Usame bin Ladin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Usame bin Ladin
Usame bin Ladin, 1997
Usame bin Ladin, 1997
Doğum Usame bin Muhammed bin Avad bin Ladin
10 Mart 1957
Riyad, Suudi Arabistan
Ölüm 2 Mayıs 2011 (54 yaşında)
Abbottabad, Pakistan
Yattığı yer Umman Denizi
Vatandaşlık Suudi Arabistan (1957-1994)
Vatansız (1994-2011)[1]
Savaşları Sovyet-Afgan Savaşı

Terörizmle Savaş

Rütbesi El-Kaide Emiri
Ardılı Eymen el-Zevahiri
Din Sünni İslam
Eşi Necve Hanim (1974-2001)
Hatice Şerif (1983-1990'lar)
Hayriye Sabar (1985-2011)
Siham Saber (1987-2011)
Emel el-Sadah (2000-2011)
Çocukları Abdullah
Saad
Ömer
Hamza
Abdul Rahman
Amer
Osman
Muhammed
Fatima
İman
Ladin
Rukiye
Nur
Ali
Safiye
Ayşe
Hatice
Halid
Meryem
Sümeyye
Asiye
İbrahim
Zeyneb
Hüseyin

Usame bin Muhammed bin Avad bin Ladin (Arapça: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎; 10 Mart 1957, Riyad - 2 Mayıs 2011, Abbottabad), yasa dışı İslamcı örgüt El-Kaide'nin kurucularından biri ve lideri. 1994 yılında vatandaşlıktan çıkarılıp vatansız kalıncaya kadar Suudi Arabistan vatandaşı olup, Bin Ladin ailesine mensuptu.

Kökeni Yemen'deki Kinde kabilesine dayanan Usame bin Ladin, Riyad'da doğdu. 1979'da Pakistan'a gitti ve Afganistan'da Sovyetler Birliği'ne karşı savaşan mücahit kuvvetlerine katıldı. 1988'de el-Kaide'yi kuranların başında gelen isim oldu. 1992'de Suudi Arabistan'da sürüldü, bunun üzerine Sudan'a yerleşti. Amerika Birleşik Devletleri'nin baskısı sebebiyle 1996'da buradan da ayrılarak Afganistan'da teşkilatlanmaya başladı. Körfez Savaşı'nda ABD askerleri Müslümanların en kutsal mekânlarından ikisini barındıran Suudi Arabistan'a konuşlanınca Ladin, İslam'a hakaret edildiğini ve bunun intikamının alınacağını söyledi. Önde gelen bazı mücahitler ile birlikte, Orta Doğu'da ABD karşıtı grupları örgütledi.

11 Eylül saldırılarından sonra hedef haline gelen Ladin öldürülme ihtimaline karşılık yazdığı vasiyetinde el-Kaide'nin devamı için en uygun gördüğü ismi Halid bin Kasım olarak belirtmişti.

İlk yılları ve eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Usame bin Muhammed bin Avad bin Ladin,[2] 1998 yılında yapılan bir röportajda doğum tarihini 10 Mart 1957, doğum yerini ise Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad olarak vermişti.[3] Babası, Yemen'in Hadramut bölgesinde doğan, Cidde'ye göç ettikten sonra inşaat işleriyle uğraşarak milyarder olan ve günümüzde Saudi Binladin Group adıyla faaliyet gösteren şirketin kurucusu Muhammed bin Avad bin Ladin, annesi ise Muhammed bin Ladin'in onuncu karısı olan Hamide el-Attas (o dönemki adı Aliye Hanim) idi.[4][5][3] 1999'daki röportajında, "aslan" anlamına gelen adının, Muhammed'in sahabelerinden Usame bin Zeyd'den geldiğini belirtmişti.[6]

Şeriat hükümlerine göre aynı anda en fazla 4 tane olmak üzere 20'nin üzerinde evlilik yapan ve 50'nin üzerinde çocuğu olan Muhammed bin Ladin, Usame bin Ladin'in doğumundan bir süre sonra Hamide'den boşandı.[7][4][8] Hamide, 1950'lerin sonu veya 1960'ların başında, Muhammed bin Ladin'in iş ortaklarından Muhammed el-Attas ile evlendi.[9] Kendi ifadesiyle doğumundan altı ay kadar sonra annesiyle birlikte Medine'ye giden Usame bin Ladin,[2] evliliğinden üç erkek bir kız çocuğu olan annesiyle birlikte büyüdü.[3] Toplamda 20 veya daha fazla kadından 50'nin üstünde çocuğu olan babasının[10] 1968'de ölmesinin ardından kendisine şirketin %2,3'lük hissesi miras olarak kaldı.[11][10]

Bin Ladin, Sünni bir Müslüman olarak yetiştirildi.[12] İngiliz gazeteci ve yazar Steve Coll, lisede çalışan ve okuyan beş ayrı isimle yaptığı görüşme sonrasında bin Ladin'in, babasının ölümünün ardından bazı kardeşleriyle birlikte Beyrut'taki Brummana Lisesi'nde eğitim gördüğünü, bir yıl dolmadan buradan ayrıldığını belirtmektedir.[13] Daha sonra ailesiyle birlikte Cidde'ye dönen bin Ladin, seküler bir eğitim veren El-Tegr Model Okulu'da okudu.[3][14] Çocukluk yıllarında bin Ladin'e komşu olduğunu ve kendisini tanıdığını belirten gazeteci Halid Batarfi, bin Ladin'in El-Tegr'de öğrenim gördüğü sırada, Müslüman Kardeşler'den etkilenen İslamcı bir grubun üyesi olduğunu ifade etmektedir.[3] 1976'da bu okuldan mezun oldu.[3]

1993 yılındaki bir röportajında inşaat mühendisi ve agronomist olduğunu belirten bin Ladin,[15] 1998'deki röportajında Cidde'deki Kral Abdülaziz Üniversitesi'nde ekonomi eğitimi aldığını belirtmektedir.[2] Bazı kaynaklar önce ekonomi eğitimi aldığı, sonradan inşaat mühendisliği bölümüne geçtiğini ifade eder.[16] Yine bazıları üniversiteden mezun olduğunu, bazıları ise üniversite eğitimini yarıda bıraktığını belirtir.[17][18]

Silahlı faaliyetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Afganistan'da mücahitler adına faaliyetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1979 Aralık'ında patlak veren Sovyetler Birliği'nin Afganistan'daki mücahitlere karşı giriştiği savaşta mücahitlere destek sağlamak amacıyla aynı yıl Pakistan'a gitiı.[19][15] Babasından kalan mirasla mücahitlere sağladığı maddi desteğin yanı sıra, dünyanın farklı noktalarından kendi deyişiyle "yüzlerce değil, binlerce" Arap savaşçının Afganistan'a gitmesinde rol oynadı.[15][20] Savaş sırasında, Iraklı mühendis Muhammed Saad ile birlikte çeşitli yapı ve tünellerin yapımında aktif rol oynadı.[15] Amerika Birleşik Devletleri'nin Merkezi İstihbarat Teşkilatı (kısaca CIA) tarafından 1979 ile 1989 yılları arasında yürütülen ve Siklon Operasyonu kod adını taşıyan program çerçevesinde, Pakistan'ın Servislerarası İstihbarat (kısaca ISI) teşkilatı ve Pakistan Silahlı Kuvvetleri tarafından eğitilen mücahitlere para ve silah desteği sağlamıştı.[21][22]

1984 yılında, bin Laden'in görüşlerinde etkisi olduğu belirtilen Abdullah Azzam ile birlikte, Arap dünyasından Afganistan'a para, silah ve gönüllü toplama amacı güden Mekteb el-Hidemat'ı kurdu.[23][24][25] Kuruluşun liderliğini Azzam yaparken, bin Ladin daha çok finansal işlerden sorumluydu.[26][25][27] 1986 yılında Azzam'dan uzaklaşmaya başladı ve Pakistan'ın Hayber-Pahtunhva eyaletindeki Peşaver şehrindeki University Town semtinde bulunan bir villaya yerleşti.[26][27] Bu sıralarda kendisinin Afganistan'da inşa ettiği ilk askerî eğitim kampı olan el-Masada'yı ("Aslan Yuvası"), Paktiya ili sınırlarındaki Caci köyü yakınlarında kurdu.[26][28] Nisan 1987'de bu kapma saldırı düzenleyen Sovyet kuvvetleriyle yapılan muharebede yer aldı.[29] Bin Ladin'in ayağından yaralandığı ve bir hafta kadar süren çatışmalar sonrasında Arapların çekilmesiyle sonuçlanan muharebede Afgan Arapları ilk defa bu kadar uzun bir süre boyunca mevzisini korumuştu.[29][30] Geri çekilmelerine rağmen bu muharebe, Araplar tarafından bir zafer gibi görüldü ve bin Ladin'in Arap dünyasındaki popülaritesinin artmasını sağladı.[29][31] Aynı yıl, Peşaver'de yaşayan Eymen el-Zevahiri'nin liderliğini yaptığı Mısır İslami Cihadı üyesi oldu.[32]

El-Kaide'nin kuruluşu ve yapılanması[değiştir | kaynağı değiştir]

1988'de Mekteb el-Hidemat'a olan desteğini çekerek organizasyondan ayrıldı.[27] Daha sonraları Bosna-Hersek'te ele geçirilen bir bilgisayardan elde edilen el yazısı notlara göre 11 Ağustos 1988 tarihinde Azzam'ın çağrısı sonucu Peşaver'de gerçekleştirilen ve bin Ladin, Ebu Hafız, Dr. Fadıl, Ebu Ubeyde, Ebu Hacer ve Vael Culaydan'ın katıldığı cihadın geleceği hakkındaki toplantıda, Sovyet kuvvetlerinin ülkeden ayrılmasının ardından da cihada devam edilmesi kararlaştırıldı.[33][34] El-Kaide'nin eski hazinedarlarından Medani el-Tayyib, oluşumun 11 Ağustos'taki toplantıdan önce de var olduğunu, bin Ladin tarafından 17 Mayıs'ta gizlice organize edilen bir toplantıya kendisinin de katıldığını ve 11 Ağustos'taki toplantıyla birlikte bu oluşumun gün yüzüne çıktığını belirtmişti.[35][36] El-Kaide ifadesinin bilinen ilk kullanımı bu toplantıda gerçekleştirilmişti.[35] 20 Ağustos'ta düzenlenen toplantıyla birlikte el-Kaide'nin esas kuruluşu gerçekleştirildi.[36] Toplantı tutanaklarında "El-Kaide, aslen organize olmuş bir İslami gruptur. Amacı; Allah'ın ismini yüceltmek ve Allah'ın dinini muzaffer kılmaktır." olarak tanımlanan organizasyonun askerî faaliyetleri, savaş boyunca Afgan mücahitlerle birlikte eğitilecek ve savaşacak olan "sınırlı süreli" ve gerçekleştirilecek olan deneme kampı sonrasında aralarındaki en iyilerin seçileceği "açık süreli" olmak üzere ikiye ayrılmıştı.[36]

Sovyet kuvvetlerinin Mayıs 1988'de başlayan Afganistan'dan çekilmesi, Şubat 1989'da tamamlandı. ISI ile Afgan ve Arap mücahitlerin 1989 Mart'ında Celalabad'da Afganistan hükûmetine karşı gerçekleştirdiği saldırıdan kısa bir süre önce bin Ladin, Suudi Arabistan'dan Peşevar'a dönmüştü.[37] Muharebenin başlamasından sonra bölgeye gitti ve Arap kuvvetlerine maddi ve lojistik destek sağladı.[37] Bin Ladin ayrıca, mücahitlerin mağlubiyetiyle sonuçlanan muharebedeki bazı çatışmalarda Arap kuvvetlerine liderlik de etmişti.[37] Celalabad'daki çatışmaların ardından Suudi Arabistan'a döndü ve inşaat şirketinde çalışmaya devam etti.[38]

2 Ağustos 1990'da Irak'ın Kuveyt'i işgal etmesi sonrasında Suudi Arabistan Kralı Fehd ve Savunma Bakanı Sultan ile görüşerek Amerika Birleşik Devletleri'nden askerî bir yardım alınmaması gerektiğini ve kendi kuvvetleriyle krallığı savunabileceğini belirtti. Ancak bu teklif kabul edilmedi ve Amerikan kuvvetleri Suudi Arabistan'a konuşlandırıldı.[39][40] Suudi Arabistan hükûmeti karşıtı konuşmalara devam etmesi sebebiyle ev hapsine mahkûm edilen bin Ladin, aile üyelerinin Kral Fehd ile bağlantısını kullanarak bazı işleri halletmek amacıyla Pakistan'a gitme talebinde bulundu.[41] Nisan 1991'de Pakistan'a varmasının ardından ailesine bir mektup göndererek ülkesine dönmeyeceğini belirtti.[42] Burada birkaç ay geçirdikten sonra Aralık 1991'de ailesi ve çocuklarıyla birlikte, Haziran ayında Ulusal İslami Cephenin desteğiyle askerî darbeye uğrayan Sudan'ın başkenti Hartum'daki bir eve yerleşti.[43]

Sudan'daki hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Sudan'da yaşamaya başladıktan sonra yol inşaatı ve tarım sektörlerine yönelirken, kendisi adına çalışan kişilerin bir kısmı el-Kaide üyesiydi.[44][45] El-Kaide'nin bazı üst düzey yöneticileri Afganistan'da kalıp buradaki eğitim kampları ve diğer tesislerdeki faaliyetlerini sürdürürken, Ebu Ubeyde ve Ebu Hafız Sudan'a gelerek buradaki el-Kaide üyelerinin askerî eğitiminde görev aldı.[45] Sudan hükûmeti adına savaşan militan grupları ile birlikte çalışıldı ve Ulusal İstihbarat ve Güvenlik Servisi Şefi Salih Abdullah adına Afrika'da çeşitli istihbarat verileri toplandı.[46] Ebu Ubeyde ile Ebu Hafız'ı keşif amacıyla Somali'ye gönderen bin Ladin, daha sonraları Eritre'deki İslamcı kuruluşlarla irtibat kurması, Eritre İslami Cihadı'nı finansal olarak desteklemesi ve eğitim kamplarının kurulması konusunda yardımcı olması amacıyla Ebu Ubeyde'yi Eritre'ye gönderdi.[46] 29 Aralık 1992'de, Somali'ye gidecek olan Amerikan askerlerinin kaldığı düşünülen Yemen'in Aden şehrindeki Gold Mohur Hotel ve Aden Mövenpick Hotel adlı iki otele bombalı saldırılar düzenlendi. El-Kaide tarafından düzenlenen bu ilk saldırı gerçekleştirildiğinde Amerikan askerleri otelden ayrılmıştı. Saldırılarda iki kişi hayatını kaybetti.[47][48] Somali İç Savaşı sırasında ülkenin güneyinde bin Ladin tarafından birkaç eğitim kampı kuruldu ve aktif olarak kullanıldı; ancak 1993-1994 yıllarında Somalili savaşçılara silah ve eğitim bakımından sağladığı destek dışında el-Kaide üyeleri iç savaşa önemli miktarda bir katılım gerçekleştirmedi.[46] Kraliyete karşı söylem ve davranışları sebebiyle Nisan 1994'te Suudi Arabistan vatandaşlığından çıkarılarak vatansız kaldı ve bu ülkedeki mal varlıklarına el konuldu.[1][45][49][50] Amerika Birleşik Devletleri'nin baskısı sebebiyle 1996'da Sudan'dan ayrılmak zorunda kaldı ve Mayıs 1996'da Afganistan'ın Celalabad şehrine döndü.[51]

Afganistan'a dönüşü[değiştir | kaynağı değiştir]

Pakistanlı gazeteci Hamid Mir ile 1997'de yaptığı röportaj sırasında Usame bin Ladin.

Mayıs 1997'ye kadar Celalabad yakınlarında yaşayan bin Ladin,[52] 23 Ağustos 1996'da Londra merkezli El-Kuds el-Arabi gazetesinde yayınlanan yazısıyla Suudi Arabistan'da bulunan Amerikan kuvvetleri ve dünya genelinde Müslümanlara karşı olan tutumları sebebiyle Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı cihat ilan etti.[53][54][55] Muhammed Ömer liderliğindeki Taliban'ın ülke yönetimini ele geçirerek Afganistan İslam Emirliği'ni kurmasının ardından Ömer'in davetiyle Celalabad'dan Kandehar'a hareket etti.[56] 23 Şubat 1998'de el-Zevahiri ile birlikte El-Kuds el-Arabi'de yayınladıkları fetvada yer alan "Kudüs'teki Mescid-i Aksa ile Mekke'deki Mescid-i Haram'ı özgür kılmak için Kuzey Amerikalıları ve onların müttefiklerini öldürmek her Müslümanın görevi" ifadeleri ile birlikte Hıristiyan ve Yahudilere karşı cihat çağrısı yapıldı. 1996'daki çağrının aksine bu fetva, çeşitli İslami kuruluşlar ve akademisyenler tarafından da onaylanmıştı.[57][58] 7 Ağustos 1998'de el-Kaide ve Mısır İslami Cihadı tarafından, Tanzanya'nın Darüsselam şehri ile Kenya'nın başkenti Nairobi'deki Amerika Birleşik Devleti konsolosluklarına bomba yüklü kamyonlarla saldırı düzenlendi.[59] 200'den fazla kişinin öldüğü saldırılardan yaklaşık bir yıl sonra, Haziran 1999'da bin Ladin, Federal Soruşturma Bürosu (kısaca FBI) tarafından oluşturulan Ten Most Wanted Fugitives ("En Çok Aranan On Kaçak") listesine dahil edildi.[60] 12 Ağustos 2000'de, Aden'de demirlemiş olan Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetleri'ne bağlı USS Cole (DDG-67) adlı gemiye düzenlenen saldırıda 17 Amerikan askeri hayatını kaybetti.[61]

11 Eylül saldırıları[değiştir | kaynağı değiştir]

11 Eylül 2001'de, kaçırılan dört yolcu uçağından (United Airlines'ın 93 sefer sayılı uçuşu, American Airlines'ın 77 sefer sayılı uçuşu, American Airlines'ın 11 sefer sayılı uçuşu ve United Airlines'ın 175 sefer sayılı uçuşu), ikisi New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin iki kulesine, teki Arlington County'deki Pentagon'a çarptı, dördüncü uçak ise Pensilvanya'daki Somerset County'e düştü. Saldırılar sonucunda, uçakları kaçıran 19 kişi dahil 2.996 kişi hayatını kaybetti. 16 Eylül günü yayınlanan açıklamasında saldırıların arkasında kendisinin olmadığını belirtse de,[62][63] Ekim 2004'te yayınlanan videosunda ilk kez saldırıların sorumluluğunu üstlendi ve uçakları kaçıran 19 kişiyi bizzat kendisinin eğittiğini söyledi.[64][65][66] FBI tarafından yürütülen araştırma neticesinde saldırıları gerçekleştiren kişilerin, bin Ladin'in liderliğindeki el-Kaide ile bağlantılı olduğu belirlendi.[67][68][69] Amerika Birleşik Devletleri tarafından Afganistan'daki Taliban rejimini sonlandırılmak için Terörizmle Savaş adı altında bir kampanya başlatıldı. 7 Ekim 2001'de, Afganistan'daki Taliban ve el-Kaide hedeflerinin ABD ve Britanya kuvvetleri tarafından bombalanmasıyla Afganistan Savaşı başladı.[70]

11 Eylül saldırıları sonrasındaki faaliyetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

11 Eylül saldırıları sonrasında bin Ladin halka açık alanlarda görülmemeye başladı. Bu dönemde çeşitli haber kuruluşlarınca bin Ladin'in durumu ve konumu hakkında bilgiler yayınlandı. Atiye Abdurrahman'ın Ebu Musab el-Zerkavi'ye yazdığı 11 Aralık 2005 tarihli mektupta, bin Ladin'in ve el-Kaide liderliğinin Pakistan'ın Veziristan bölgesinde olduğu bilgisi yer almaktaydı.[71][72] Başında Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles'tan Thomas W. Gillespie ve John A. Agnew'in bulunduğu araştırma grubunun Şubat 2009'da yayınladığı raporda, uydu görüntülerini inceleyerek yaptıkları analiz sonucunda bin Ladin'in Pakistan'ın Paraçınar şehrinde saptanan üç farklı yerleşkede olabileceği belirtildi.[73] Mart 2009'da Daily News'te yayınlanan haberde, bin Ladin'i arama çalışmalarının Çitral ilçesinde yoğunlaştığı ve yazar Rohan Gunaratna'nın da yakalanan üst düzey el-Kaide üyelerinin bin Ladin'in Çitral'de saklandığını söylediği ifade edildi.[74] Aralık 2009 başında, Pakistan'da tutuklu bulunan bir Taliban üyesinin, bin Ladin'in 2009 yılında Afganistan'da olduğunu söylediği haberi yayınlandı. Habere göre tutuklu, 2009'un Ocak veya Şubat ayında, 15-20 gün önce bin Ladin'i Afganistan'da görmüş olan güvenilir bir bağlantıyla buluşmuştu. Fakat 6 Aralık günü ABD Savunma Bakanı Robert Gates, bin Ladin'in yıllar boyunca nerede olduğu konusunda güvenilir bir bilgiye sahip olmadıkları yönünde açıklamada bulundu.[75] Pakistan Başbakanı Yusuf Rıza Gilani ise ülkesinin terörizmle mücadele hâlinde olduğunu ve bin Ladin'in Pakistan'da saklandığını düşünmediğini söyledi.[76] 7 Haziran 2010'da yayınlanan Al-Siyase gazetesi, direkt olarak İranla bağıntısı olan bir kaynaktan elde edilen bir bilgiye göre bin Ladin'in beş yıldır İran'ın kuzeydoğusundaki Sebzevar şehrinde saklandığını iddia etti.[77] 18 Ekim 2010'da, adı belirtilmeyen bir NATO personeli, bin Ladin'in Pakistan'ın kuzeybatısında sağlıklı ve rahat bir şekilde yaşadığını, kendisinin yerel halk ve ülkenin istihbarat servislerince korunduğunu açıkladı. Pakistan hükûmeti adına konuşan bir görevli ise bu iddiayı reddetti.[78] 29 Mart 2012'de Pakistan gazetesi DAWN, bin Ladin'in hayattaki üç karısına Pakistanlı yetkililer tarafından yapılan sorgulamalar sonucunda oluşturulan ve 11 Eylül saldırıları sonrasındaki etkinliklerinin yer aldığı raporu yayınladı.[79]

Suçlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Almanya'nın ulusal istihbarat teşkilatı Anayasayı Koruma Federal Ofisi ajanlarından Silvan Becker ile karısı Vera'nın 10 Mart 1994'de Libya'da öldürülmesi sebebiyle Libya tarafından bin Ladin ve beraberindeki üç kişi için Interpol'den ilk resmî tutuklama kararı çıkarıldı.[80][81] Bin Laden, öldüğü güne kadar Libya hükûmeti tarafından aranmaktaydı.[82][83] Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bir büyük jüri tarafından kendisine açılan ilk dava 8 Haziran 1998'de, "Amerika Birleşik Devletleri'nin savunma sistemlerine karşı komplo düzenlemek, el-Kaide adlı terör örgütünün liderliğini yapmak ve dünya çapındaki radikal İslamcıların en büyük finansal destekçisi olmak" suçlarıyla açıldı.[kaynak belirtilmeli] Kenya ve Tanzanya'daki elçiliklere düzenlenen saldırılar sonrasında, 4 Kasım 1998'de New York Güney Bölgesi Amerika Birleşik Devletleri Bölge Mahkemesi Federal Büyük Jürisi tarafından "Amerika Birleşik Devletleri dışında yaşayan Amerikan vatandaşlarını öldürmek, öldürmeye yönelik komplo düzenlemek ve federal bir tesise ölüme sebebiyet veren saldırılar düzenlemek" suçlarıyla dava açıldı.[84][85][86] Ancak Taliban, yeterli delil bulunmadığını ve Müslüman birisini Müslüman olmayan bir mahkemede yargılamanın adil olmayacağını gerekçe göstererek topraklarında bulunan bin Ladin'i iade etmedi.[87] 7 Haziran 1999'da FBI tarafından yayınlanan FBI Ten Most Wanted Fugitives ("En Çok Aranan On Kaçak") listesine göre 456. isim oldu. 10 Ekim 2001'de, 11 Eylül saldırıları sonrasında oluşturulan FBI Most Wanted Terrorists ("En Çok Aranan On Terörist") listesinde yer aldı. Ekim 2001'de Afganistan'daki hedeflere düzenlenen hava saldırılarından sekiz gün sonda Taliban, üçüncül bir ülkede yargılanması koşuluyla bin Ladin'i iade edebileceğini belirtse de bu teklif Amerika Birleşik Devletleri Başkanı George W. Bush tarafından yapılan açıklamayla geri çevrildi.[88] Bin Ladin'in ölümü sonrasında kendisine karşı Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan tüm suçlamalar, 15 Haziran 2011'de resmî olarak düşürüldü.[89]

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Federal Bureau of Investigation resmî sitesindeki Ten Most Wanted Fugitives ("En Çok Aranan On Kaçak") adlı listede 3 Mayıs 2011 tarihinde yapılan değişiklikle bin Ladin'in durumu "öldü" olarak değiştirildi.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Barack Obama'nın talimatıyla CIA tarafından yürütülen ve Afganistan'dan kalkan ve Ortak Özel Operasyonlar Komutanlığı ile CIA'e bağlı personeli taşıyan helikopterlerin, bin Ladin'in Abbotabad'daki yerleşkesine gerçekleştirdiği Neptün Mızrağı Operasyonu kod adını taşıyan bir operasyon sonucunda bin Ladin öldürüldü. Öldürülmesinin ardından cenazesi alındı ve 24 saat içerisinde Umman Denizi'ne defnedildi.

Özel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Usame bin Ladin ilk evliliğini 1974 yılında, Suriye'nin Lazkiye şehrinde, dayısının kızı Necve Hanim ile gerçekleştirdi.[90][91] 11 Eylül 2001 saldırılarından birkaç gün önce Necve'nin Afganistan'ı terk etmesiyle sonlanan bu birliktelikten çiftin on bir çocuğu (Abdullah, Abdul Rahman, Saad, Ömer, Osman, Muhammed, Fatima, İman, Ladin, Rukiye, Nur, Hatice) oldu.[91][92] 1983'te evlendiği bin Ladin'den üç çocuğu (Ali, Ömer, Ayşe) olan Hatice Şerif, Sudan'da yaşadığı dönemde bin Ladin'den boşandı ve Suudi Arabistan'a döndü.[92] Bin Ladin ile 1985'te evlenen ve bir çocuğu (Hamza) olan Hayriye Sabar, 1987'de evlendiği ve dört çocuğu olan (Halid, Hatice, Meryem, Sümeyye) Siham Sabar ile 2000'de evlendiği ve beş çocuğu (Safiye, Asiye, İbrahim, Zeyneb, Hüseyin) olan Emel el-Seda 11 Eylül saldırılarından sonra da Afganistan'da kalmaya devam etti ve bin Ladin'in ölümüyle sonuçlanan operasyonun gerçekleştirildiği evde yakalandı.[92][93][94][95] Ayrıca Hatice Şerif'in ayrılmasından bir süre sonra Hartum'da, adı bilinmeyen bir kadınla evlilik gerçekleştirmiş ve Necve'nin ifadesine göre bu evlilik iki günden az sürmüştü.[92][96] Bin Laden'in bu evliliklerden, bilindiği kadarıyla 24 çocuğu olmuştu.[97]

1997-2001 yılları arasında Bin Ladin'in kişisel korumalığını yapan Nasır el-Bahri, kitap olarak yayınlanan anılarında bin Ladin'i tutumlu bir adam ve çocuklarına karşı sert bir baba olarak tanımlarken, ailesiyle birlikte çölde atıcılık gezileri yapmayı ve piknik düzenlemekten keyif aldığını belirtmektedir.[98] FBI, kendisinin yetişkin hâlini uzun boylu ve zayıf, 6 fit 4 inç (1.9 m)-6 fit 6 inç (2.0 m) boyları arasında, yaklaşık 160 libre (73 kg), zeytin rengi tenli, saçı ve gözü kahverengi renkli ve solak olarak tanımlamaktadır.[99]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Usame bin Ladin ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisöz'de Usame bin Ladin ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.

Genel
Özel
  1. ^ a b Ackman, Dan (14 Eylül 2001). "The Cost Of Being Osama Bin Laden" (İngilizce). 29 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20141029131522/http://www.forbes.com/2001/09/14/0914ladenmoney.html. Erişim tarihi: 15 Şubat 2015. 
  2. ^ a b c "Text: Osama bin Laden's 1998 interview" (İngilizce). theguardian.com. 8 Ekim 2001. 10 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20140510172451/http://www.theguardian.com/world/2001/oct/08/afghanistan.terrorism15. Erişim tarihi: 16 Şubat 2015. 
  3. ^ a b c d e f Coll, Steve (12 Aralık 2005). "Young Osama" (İngilizce). The New Yorker. 11 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20141111040541/http://www.newyorker.com/magazine/2005/12/12/young-osama. Erişim tarihi: 16 Şubat 2015. 
  4. ^ a b Mockaitis, Thomas R.; ss. 4
  5. ^ Johnson, David. "Osama bin Laden". Infoplease. 20 Ocak 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20080120224312/http://www.infoplease.com/spot/osamabinladen.html. Erişim tarihi: 16 Şubat 2015. 
  6. ^ Scheuer, Michael; ss. 21
  7. ^ bin Laden, Ömer, bin Laden, Necve ve Sasson, Jean; ss. 292
  8. ^ * "Interview with US Author Steve Coll: 'Osama bin Laden is Planning Something for the US Election'" (İngilizce). Der Spiegel. 2 Nisan 2008. 5 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20150205021859/http://www.spiegel.de/international/world/spiegel-interview-with-us-author-steve-coll-osama-bin-laden-is-planning-something-for-the-us-election-a-544921.html. Erişim tarihi: 15 Şubat 2015. 
    * "Interview with US Author Steve Coll: 'Osama bin Laden is Planning Something for the US Election'" (İngilizce). Der Spiegel. 2 Nisan 2008. 15 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20150216092539/http://www.spiegel.de/international/world/spiegel-interview-with-us-author-steve-coll-osama-bin-laden-is-planning-something-for-the-us-election-a-544921-2.html. Erişim tarihi: 15 Şubat 2015. 
  9. ^ "The Mysterious Death of Osama Bin Laden". August 3, 2011. http://votebits.com/tag/osama-bin-laden-histery. Erişim tarihi: November 4, 2011. 
  10. ^ a b Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden, ss. XII.
  11. ^ "Osama bin Laden", The Economist, May 5, 2011, p. 93.
  12. ^ Beyer, Lisa (September 24, 2001). "The Most Wanted Man in the World". Time. http://www.time.com/time/covers/1101010924/wosama.html. Erişim tarihi: May 26, 2010. 
  13. ^ Coll, Steve; ss. 140-141
  14. ^ Bergen 2006, ss. 52
  15. ^ a b c d Fisk, Robert (6 Aralık 1993). "Anti-Soviet warrior puts his army on the road to peace: The Saudi businessman who recruited mujahedin now uses them for large-scale building projects in Sudan. Robert Fisk met him in Almatig" (İngilizce). The Independent. 7 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20150107153954/http://www.independent.co.uk/news/world/antisoviet-warrior-puts-his-army-on-the-road-to-peace-the-saudi-businessman-who-recruited-mujahedin-now-uses-them-for-largescale-building-projects-in-sudan-robert-fisk-met-him-in-almatig-1465715.html. Erişim tarihi: 17 Şubat 2015. 
  16. ^ "Osama bin Laden trivia: Civil engineer, affluent construction magnate and bomber" (İngilizce). International Business Times. 3 Mayıs 2011. 13 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20130613082218/http://www.ibtimes.com/osama-bin-laden-trivia-civil-engineer-affluent-construction-magnate-bomber-282133. Erişim tarihi: 16 Şubat 2015. 
  17. ^ Gunaratna, Rohan (2003) (İngilizce). Inside Al Qaeda. Berkley Books. ss. 22. ISBN 0-231-12692-1. 
  18. ^ Mockaitis, Thomas R.; ss. 9
  19. ^ bin Laden, Ömer, bin Laden, Necve ve Sasson, Jean; ss. 27
  20. ^ Scheuer, Michael; ss. 50
  21. ^ Rizvi, Hasan-Askari (2004). "Pakistan's Foreign Policy: an Overview 1974-2004" (İngilizce). PILDAT. ss. 19-20. http://www.millat.com/democracy/Foreign%20Policy/Briefing_Paper_english_11.pdf. 
  22. ^ Bergen, Peter; ss. 55
  23. ^ National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States (2004) (İngilizce). Monograph on Terrorist Financing - Staff Report to the Commission. ss. 88. http://www.9-11commission.gov/staff_statements/911_TerrFin_Monograph.pdf. 
  24. ^ Bergen, Peter; ss. 54
  25. ^ a b Scheuer, Michael; ss. 54
  26. ^ a b c Bergen, Peter; ss. 56
  27. ^ a b c Scheuer, Michael; ss. 58
  28. ^ Scheuer, Michael; ss. 61
  29. ^ a b c Bergen, Peter; ss. 57
  30. ^ Coll, Steve; ss. 163-164
  31. ^ Scheuer, Michael; ss. 63-64
  32. ^ Bergen, Peter; ss. 59
  33. ^ Wright, Lawrence; ss. 131
  34. ^ Wright, Lawrence; ss. 447-448
  35. ^ a b Wright, Lawrence; ss. 448
  36. ^ a b c Wright, Lawrence; ss. 133
  37. ^ a b c Scheuer, Michael; ss. 65
  38. ^ Scheuer, Michael; ss. 79
  39. ^ Scheuer, Michael; ss. 81
  40. ^ Jehl, Douglas (27 Aralık 2001). "A Nation Challenged: Holy war lured Saudis as rulers looked Away" (İngilizce). The New York Times. http://www.nytimes.com/2001/12/27/world/a-nation-challenged-saudi-arabia-holy-war-lured-saudis-as-rulers-looked-away.html?pagewanted=3. 
  41. ^ Bergen, Peter; ss. 78-79
  42. ^ Bergen, Peter; ss. 79
  43. ^ Scheuer, Michael; ss. 87
  44. ^ Scheuer, Michael; ss. 88
  45. ^ a b c Scheuer, Michael; ss. 89
  46. ^ a b c Scheuer, Michael; ss. 90
  47. ^ Bergen, Peter; ss. 172
  48. ^ Wright, Lawrence; ss. 174
  49. ^ Wright, Lawrence; ss. 102
  50. ^ Ibrahim, Youssef M. (10 Nisan 1994). "Saudis Strip Citizenship From Backer of Militants" (İngilizce). Paris: The New York Times. http://partners.nytimes.com/library/world/africa/041094binladen.html. 
  51. ^ Scheuer, Michael; ss. 102-105
  52. ^ Scheuer, Michael; ss. 106
  53. ^ Bergen, Peter; ss. 93
  54. ^ Scheuer, Michael; ss. 110
  55. ^ Scheuer, Michael; ss. 113
  56. ^ Scheuer, Michael; ss. 107
  57. ^ Scheuer, Michael; ss. 114
  58. ^ * Şeyh Usame bin Muhammed bin Ladin; el-Zevahiri, Eymen; Ebu Yasir Rifa'i Ahmed Taha; Şeyh Mir Hamza; Rahman, Fazlur (23 Şubat 1998). "World Islamic Front for Jihad Against Jews and Crusaders: Initial "Fatwa" Statement" (Arapça). El-Kuds el-Arabi. http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/fatw2.htm. 
    * Amerikan Bilim Adamları Federasyonu tarafından yapılan İngilizce çevirisi
  59. ^ Scheuer, Michael; ss. 117-118
  60. ^ Eggen, Dan (28 Ağustos 2006). "Bin Laden, Most Wanted For Embassy Bombings?" (İngilizce). The Washington Post. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/27/AR2006082700687.html. 
  61. ^ Scheuer, Michael; ss. 118
  62. ^ "Bin Laden says he wasn't behind attacks" (İngilizce). Doha: CNN. 17 Eylül 2001. http://edition.cnn.com/2001/US/09/16/inv.binladen.denial/index.html?iref=storysearch. 
  63. ^ "Pakistan to Demand Taliban Give Up Bin Laden as Iran Seals Afghan Border" (İngilizce). FoxNews.com. 16 Eylül 2001. http://www.foxnews.com/story/2001/09/16/pakistan-to-demand-taliban-give-up-bin-laden-as-iran-seals-afghan-border/. 
  64. ^ "Bin Laden claims responsibility for 9/11" (İngilizce). CBC News. 29 Ekim 2004. http://www.cbc.ca/news/world/bin-laden-claims-responsibility-for-9-11-1.513654. 
  65. ^ "Al-Jazeera: Bin Laden tape obtained in Pakistan" (İngilizce). İslamabad: MSNBC. 30 Ekim 2004. http://www.nbcnews.com/id/6363306. 
  66. ^ "Excerpts: Bin Laden video" (İngilizce). BBC News. 29 Ekim 2004. http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3966817.stm. 
  67. ^ "President Freezes Terrorists' Assets" (İngilizce). Beyaz Saray. 24 Eylül 2001. http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2001/09/20010924-4.html. 
  68. ^ Risen, James ve Natta Jr., Don Van (14 Eylül 2001). "Authorities Have Learned the Identities of 18 Hijackers, Attorney General Says" (İngilizce). Washington, DC: The New York Times. http://www.nytimes.com/2001/09/14/national/14INQU.html. 
  69. ^ Erlanger, Steven (17 Eylül 2001). "AFTER THE ATTACKS: THE HIJACKERS; Investigators Discover That 3 Attackers on Planes Attended Same German University" (İngilizce). Hamburg: The New York Times. http://www.nytimes.com/2001/09/17/us/after-attacks-hijackers-investigators-discover-that-3-attackers-planes-attended.html. 
  70. ^ "U.S. rejects Taliban offer to try bin Laden". Washington, DC: CNN. 7 Ekim 2001. http://edition.cnn.com/2001/US/10/07/ret.us.taliban/. 
  71. ^ DeYoung, Karen (2 Ekim 2006). "Letter Gives Glimpse of Al-Qaeda's Leadership" (İngilizce). The Washington Post. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/01/AR2006100101083.html. 
  72. ^ "Letter Exposes New Leader in Al-Qa'ida High Command" (İngilizce) (PDF). Combating Terrorism Center at West Point. 25 Eylül 2006. 8 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20070808182757/http://www.ctc.usma.edu/harmony/CTC-AtiyahLetter.pdf. 
  73. ^ Vergano, Dan (26 Şubat 2009). "Where's bin Laden? Science may hold the answer" (İngilizce). USA Today. http://usatoday30.usatoday.com/tech/science/2009-02-17-osama-geography_N.htm. 
  74. ^ Meek, James Gordon (14 Mart 2009). "Where is Osama bin Laden? U.S. zeros in on Chitral, Pakistan in hunt for 9/11 mastermind". Washington, DC: Daily News. http://www.nydailynews.com/news/world/osama-bin-laden-u-s-zeros-chitral-pakistan-hunt-9-11-mastermind-article-1.361433. 
  75. ^ "No Bin Laden information in years, says Gates" (İngilizce). BBC News. 6 Aralık 2009. http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8397684.stm. 
  76. ^ "Bin Laden not in Pakistan, PM says" (İngilizce). Londra: CNN. 3 Aralık 2009. http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/12/03/pakistan.bin.laden/index.html. 
  77. ^ "Kuwaiti Daily 'Al-Siyassa': Bin Laden, Al-Zawahiri Guarded by Iranian Troops in Iranian Territory" (İngilizce). Memrijttm.org. 7 Haziran 2010. http://www.memrijttm.org/content/en/report.htm?report=4338. 
  78. ^ Crilly, Rob (18 Ekim 2010). "Osama bin Laden 'living comfortably in Pakistan'" (İngilizce). Londra: The Daily Telegraph. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/pakistan/8070836/Osama-bin-Laden-living-comfortably-in-Pakistan.html. 
  79. ^ Walsh, Declan (30 Mart 2012). "On the Run, Bin Laden Had 4 Children and 5 Houses, a Wife Says" (İngilizce). The New York Times. 30 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2012%2F03%2F30%2Fworld%2Fasia%2Fon-run-bin-laden-had-4-children-and-5-houses-a-wife-says.html%3F_r%3D1%26ref%3Dglobal-home%26pagewanted%3Dprint&date=2012-03-30. 
  80. ^ "Wanted: Bin Laden, Usama" (İngilizce). Interpol. 12 Kasım 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20041211102312/http://www.interpol.int/public/data/wanted/notices/data/1998/32/1998_20232.asp. 
  81. ^ Flade, Florian (2 Mayıs 2011). "The Untold Story Of Gaddafi's Hunt For Osama Bin Laden" (İngilizce). Die Welt/Worldcrunch. http://www.worldcrunch.com/untold-story-gaddafis-hunt-osama-bin-laden/2963. 
  82. ^ Salama, Sammy (Eylül 2004). "Was Libyan WMD Disarmament a Significant Success for Nonproliferation?" (İngilizce). NTI. 2 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110602234625/http://www.nti.org/e_research/e3_56a.html. 
  83. ^ Interpol Arrest Warrant File No. 1998/20232, Control No. A-268/5-1998. Brisard Jean-Charles, Dasquie Guillaume. "Forbidden Truth". (New York: Thunder Mouth Press, 2002), ss. 156.
  84. ^ "Indictment #S(9) 98 Cr. 1023" (PDF). New York Güney Bölgesi Amerika Birleşik Devletleri Federal Mahkemesi. http://fl1.findlaw.com/news.findlaw.com/hdocs/docs/binladen/usbinladen1.pdf. 
  85. ^ "Embassy bombing defendant linked to bin Laden". CNN. February 14, 2001. December 26, 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://archives.cnn.com/2001/LAW/02/14/embassy.bombing.02/index.html. 
  86. ^ "Profile: Osama bin Laden". Cooperative Research. December 29, 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.historycommons.org/entity.jsp?entity=osama_bin_laden. 
  87. ^ "Osama bin Laden 'innocent'" (İngilizce). BBC News. 21 Kasım 1998. http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/217947.stm. 
  88. ^ "Bush rejects Taliban offer to hand Bin Laden over" (İngilizce). The Guardian. Londra. 14 Ekim 2001. http://www.guardian.co.uk/world/2001/oct/14/afghanistan.terrorism5. 
  89. ^ Bray, Chad (17 Haziran 2011). "U.S. Formally Drops Charges Against bin Laden" (İngilizce). Wall Street Journal. http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304453304576391563524482274.html. 
  90. ^ bin Laden, Ömer, bin Laden, Necve ve Sasson, Jean; ss. 302
  91. ^ a b Slackman, Michael (13 Kasım 2001). "Osama Kin Wait and Worry" (İngilizce). Lazkiye: Los Angeles Times. http://articles.latimes.com/2001/nov/13/news/mn-3564. Erişim tarihi: 17 Şubat 2015. 
  92. ^ a b c d bin Laden, Ömer, bin Laden, Necve ve Sasson, Jean; ss. 293
  93. ^ bin Laden, Ömer, bin Laden, Necve ve Sasson, Jean; ss. 294
  94. ^ "Osama bin Laden's family 'stranded' in Iran, son says" (İngilizce). The Telegraph. 19 Temmuz 2010. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/7897555/Osama-bin-Ladens-family-stranded-in-Iran-son-says.html. Erişim tarihi: 17 Şubat 2015. 
  95. ^ "Widow tells how bin Laden lived on the run" (İngilizce). CNN. 31 Mart 2012. http://edition.cnn.com/2012/03/30/world/asia/pakistan-bin-laden-widow/. Erişim tarihi: 18 Şubat 2015. 
  96. ^ Todd, Brian ve Lister, Tim (5 Mayıs 2011). "Bin Laden's wives – and daughter who would 'kill enemies of Islam'" (İngilizce). CNN. http://edition.cnn.com/2011/WORLD/asiapcf/05/05/osama.many.wives. Erişim tarihi: 17 Şubat 2011. 
  97. ^ McElroy, Damien (3 Mayıs 2011). "Osama bin Laden dead: I'm sorry for neglecting you - a final message to his 24 children" (İngilizce). The Telegraph. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/al-qaeda/8491247/Osama-bin-Laden-dead-Im-sorry-for-neglecting-you-a-final-message-to-his-24-children.html. Erişim tarihi: 18 Şubat 2015. 
  98. ^ Al-Bahri, Nasser, Guarding bin Laden: My Life in al-Qaeda. pp. 150–160. Thin Man Press. London. ISBN 9780956247360
  99. ^ "Usama Bin Laden" (İngilizce). FBI. http://www.fbi.gov/wanted/terrorists/terbinladen.htm. Erişim tarihi: 18 Şubat 2015.