queen’s Gambit’: A Female Bobby Fischer Keeps Her Challengers in Check www.rollingstone.com, accessed 6 December 2020
  8. ^ I’m a Chess Expert. Here’s What ‘The Queen’s Gambit’ Gets Right www.nytimes.com, accessed 6 December 2020
  9. ^ Also see Author's Note for the novel quoted below
  10. ^ Chess Note 877, by Edward Winter
  11. ^ "Anya Taylor-Joy to Star in 'The Queen's Gambit' Limited Series at Netflix". Variety. 19 Mart 2019. 20 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2019. 
  12. ^ The Queen’s Gambit “phenomenon” becomes most popular limited series ever on Netflix www.radiotimes.com, accessed 6 December 2020
  13. ^ "The Queen's Gambit Trailer: Anya Taylor-Joy Dives Into Chess, Drugs, and More Chess". Vulture. 27 Ağustos 2020. 27 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2020. 
  14. ^ "The Queen's Gambit - Bookreporter.com". Bookreporter.com. 23 Ocak 2011. 27 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2013. 
  15. ^ Bruce Pandolfini, page 30, November 2020, Chess Life
  16. ^ sharp (14 Mart 2008). "Heath Ledger – a prophetic tragedy". The Independent. 
  17. ^ The Queen’s Gambit Teaser: Anya Taylor-Joy Is Addicted to Chess, Drugs, and More Chess 24 September 2020 www.vulture.com, accessed 6 December 2020

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]