Uzundere

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°32′11″K 41°32′54″D / 40.53639°K 41.54833°D / 40.53639; 41.54833

Uzundere
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Erzurum İli Siyasi Haritası
Erzurum İli Siyasi Haritası
Uzundere1.jpg
Koordinatlar: 40°32′11″K 41°32′54″D / 40.53639°K 41.54833°D / 40.53639; 41.54833
Ülke Türkiye
İl Erzurum
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Hacı Arslan Uzan
 - Belediye başkanı Muhammet Halis Özsoy (AK Parti)
Yüzölçümü
 - Toplam 840 km2 (324,3 mi2)
Rakım 1.100 m (3.609 ft)
Nüfus (2016)[1]
 - Toplam 7,776
 - Kır -
 - Şehir 7,776
Zaman dilimi UDAZD (+3)
Posta kodu 25440
İl alan kodu 442
İl plaka kodu 25

Uzundere, Erzurum ilinin bir ilçesidir.

Eskiden Tortum ilçesine bağlı bucak merkezi olan Uzundere (eski adıyla (Azhort - Azort) 1987 yılında idari taksimatla ilçe olmuştur.İlçe Karadeniz Bölgesi'nde olup, Erzurum iline 84 km uzaklıktadır. Tortum Gölü Uzundere ilçe sınırları içerisinde kalmaktadır. Tortum Şelalesi'de bu ilçe sınırları içerisindedir. Nüfusunun büyük bölümünü Kıpçak Türkleri ve belli miktarda Poşalar oluşturur. İlçe Yusufeli-(Artvin),Tortum,Oltu ilçeleri ile komşudur. İlçe 3000 yıllık bir tarihi geçmişe sahip olup, Uzundere ilçesi tarih içerisinde Etiler, İskitler, Sakalar, Persler,Doğu Roma,Sasaniler, Bagratlı Krallığı , Vaspuragan Krallığı ve Osmanlı Devleti gibi devletlerin hakimiyeti altında kalmıştır. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı Devleti hakimiyetine girmiştir.

Uzundere İlçesi Mart 2016'da Kaymakam Hacı Aslan Uzan ve Belediye Başkanı Halis Toprak Beylerin girişimleri neticesinde sayıları Dünyada 208 Türkiye'de 11 tane olan sakin kent unvanına sahip olmuştur. Cittaslow hareketi Türkiye’ye 2009 yılında Seferihisar ilçesinin katılmasıyla gelmiş oldu. Seferihisar Belediye Başkanı, Cittaslow Uluslararası Başkan Yardımcısı, Cittaslow Türkiye Koordinatörü olan Tunç Soyer, Cittaslow hareketin Türkiye’de gelişmesine öncü olmuş, İzmir ili Seferihisar ilçesi dünyanın 129′uncu, Türkiye’nin ilk sakin şehri olmuştur. Bu üyelik Türkiye’nin tanıtımı için yeni bir vesile olmakla birlikte, sakin kent unvanı almış ilçelerin gelişimi için, kültürel ve tarihi değerlerin korunması açısından önemli bir adımdır. 2009 yılından 2016 yılına kadar geçen 7 yıl gibi kısa süre içerisinde Türkiye’de sakin kent hareketine üye sayısı Mart 2016'da Erzurum İli Uzundere İlçesinin katılmasıyla 11’e yükselmiştir.[2]

Mahalleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski köy statüsünde olan 8 mahallesi ve İlçe merkezi ile çevresindeki 8 mahalle olmak üzere toplam 18 mahallesi vardır.

Mahalleler Bilgi Tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum Uzundere İlçesi Mahalleleri
Mahalle Eski İsmi (Gürcü) Nüfus[3] Merkeze km Rakım
Altınçanak Mah. İs 185 10 1085
Balıklı Mah. Zıhik 533 18 1026
Çağlayan Mah. Tev 377 25 941
Çamlıyamaç Mah. Öşk 437 17 1342
Çaybaşı Mah. Cala 84 3 1075
Cevizli Mah. Hatha 590 30 1309
Cömertler Mah.   210 Merkez 1098
Dikyar Mah. Üngüzek 523 7 1289
Erikli Mah. Öset 341 2 1189
Gölbaşı Mah. Öşk 380 13 1175
Kirazlı Mah. Otha 669 19 1375
Merkez Mah. Azort 1154 Merkez 1098
Muratefendi Mah.   261 3 1251
Sapaca Mah. Eşkisor 310 9 1268
Seyitefendi Mah.   181 5 1309
Ulubağ Mah. Hars 1195 22 1303
Uzundere Mah.   195 2 1202
Yayla Mah.   151 12 2057

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede iklim şartları, kökeni bölge dışında olan hava kütleleri ile yükseklik, bakı, dağların uzanışı gibi doğal çevre faktörlerinin etkisi altındadır. Bu nedenle, ilçenin iklim elemanlarını analiz etmeye geçmeden önce, bölge ölçüsünde etkili olan hava kütlelerini kısaca gözden geçirmek faydalı olacaktır. İlçede kış mevsiminde kuzeyde bulunan kontinental ve maritim polar hava kütlesi ile güneyden sokulan kontinental tropikal hava kütlesinin etkisi altındadır. Kuru olan bu hava kütleleri, bölgede sıcaklığın yükselmesine ve buharlaşmanın şiddetlenmesine neden olmaktadır. Bu devrenin bir diğer özelliği de, yerel olarak hava kütlesinin ısınarak yükselmesi sonucunda konveksiyonal yağışların meydana gelmesidir. Geçiş mevsimlerinde (ilkbahar-sonbahar) kuzeybatıdan sokulan maritim polar hava kütlesi ile güneyden sokulan tropikal hava kütlesinin karşılaşmasıyla cepheler teşekkül etmekte ve sık sık frontal yağışlar görülmektedir. İlçemizin iklim tipinin belirlenmesinde, genel olarak büyük hava durumları etkili olurken; yeryüzü şekilleri de bu iklim tipinin değişikliğe uğramasına neden olmaktadır. Ortalama sıcaklık 11 C dir. İlçede yükseltinin 1000 m ye kadar düştüğü Balıklı, Gölbaşı, Çağlayanlı, Altınçanak köylerinde donlu gün sayısında azalma görülmektedir. Bir yıl içerisinde güney yönünden esen rüzgarların oranı %41.2 olup, ikinci derecede etkili olan kuzey ve kuzeybatı yönlü rüzgarların oranı ise %21.2 dir. En az etkili olan rüzgar; kuzeydoğu yönünden esen rüzgarlar olup, etkisi %3.9 dur. Uzundere'de fırtınalar şeklinde rüzgar görülmemesi, yerleşimlerin vadi içerisinde bulunmasıyla yakından ilgilidir

Yağışlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzundere'de yıllık ortalama yağış miktarı 304.4 mm dir. Uzundere'ye az yağış düşmesinin nedeni alçakta yer alması ve sahanın topografik yapısıyla ilgilidir. Uzundere'nin yıllık ortalama kar yağışlı günleri sayısı 11 gün, karın yerde kalma süresi ise 35 gündür

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitim Durumu Tablosu[4][değiştir | kaynağı değiştir]

Eğitim Durumu (İlçe Nüfusu 7473 kişi ) -2015- Sayı %
Okuma Yazma Bilmeyen 743 9,94
Okuma Yazma Bilen Fakat Bir Okul Bitirmeyen 1059 14,17
İlkokul 2519 33,71
İlköğretim/Ortaokul Veya Dengi Meslek Ortaokul 1405 18,80
Lise Ve Dengi Meslek Okulu 1161 15,54
Yüksekokul Veya Fakülte 535 7,16
Yüksek Lisans (5 Veya 6 Yıllık Fakülteler Dahil) 22 0,29
Doktora 3 0,04
Bilinmeyen 26 0,35

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1990[5] 12.249 3.499 8.750
2000[6] 11.556 4.815 6.741
2007[7] 9.338 3.716 5.622
2008[8] 9.209 3.518 5.691
2009[9] 8.686 3.231 5.455
2010[10] 8.311 3.096 5.215
2011[11] 8.255 3.139 5.116
2012[12] 8.190 3.001 5.189
2013[13] 8.347 8.347 veri yok
2014[14] 8.465 8.465 veri yok
2015[15] 8.058 8.058 veri yok
2016[16] 7.776 7.776 Veri yok

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Vaftizci Yahya Katedrali[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Oşki

Öşkvank veya Oshki (Gürcüce: ოშკი) Manastır'ı, Erzurum- Artvin karayoluna 4 kilometre uzaklıkta,Uzundere ilçesine bağlı Çamlıyamaç mahallesindedir.Öşvank manastırı'ndan bugün sadece kilise, üç şapel, yemekhane, el yazmalarının kopya edildiği ve korunduğu kütüphane binası ayakta duruyor. Manastır üzerindeki yazıtlara göre 963-973 yılları arasında Gürcü Kralı Kuropalat Adarnese’nin oğulları Kral David ve Prens Bagrat tarafından inşa ettirilmiş ve Vaftizci Yahya’ya adanmış. 1022 yılında bölgenin Bizans İmparatorluğu denetimine geçmesinden sonra manastırın yıkılan kubbesi Bizans İmparatorları 2. Basileos ve 8. Konstantin tarafından onarılmış. Bölgedeki piskoposluk merkezlerinden biri olan Öşkvank manastırı'nın 11. yüzyılda el yazmalarıyla ünlü önemli bir kültür merkezi konumunda olduğu ve bu önemini 15. yüzyıla kadar koruduğu tarihi kaynaklarda yer alıyor.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFCsS7SD. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ ŞEN, Uğur(2016), Yeni Kentleşme Anlayışı Sakin Kent, Yayınlanmamış Makale, Erzurum.
  3. ^ TÜİK 31 Ocak 2017 Verileri
  4. ^ TUİK
  5. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyCCMCX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0F7uxY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1s2QH8. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3gItHe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCs3Oul. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEww4cP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGoMoZ4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxX8Z0W. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  13. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUp5Gz6. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  14. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFCsS7SD. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  15. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  16. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]