VI. Henry (İngiltere kralı)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(VI. Henry (İngiltere Kralı) sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
VI. Henry
İngiltere Kralı VI. Henry
King Henry VI from NPG (2).jpg
İngiltere Kralı
Hüküm süresi Birinci kez
31 Ağustos 1422 – 4 Mart 1461
Taç giymesi 6 Kasim 1429
Önce gelen V. Henry
Sonra gelen IV. Edward
Hüküm süresi İkinci kez
3 Ekim 1470 – 11 Nisan 1471
Önce gelen IV. Edward
Sonra gelen IV. Edward
Eş(leri) Margaret of Anjou
Hanedan Lancaster Hanedanı
Babası V. Henry
Annesi Catherine of Valois
Doğum 26 Aralık 1421(1421-12-26)
Windsor Sarayı, Berkshire, , İngiltere
Ölüm 21 Mayıs 1471 (49 yaşında)
Londra Kalesi, Londra, İngiltere
Defin Windsor Sarayı, Berkshire
İmza

VI. Henry (d. 6 Aralık 1421 - ö. 21 Mayıs 1471) 1422-1461 döneminde birinci kez ve 1470-1471 döneminde ikinci kez olmak uzere İngiltere Kralı.

Babası Kral V. Henry 31 Ağustos 1422'de ölünce birinci kez 1 yaşında iken İngiltere Krallığı kral tahtına çıkartılmıştır. 1437'ye kadar hükümdarlık döneminde John Lancasterli, I. Bedford Dükü; Humphrey Lancasterli, I. Gloucester Dükü; Henry Beaufort ve Richard Plantagenet, III. York Dükü adlı kral naipleri krallığı yönetmişlerdir. Zamanından kalan belgelere göre çok barışsever ve dindar bir kişiliği bulunmakta ve hükümdarlığı döneminde başlayan İngiltere Güller Savaşı adı verilen çok entrikalı ve kanlı iç savaşlar için şahsiyeti yeterli değildi. VI. Henry'in bazı dönemlerde psikolojik hastalık geçirdigi ve bazen de saflık derecesinde iyilik yapma dönemleri gosterdiği için bunlar yaşadığı dönemde "delilik alameti" sayıldığı için sonunda karısı Margaret of Anjou'nun devlet idaresini eline almasına neden olmuştur. Onun gayet yeteneksiz idaresi nedeni ile hem VI. Henry'nin hükümdarlığı; hem bağlı olduğu Plantagenet Hanedanı'nin Lancaster Hanedanı dalının çöküp ortadan kalmasina ve York Hanedanı'nin ilerleyerek İngiltere Devleti idaresini eline geçirmesine neden olmuştur.[1]

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Çocukluk ve gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

9 aylık bebek iken İngiltere tahtına çıkartılan VI. Henry 13 Warwick Kontu Richard de Beauchamp'ın kucağında.

VI. Henry 26 Aralık 1421'de Winsdor Sarayı'nda İngiltere Kralı V. Henry'nin tek oğlu olarak doğdu. Annesi Fransa Kralı olan VI. Charles'ın kızı Catherine Valoislı idi. Babası V. Henry'nin 31 Ağustos 1422'de Vincennes, Fransa'da dizanteri hastalığından birdenbire ölmesi ile VI. Henry daha 9 aylık bebek iken İngiltere Krallığı tahtına çıkartıldı. İki ay sonra 21 Ekim 1422'de anne tarafından büyükbabası olan Fransa Kralı VI. Charles da öldü. Fransa ile İngiltere arasında imzalanmış olan Troyes Antlaşması'na göre bebek VI. Henry hukuken (ama ismen) Fransa Kralı da oldu.

Bebek kralın annesi Catherine Valoislı 20 yaşında idi ve Fransız Kralı VI. Charles'in kızı olduğu için İngiltere'nin gerçek idarecisi olan İngiliz soylular tarafından gayet şüpheci bir tutumla İngiltere'nin idaresinden uzak tutulmaya çalışılmaktaydı. Bu nedenle annesinin VI. Henry'in yetişip eğitilmesinde hemen hemen hiç katkısı olmadı.

VI. Henry tahta getirildikten sonra 28 Eylül 1423'te İngiltere soyluları törenle VI. Henry'ye kral olarak biat ettiler ve ona devamlı sadık kalacaklarına yemin ettiler. Kralın adına idareci soylular yeni bir İngiltere Parlamentosu'nu topladılar ve Parlamento'nun kabulü ile kral VI. Henry yetişkin yaşa gelinceye kadar ülkeyi kralın adına yönetmek üzere bir "Naipler Heyeti" kuruldu. Ölmüş V. Henry'in yaşayan iki oğlundan büyüğü olan 1. Bedford Dükü olan John Plantaganet Lancesterli Naipler Heyeti reisi seçildi. John Lancasterli'ye aynı zamanda Fransa'da devam edegelen (ve ta 1453'e kadar devam edecek olan) Yüz Yıl Savaşı'nda İngiliz ordusunu komuta etme görevi verildi. John Lancasterli Fransa'da askeri görevlerle uğraşırken İngiltere'nin idaresi yine Naipler Heyeti içinde bulunan ve ölmüş V. Henry'nin yaşayan ikinci küçük kardeşi olan 1. Gloucester Dükü olan ("Koruyucu" ve "Ülke Savuncucu" unvanları verilen) Humphrey Lancesterli tarafından ifa edildi. Ölmüş kral V. Henry'nin yarı amcası olan "Winchester Başpiskoposu" (1426'dan sonra "Winchester Kardinalı") olan "Henry Beaufort" da bu "Naiplik Heyeti" içinde önemli rol oynamaktaydı. 1435'te Bedford Dükü John Lancasterli öldü. Kardeşi 1. Gloucester Dükü Humphery Lancasterli baş-naip olup tek başına taht naibi olmak istedi ama diğer soylular buna karşı oldukları için tek başına taht naibi olamadı. 1428'den itibaren eğitim çağına girdiği kabul edilen VI. Henry için baş eğitmen olarak (V. Henry'yi tahta getirmede büyük rol oynamış olan 12. Warwick Kontu'nun varisi ve oğlu olan) 13. Warwick Kontu olan Richard de Beauchamp seçildi.

VI. Henry'nin annesi Catherine Valoislı Londra'dan uzakta yarı tutsak bir şatoda oturtulmakta idi. Fakat gizlice asil Owen Tudor ile evlendi ve ondan "Edmond Tudor" ve "Jasper Tudor" adlarında, iki oğlu oldu. VI. Henry, Owen Tudor ve iki üvey erkek kardeşine asalet rütbeleri verdi. Böylece Edmond Tudor 1. Richmond Kontu oldu. Edmond Tudor sonradan İngiltere kraliyet hanedanını olacak olan ve VII. Henry Tudor'un babası olarak Tudor Hanedanı'nin ceddi olmuştur.

Fransa Krallığı'nın soylu idarecileri Troyes Antlaşması ile VI. Henry'in Fransa Kralı olmasını kabul etmediler. Troyes Antlaşması'ndan hemen önce Fransa Krallığı varisi olmaktan V. Henry lehine olarak atılmış olan dofin VII. Charles Valoisli kendini Fransa Kralı olarak kabul ettirdi. 17 Temmuz 1429'da Rheims Katedrali'nde Fransa Krallığı taç giyme töreni ile VII. Charles Valoisli Fransa Kralı oldu.[2] Bunu kabul etmeyen İngiliz asilleri de daha 8 yaşında çocuk olan Vİ. Henry için 6 Kasım 1429'da Londra Westminister Abbey'de bir İngiltere Krallığı taç giyme töreni yaptılar. Bunu takiben 16 Aralık 1431'de de Paris Notre Dame Katedrali'nde VI. Henry'ye Fransa Krallığı taç giyme töreni tertip edildi.[3][4][5]

VI. Henry tahtta

Yetişgenliğe erip devlet idaresini eline alması[değiştir | kaynağı değiştir]

1434'te VI. Henry bir oranda devlet idare otoritesi kazandı ve devlet buyrukları eskiden olduğu gibi "Özel Devlet (Privy) Konseyi"'nin bulunduğu Londra'da değil de VI. Henry'nin yaşadığı Cirencester'de hazırlandığı bildirilmeye başlandı.[6] 13 Kasım 1437'de ise 16 yaşına hemen girmekte iken VI. Henry'nin yetişkin olduğu kabul edilip, "Naipler Heyeti"'nden devlet idaresini resmen kendi eline aldığı ilan edildi.[3] Aynı yıl annesi Catherine Valoisli oldu.

Devlet idaresini eline alan VI. Henry'in gayet çekingen ve gayet dindardı ve kendine yakınlık gösteren dinsel kişilere karşı gayet saf olarak muamele eden bir şahsiyeti vardı. Kendini yetişkenliğine kadar İngiltere'de çok etkili idareci olan amcalari York Dükü Richard ve Gloucester Dükü Humphreys'in takip ettikleri Fransa'ya karşı düşmanca politikalardan ayrılmaya karar verdi. Kardinal Baufort ve Suffolk Kontu William de Pole'in kliğinin tuttuğu, Fransa ile barış yapma politika hedefini uygulamaya başladı.

VI. Henry'nin karısı Margaret Anjoulu

Bu politika hedefine uygun olarak VI. Henry'nin Fransa Kralı VII. Charles'in yeğeni olan Catherine Anjoulu ile evlenmesi uygun görüldü. İki ülke arasında yapılan müzakerelerden sonra, bunu öngören ve "Maine ve Anjou Düklüğü" arazilerinin İngiliz idaresinden Fransa'ya verilmesini kabul eden Tours Antlaşması imzalandı. Maine ve Anjou Düklüğü arazilerinin İngiltere elinden çıkmasını kabul etme halktan ve hatta yüksek idareciülerden bile gizli tutuldu. Bunun İngiltere halkı tarafından iyi karşılanmayacağı bilinmekteydi. En yüksek soylulardan olan krallın amcaları olan York Dükü ve Gloucester Dükü tarafından da bu antlaşmanın kabul edilmeyeceği de beklenmekteydi. Fakat Kral VI. Henry ve yeni karısı ve danışmanları Suffolk Dükü Kardinal Beufort ve yeğeni 2. Somerset Dükü bu Tours Antlaşmasını bunları bilerek uyguladılar. Bu anlaşmaya karşı gelmesi beklenen Gloucester Dükü ve York Dükü'ne karşı tedbir almaya da kararlıydılar.

23 Nisan 1455'te daha 15 yaşına yeni girmiş iken Margaret Anjoulu ile VI. Henry'nin nikah ve düğün töreni Titchfield Abbey'de yapıldı. Margaret Fransa'dan tüm hizmetçilerini İngiltere sarayına getirdi. 1453'te bir oğlan çocukları oldu. Bu da saray harcamalarının artmasına yol açtı. Yeni kraliçenin gayet yüksek saray harcamaları ortaya çıkarması İngiltere halkı tarafından iyi karşılanmadı.[7]

Suffolk Kontu; yeğeni Somerset Kontu ve Fransa'daki İngiliz arazilerinin kaybedilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

1446'da Tours Antlaşması açıklanınca halkın ve yüksek asillerin aksi görüşleri gayet şiddetli oldu.

Kralın amcası olan 3. York Dükü Richard saraydan ve merkezi devlet idaresi iktidarından uzaklaştırılmak nedeni ile İrlanda Valiliği'ne gönderildi. VI. Henry tuttuğu kliğin başkanlarından Kardinal Besufort'a Suffolk Dükü ve yeğeni Edmund Beaufort'a Somerset Dükü unvanları verdi. Bu olağanüstü bir gelişme idi çünkü dük unvanları o döneme kadar sadece Kralın en yakın akrabalarına verilmekte idi.

Kral VI. Henry ve yeni karısı bu aksi muhalefeti kırmak için Gloucester Dükü'nü devlete ihanet suçuyla Parlamento yüce divanı önünde yargılanması için tutuklamaya aldırdılar. Gloucester Dükü Bury St Edmonds'da tutuklanma altında iken ve daha Parlamento yüce divanı önüne çıkartılmadan, beklenmedikçe öldü. Bu ölümün bir kalp krizi sonucu olduğu çok muhtemeldi, ama cemiyetin her tabakası arasında bu ölümün bir zehirlenme sonucu olduğu dedikoduları ayyuka çıktı.

Somerset Dükü Edmund Beaufort Fransa'da bulunan İngiliz ordusu komutanlığına gönderildi. Halkın yüksek saray harcamalarına karşı aksi reaksıyonu; kral ve karısının Suffolk ve Somerset dükleri kliğini tutmaları; saray finansmanını desteklemek için kendi yandaşları olanlara devlet arazilerini bağışlayıp veya yok pahasına satmaları; ülke içinde hoşnutsuzluk; bunun dirlik ve düzenin bozulmasına yol açması; sonradan da İngiliz ordusunun Fransa'da devamlı yenilgileri kralın devlet idaresine halkın gayet hoşnutsuz olmasına yol açmıştı. Bu hoşnutsuzluk kralın danışmanı olan Suffolk Dükü üzerinde teksif edilmekteydi. Bu 1447'de toplantı halinde olan Parlamento'da Suffolk Dükü aleyhine bir kampanya açılmasına ve Suffolk Dükü'nün Parlamento tarafından Yüce Divanda suçlanmasına yol açtı. Londra şehir halkı da Suffolk Dükü aleyhinde gösterilere başladı. Suffolk Dükü aleyhinde olan bu gelişmeler dolayısıyla hayatından korktuğunu krala şikayet olarak bildirdi. Bunun önüne geçemeyen VI. Henry Suffolk Dükü'nü deniz yoluyla Manş Denizi üzerinden Fransa'ya sürgüne göndermek zorunda kaldı. Fakat Suffolk Dükü gemi ile Manş Denizi üzerinden sürgüne giderken aleyhtarları bu gemiye bordolayarak onu öldürdüler. Suffolk Dükü'nün cesedi Dover sahilinde bulundu.[8].[9]

1449'da Somerset Dükü Fransa'da yeniden Fransa ile savaşa Normandiya'da başladı. Fakat İngiliz ordusu gayet kötü komuta edildiği için 1449 sonbaharında ordu bu bölgenin merkezi Caen'a doğru çekilmeye başladı. 1450'de V. Henry tarafından gayet büyük zorluklarla İngiltere eline geçmiş olan Normandiya tümüyle Fransa eline geçti.

İngiliz ordusunun yenik düştüğü bu savaştan geri dönen ve Fransa iken çok kere maaşları ödenmemiş olan İngiliz askerleri güney İngiltere'de büyük kanunsuzluk, eşkiyalık ve karışıklıklara neden oldular. 1450'da Kent Kontluğu'nda kendine "John Mortimer" adı veren; York Dükü'nün sempatizanı olan Jack Cade adli bir eskı asker Londra'nin hemen güneyinde Southwark'da "White Hart" adlı bir handa bir isyan çıkarttığinı ilan etti. Bu hanin ismi "White Hart" (Beyaz Geyik), tahtından atılmış olan II. Richard'ın sembolü idi. VI. Henry ordusu ile Londra'dan bu hana geldi. Fakat Jack Cade ve isyancılar bu binadan kaçmışlardı. VI. Henry küçük bir birliği Jack Cade'i ve isyancıları kovalamak için gönderdi. Bu küçük birlik ile isyancılar "Sevenoaks" kasabasında muharebeye tutuştular. Jack Cade yine kaçmaya başladı ama bu bir taktik idi. Kralın birliğini "Solefields Muharebesi"'nde bir tuzağa düşürdü. Galip gelen Jack Cade ve isyancıları Londra'ya ilerleyip İngiltere'nin başkentini ellerine geçirdiler. Fakat isyancıların çapulculuk ve kanunsuzlukları Londra halkını gayet bıktırdı. Üç gün sonra halkın gayretleri ile isyancılar Londra'dan çıkartılıp darmadağın edildiler.

Bu sırada Fransa'da bulunan İngiliz ordusu yine yenilmeye devamdaydı. 1451 başında İngiliz kralı II. Henry döneminden beri İgıltere elinde bulunan "Guyenne Düklüğü" arazisi Fransa eline geçti. 2 Ekim 1451'de bir karşı taarruzla İngilizler Guyeenne'de tekrar ilerlediler ve Bordeaux liman şehri de İngiltere eline geçti. Fakat 1453'te yapılan çarpışmalarda İngiliz ordusu yine yenik düştü. Bordeaux ve Guyenne Düklüğüü arazileri yine Fransa eline geçti. Böylece Manş Denizi karşısında kıtasal Avrupa'da sadece Calais kalesi ve limanı İngiltere elinde kaldı.

Kralın deliliği ve York Dükünün devlet iktidar gücünü eline alması[değiştir | kaynağı değiştir]

1452'de Kral Vİ. Henry'nin amcası olan 3. York Dükü Richard devlet ilerigelenleri tarafından yapılan talepler üzerine İrlanda'daki Ulster Valiliği'ni bıraktı ve kralın "kötü devlet idaresi"'ne son vermek için Londrs'ya döndü. York Dükü'nün dönüşü tartışmalı oldu ama bu popülerdi. Çok geçmeden York Dükü Shrewsbury'de kendine bağlı bir ordu geliştirdi. Onun aleyhinde olan Saraylılar kliği mensupları da benzer büyüklükte bir gücü Londra'da kurdular. Bu iki kliğin ordusu benzer güçte idiler ve birbirleyle yenişemedikleri için iki klik ordusu arasında Londra güneyinde çatışmalar bir "çıkmaza" girdi. York Dükü kliği krala bir istida göndererek bu kliğinin şikayetleri ve saraylılar kliği aleyhinde kral tarafından alınması istenen tebdirler bu istidada sıraladı. İstenilen bu tedbirler başında saraylılar kliği lideri olan 2. Somerset Dükü Edmund Baeufort'un devlet idaresinden atılması ve tutuklanması gelmekteydi. VI. Henry önce bu talepleri kabul etti ama karısı olan Margeret Anjoulu araya girerek Somerset Dükü'nün tutuklanmasını önledi. 1451'de Kral VI. Henry'nin itibarı ve iktidar gücü çok sağlamlaşmıştı. York Dükü ve kliği tekrar iktidar güçlerini kaybetmişlerdi. Saraylılar kliğinin güçlenmesini ortaya çıkaran önemli bir gelişme de Kraliçe Margeret Anjou'nun gebe kalıp bir çocuk beklediğinin ilanıydı. Eğer bu bebek erkek olursa bunun York Dükü'nün iktidar gücüne gayet ciddi bir darbe vuracağı gayet açıktı.

Fakat Ağustos 1453'te Bordeaux'nun Fransa Krallığı güçleri eline geçtiği ve İngiltere'nin bu şehri geri alma imkanı bulunmadığı haberi Londra'ya erişti. Bu haber Kral VI. Henry'ye birdenbire bir psikiyatrik şok tesiri yaptı. Kralın psikolojik ve aklı dengesi birden kayboldu. Kral kendisine söylenenleri anlayamayacak ve kendi fikirleri varsa bile bir iki cümleyi mantıkı olarak birbiri arkasına getiremez oldu. Kral dinsel varsanı (halüsinasyon) ve yanılsama (illüzyon)lar görmeye başladı. Karısının yeni doğurduğu "Edward adı verilen oğluna ve onun tek varisi ve veliahtı olarak Westminster Katedral'inde vaftiz törenine karşı hiçbir rasyonel tutum göstermedi. Kralın bu delirme durumu hakkında elde bulunan resmi belgeleri ve şahsi yazı ve hatıraları inceleyen modern doktorlar VI. Henry'nin kronik Şizofreni hastalığından müztarıp olduğudur.[10]. Tarihçiler VI. Henry'nin bu psikiyatrik hastalığının irsi olduğunu da iddia etmektedirler. VI. Henry'nin annesi tarafından büyükbabası olan Fransa Kralı VI. Charles zaman zaman pdsikiyatrik nöbetler geçirmiş ve ismi "Charles le Fou" (Deli Charles) olarak da bilinmektedir. Vİ. Charles'in annesi "Joanna Bourbon", Joanna'nın babası "Bourbon Dükü I. Peter", Joanna'nın baba tarafından büyük babası "Bourbon Dükü I. Louis"'in de psikiyatrik kronik Şizofreni hastalığından müztarıp olduğu belgelidir.

Kralın deliliği döneminde York Dükü, kendinden daha zengin olan ve politik bakimdan ülkedeki her politik kliğe önemli etkisi olan 16. Warwick Kontu Richard Neville ile yakın bağlantılar kurdu. 1454'te 3. York Dükü Richard "taht Naibi" oldu ve ona "Ülkenin Savunucusu" unvanı verildi ve İngiltere'nin idaresini eline geçirdi. Kraliçe Margeret Anjoulu ise tüm devlet işlerinden menedilip politik ve sosyal bakımlardan izole edildi. 2. Somerset Dükü Edmund Baeufort devlet görevlerinde azledilip Londra Kalesi'nde tutuklandı. York Dükü'nün bu devlet idaresi sırasında ilgisini ve yönetimini üzerine çeken diğer önemli politika problemi devletin ve sarayın devlet gelirinden çok daha yüksek yaptıkları harcamaları azaltma tedbirleri bulup uygulama oldu. Bu arada VI. Henry ve karısı Margeret Anjoulu hakkında dedikodular ülkeye yayıldı; Kraliçe Margeret'in doğurduğu (ve kral varisi ve veliahtı olan) çocuğun babasının VI. Henry olmayıp bu çocuğun Margeret Anjoulu ile Somerset Dükü Edmund Baeufort'un zinasından doğduğu söylentileri İngiltere'ye yayıldı. .[11]

Güller Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Güller Savaşı

25 Aralık 1454 Noel Yortusu günü VI. Henry birden Şizofreni hastalığı alametlerini kaybedip aklını başına topladı. Bu VI. Henry'nin delilik döneminde iktidar güçlerini ellerine almış olan klik mensuplarında, başta York Dükü Richard ve yanında bulunan 16. Warwick Kontu Richard Neville ve 5. Salisbury Kontu Richard Neville'e, büyük bir tehdit yarattı. Bunlar iktidar gücünü kaybetmek istemedikleri için (VI. Henry'nin amcası olan ve Kral III. Edward'ın oğlu olan) York Dükü Richard'ın İngiltere tahtı üzerine olan meşru hakkının VI. Henry'nin bu taht üzerinde olan hakkından daha güçlü ve geçerli olduğunu iddia etmeye başladılar. York Dükü taht naipliği ve "Ülkenin Savunucusu" görev ve unvanlarından azledildi. 2. Somerset Dükü Edmund Baeufort Londra Kalesi'nde hapislikten çıkartılıp eski görevleri ve unvanları kendine geri verildi. York Dükü'ne bir nazire olarak da York Dükü'nün eski "Calais Şehri Kaptanlığı" görevi ve unvanı da Somerst Dükü'ne verildi.

York Dükü ve Warwick Kontu bu toplantının kendilerine bir hakaret hatta kendilerini öldürülmesi için bir bahane kabul ettiklerini açıkladılar. Tüm İngiltere ikiye ayrıldı. İngiltere krallığı için {{Lancaster Hanedanı]]'ni tutan Lancasterliler ve York Hanedanıni tutan Yorklular arasında gayet ciddi ve kanlı bir iç savaş ortaya çıktı. Bu iç savaşta VI. Henry'nin mensup olduğu Lancater Hanedanı sembolü "kırmızı gül" ve "York Hanedanı" sembolü "Beyaz Gül" olduğu için bu iç savaşa İngiltere Güller Savaşı adı verilmektedir.

Kral VI. Henry ve saray kliği mensupları Westminster'de bir "Saray Toplantısı" toplayıp bu yoplantıya York Dükü kliğini tutanları çağırmadılar. Nisan 1454 ortasında Kral VI. Henry ve saraylılar kliği mensuplarından seçilmiş olan bir grup, saraylılara bağlı olan orduyla Leicester'e gidip orada Devlet "Büyük Konsey" toplamaya karar verdiler. York Dükü ve Lancaster Hanedanı'ndan VI. Henry'yi tutanlar arasında 1455'e kadara küçük çalışmalar yapılmıştı. Kendilerini devlete ihanet yapma sucu ima ettiğini bilerek Yorklular bu toplantıyı durdurmak için VI. Henry'nin Leicester'e gitmesini önlemek için kendilerine bağlı ordu ile harekete geçtiler. 2,200 kişilik Saraylı Lancasterliler ordusu ile 7,000 kişilik Yorklular ordusu St Albans'da 22 Mayıs 1455'te karşı karşıya geldiler. Birinci St Albans Muharebesi olarak anilan bu çatışmada Yorklular galip geldiler. Lancasterlilerın komutanı olsn 2. Somerset Dükü Edmund Baeufort ve diğer önemli soylu Lancasterliler bu muharebede öldürüldüler. Ama bunların varisleri Lancasterliler olarak mücadeleye devam ettiler. Bu Birinci St Albans Muharebesi sonunda kral VI. Henry, Yorklulara esir düştü. York Dükü yine "Ülkenin Savunucusu" görev ve unvanlarını aldı ve İngiltere'yi yönetmeye yeniden başladı ve İngiltere kısa bir müddet barış içinde yaşadı.

Fakat VI. Henry'inin annesi olan eski kralice Margeret Anjoulu York Duku'nun iktidar gücünü taşımasından hiç hoşlanmamakta idi. Onun teşvikleri ile 1459'da Lancasterliler ve Yorklular arasındaki çatışmalar daha ciddi ve kanlı olarak yeniden başladı. Lancasterliler ordusu bu sefer 1459'da "Ludford Bridge Muharebesi"'nde ustun geldi. York Duku yeniden iktidardan çekilmek zorunda kaldı ve York Duku Richard yakin yandaşları ile Fransa'ya kaçmak zorunda kaldı. Fakat York Duku'nun en önemli destekçilerinden olan Warwick Kontu Fransa'dan topladığı askerlerle Calais'den ayrilip ordusu ile Dover'e cikti. Warwick Kontu'nun Yorklular ordusu ile Lancesterliler devlet ordusu arasına yapılan "Northampton Muharebesi"'nde Warwick Kontu komutasındaki Yorklular galip geldi ve Lancaster Hanedaninin başı olan kral VI. Henry Yorklulara esir düştü.

Sonra ikı taraf bir anlaşmaya varar gibi oldular ve iki taraf York Dükü Richard (yeğeni VI. Henry'den daha büyük yaşta olmakla berabe) yeğeni VI. Henry'nin varisi ve veliahti olduğuna anlaştılar. York Dükü Richard İngiltere Krallık tahtına çıkmak hedefinden caydırıldı. York Dükü Richard tekrar şahsen İngiltere'ye döndü ve tekrar VI. Henry'nin krallığı altında "Ülkenin Savunucusu" görevi ve unvanını aldı.

Fakat bu durum sürmedi. Margaret Anjoulu ve onun hiçbir şekilde fikirlerinde döndürülemeyen koyu taraftarları Lancesterli asiller Kuzey İngiltere'de yeniden asker toplayıp York Dükü aleyhinde harekata geçtiler. York Dükü Richard ordusu ile onların bu isyanı bastırmak hedefi ile Londra'dan Kuzeye yürüdü. Yorklu ordu ile Margaret Anjoulu'nun Lancasterliler ordusu 30 Aralık 1460'ta Wakefield Muharebesi]'ne giriştiler. Kraliçe Margeret Anjoulu'nun Lancasterli güçleri bu muharebede üstün geldi ve York Dükü Richard ve ikinci oğlu Edmund bu muharebede öldürüldüler. Ölen York Dükü yerine büyük oğlu (İngiltere-Galler Sınır boyu) March Kontu olan Edward York Dükü öldürüldü.

Bu galibiyetten sonra Margaret Anjoulu ve Lancasterliler ordusu güneye ilerledi. Yorklularin ordusu ile yaptığı İkinci St Albans Muharebesi'nide bu sefer de Margaret Anjoulu'nun Lancasterliler ordusu savaşı kazandı. Bu dönemde sabık kral VI. Henry'nin psikiyatrik hastalığı yeniden nüksetmişti. İkinci St Albans Muharebesi devam etmekte iken ikide bir kahkahalarla gülme nöbeti geçirdiği ve anlaşılmayan şarkılar söylediği belgelenmiştir. Bu muharebeden sonra VI. Henry tutukluluktan kurtarıldı. Fakat Margaret Anjoulu'nun Lancasterliler ordusu Londra'ya girip başkenti ele geçirmeyi başaramadı.

Bu başarısızlıktan sonra Lancasterlilerin kuzey İngiltere'den getirdiği ordu kuzeye çekildi. Sabık kral VI. Henry delilik nöbetleri geçirmeye başladı ve kraliçesi Margarat Anjoulu İskoçya'ya kaçmayı başardı. Yeni York Dükü olan Edward tarafından 4 Mart 1481'de VI. Henry İngiltere Krallığı tahtından indirildi ve Londra Kulesi'nde hapse atıldı. Yerine York Dükü Richard'in oğlu ve varisi olan Edward, ilk York Hanedanı İngiltere kralı olarak IV. Edward adı ile İngiltere Krallığı tahtına çıktı.

Sonra Yorklu IV. Edward güneyden aldığı yeni askerlerle takviye ettiği ordu ile kuzeyde Lancasterlilerin elinde kalan orduya karşı yürüdü. Mart 1461'de iki ordu Townton Muharebesi'ne giriştiler. IV. Edward komutasındaki Yorklular ordusu gayet kararlı bir galibiyet kazanıp Kuzeyli Lancasterliler ordusunu büyük hezimete uğrattı.

1465'te sabık kral Henry saklanmış olduğu mevkide Yorklular tarafından bulundu. Londra'ya getirildi ve Londra Kulesi'nde hapse atıldı.

İkinci kez tahta geçirilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Vi. Henry'nin karisi Kraliçe Margaret Anjoulu önce İskoçya'ya sürgüne gönderilmişti. Sonradan Fransa'ya sürgüne gitti. Tüm bu dönemde Kraliçe kocası VI. Henry için ve sonra oğlu veliaht Galler Prens Edward Westministerli için tahti tekrar eline geçirmek için yaptığı uğraşlardan vazgeçmemişti. İngiltere'de York hanedanından kral olan IV. Edward babasının ve kendini en yakin yandaslarindan olan 16. Warwick Kontu Richard Neville ile onun genç erkek kardeşi olan Clarence Duku George ile araları acildi. Fransa kralı ve Margeret Anjoulu erkek kardeşi olan XI Louis'nin aracılığı ile Warwick Kontu ve Clearance Duku Margeret Anjoulu ile bir anlaşma yaptı. Warwick Kontu kızını VI. Henry ve Margaret Anjoulu'nun oğlu olan Edward Westminsterli ile evlendirdi.

1470'da Warwick Duku Fransa'dan topladığı bir ordu ile İngiltere'ye çıktı. York hanedanından olan Kral IV. Edward Londra'dan sürgüne kaçtı. Fakat bu sırada Lancasterli olan VI. Henry'nin psikolojik durumu yıllarca tutukluluk döneminde gittikçe kötüye gitmişti ve İngiltere devletini yönetme gücünü kaybetmişti. VI. Henry tahta getirilmekle beraber tek başına hüküm sürmekten acizdi. Warwick Kontu ve Clarence Duku George onun ismine devleti gerçekten yönetenler oldular.[12]

Bu kez VI. Henry İngiltere kralı olarak ancak 6 aydan az hüküm sürebildi. Yonetme gücü elinde bulunan 16. Warwick Kontu İngiltere'nin gayet zor durumda olduğunu sanki unutarak Burgundi Duku'na karşı savaş açtı. Buna karşılık olamak üzere Burgundi Duku Edward'a İngiltere Krallığı'ni tekrar geri almak için mali destek ve askeri yardım sağladı. Yorklu kral IVI. Edward 1471'de topladığı askerlerle İngiltere'ye çıktı. Küçük kardeşi olan Clarance Duku Goeorge ile arası iyileşmişti. Lancasterliler ordusu ile yapılan Barnet Muharebesi'nde Yorklu hanedan kralı IV. Edward galip geldi ve bu muharebede 16. Warwick Kontu olduruldu. Sonra Lancasterliler ordusu ile 4 Mayıs 1471'de yapılan "Tewkesbury Muharebesi" Lancasterlerin Yorklulara karşı kararlı mağlubiyeti ile sonuçlandı. Lancasterliler kralı VI. Henry'nin veliahti olan oğlu Galler Prensi Edward Westminsterli bu muharebede olduruldu.[13]

Hapse atılması ve ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Sabık kral VI. Henry Londra Kalesi'nde bulunan "Wakefield Kulesi"'nde bir hücrede hapse atıldı. Burada iken 221/22 Mayıs 1471 gecesinde öldü. O zamandan beri bu ölüm şüpheli görülmekte ve bu konuda tartışmalar yapılmaktadır. Yorklu Kral IV. Edward'a yakın görüşlü olan resmi kronik tarih olan Historie of the arrivall of Edward IV tarafından bildirdiğine göre VI. Henry Tewksbuey Muharebesi'nde taraftarlarının yenilmeleri ve oğlu ve varisi olan Prens Edward Westminsterli'nin bu muharebede öldürüldüğü haberlerini aldıktan sonra melankoli krizi geçirip ölmüştür.[14]

İngiliz tarihçilerinin büyük bir kısmına göre VI. Henry'nin üstün kabiliyetli oğlu Prens Edward Westminsterli hayatta bulundukça ona karşı bir koz olarak kullanmak üzere VI. Henry Yorklular tarafından hayatta tutulmuştur. Ama Tewkesbury Muharebesi sonunda Prens Edward Westminsterli'nin öldürüldüğü öğrenilince VI. Henry'nin hayatta kalması gereği kalmamıştır. 23 Mayıs 1471'de IV. Edward'ın taç giyme töreninin yapıldığı gün olarak bilinmektedir. Çok muhtemelen taç giymeden önce IV. Edward, eski defterleri silme kabilinden, sabık VI. Henry'nin öldürülmesi emrini vermiştir. Sabık kralın öldüğü dönemlerde Londra'da dönen dedikodulara göre sabık kral VI. Henry 21 Mayıs 1274'te dua etmek için başını eğmiş iken ensesine indirilen ağır bir darbe ile öldürülmüştür. Sir Thomas Moore'un yazdığı "History of Richard III" adli tarih kitabında sabık kral Henry'ye bu ölümcül darbeyi indiren kişinin sonradan III. Richard adı ile İngiltere krallık tahtını gasp edip geçecek olan Gloucester Dükü Richard olduğu belirtilir.

VI. Henry'nin cesedi önce Cherstesy Manastır'ında gömülmüştür. 1485'te ise III. Richard VI. Henry'nin cesedinin buradan kaldırtmış ve birçok İngiliz kralının gömülü olduğu Windsor Kalesi St George Şapeli'ne taşıtmış ve mezarının üstüne, tipik bir İngiliz kralı mezarı gibi, taştan yatan Henry'nin bir anıt heykelini yaptırmıştır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hayatını anlatan modern standard İngilizce biyografi eseri Bertram Wolffe, (1981) Henry VI. Londra ve gayet geniş kapsamlı ve güvenilir akademik metin Ralph Griffiths, (1981) The Reign of Henry Vİ, Berkeley (İngilizce)
  2. ^ Kendall, P.M., (1971) Louis XI: The Universal Spider, USA , s.:39-40
  3. ^ a b Lingard, John, (1854) A History of England, c.:V s.90.
  4. ^ C T Allmand & Dorothy Styles, "The Coronations of Henry Vİ", History Today, C.32, No.:5 (1982)
  5. ^ J.-B. Lebigue, "L'ordo du sacre d'Henri Vİ à Notre-Dame de Paris (16 décembre 1431)", Notre-Dame de Paris 1163-2013, 2013, s. 319-363
  6. ^ Wolffe, B., (1981) Henry VI, Londra, s. 79-80
  7. ^ Griffiths, R., (1981) The Reign of Henry Vİ, Berkeley, s.298
  8. ^ Hicks, M.A., The Wars of the Roses Yale 2002, p.67
  9. ^ Griffiths, R., The Reign of Henry Vİ, Berkeley 1981, p.677
  10. ^ Nigel Bark, Medical Hypothesis (journal); Times Higher Education, "Fındıngs: Henry Vİ: parts öne and two", 18 Ekim 2002
  11. ^ Griffiths, Ralph (1981) The Reign of Henry Vİ, Berkeley 1981
  12. ^ Wolffe, Bertram (1981). Henry VI ((İngilizce)). Londra: Eyre Methuen. ss. 342–344. 
  13. ^ Prens Edward Westminsterli'nin olumunun nasil oldugu İngiltere Güller savaşi tarihçileri arasında tartışmalıdir. Cogu tarihçiler Prens Edward Westminsterli'nin Tewkesbury Katedrali'ne sigindiginda fikirdedirler. Ama yine de bazi tarihçiler onun sehir yaklinda bir koruya saklandigini bildirirler. Bir grup tarihçi onun ya katedralden ya da korudan Yorklular askerleri tarafından yaka paca cikarilip katledildigini bildirirler. Uc Tudor dönemi tarihçi ve unlu Ingiliz tiyatro oyunu yazarai William Shakespeare ise V. Henry 3. Bolum Perde V, Sahne 5'te Edwarad Westminsterli'nin Yorklu Kral IV. Edward'in huzuruna getirildigini; kral IV. Edward'in ona gayet iyi davrandigini ve ona "neden kendisine karşı isyan ettigini" sordugunu bildirirler. Prens Edward'in buna cevabi ona meydan okur sekilde "Babamin bana mirasini tekrar geri almak icin buraya geldim" demesi uzerine Yorklu kral IV. Edward'in ona kizip zirhli eldivenle kapli eli ile Edwarda Westminsterlinin yuzune bir tokat attigi ve bundan sonra da kral IV. Edward'in maiyetinde bulunan kardesleri Clarance Duku George ile Gloucester Duku Richard'in Prens Edward'a kiliclari ile isaldirip onu oldurdukleri bildirilmektedir.
  14. ^ McKenna, John W. (1965), "Henry VI of England and the Dual Monarchy: aspects of royal political propaganda, 1422–1432", Journal of the Warburg and Courtauld Institutes Cilt:28, say:145–162.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

VI. Henry (İngiltere kralı)
Doğumu: 6 Aralık 1421 Ölümü: 21 Mayıs 1471
Resmî unvanlar
Önce gelen:
V. Henry
İngiltere Kralı ve İrlanda Lordu
1. kez

31 Ağustos 1422 - 4 Mart 1461
Sonra gelen:
IV. Edward
Önce gelen:
IV. Edward
2. kez
3 Ekim 1470 – 11 Nisan 1471
Sonra gelen:
IV. Edward